Ozempic και Mounjaro αλλάζουν την δομή του εγκεφάλου: Τα σοκαριστικά νέα ευρήματα των ειδικών

Μια νέα σειρά ερευνών φέρνει στο προσκήνιο μια λιγότερο γνωστή πλευρά των φαρμάκων Ozempic και Mounjaro, καθώς οι επιστήμονες εξετάζουν πλέον όχι μόνο την επίδρασή τους στο βάρος και τον διαβήτη, αλλά και τις πιθανές αλλαγές που προκαλούν στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Τα φάρμακα για την απώλεια βάρους μπαίνουν στο μικροσκόπιο

Τα φάρμακα της κατηγορίας GLP-1, όπως το Ozempic, το Wegovy και το Mounjaro, χρησιμοποιούνται ευρέως τα τελευταία χρόνια για τη διαχείριση του διαβήτη και της παχυσαρκίας. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η δράση τους μπορεί να επεκτείνεται πολύ πέρα από τον μεταβολισμό.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Washington Post, αρκετοί ερευνητές θεωρούν πως η μαζική χρήση αυτών των σκευασμάτων εξελίσσεται σε ένα από τα μεγαλύτερα άτυπα πειράματα νευροεπιστήμης των τελευταίων δεκαετιών.

Οι επιστήμονες προσπαθούν πλέον να κατανοήσουν με ποιον τρόπο τα συγκεκριμένα φάρμακα επηρεάζουν τα νευρωνικά κυκλώματα και τις λειτουργίες του εγκεφάλου.

Οι πρώτες ενδείξεις από μαγνητικές τομογραφίες

Το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας ενισχύθηκε όταν η ερευνήτρια Allison Shapiro από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο μελέτησε μαγνητικές τομογραφίες εφήβων και νεαρών γυναικών που λάμβαναν θεραπεία GLP-1 για σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.

Όπως διαπίστωσε, μέσα σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα εμφανίστηκαν αλλαγές στις νευρικές συνδέσεις του λεγόμενου «δικτύου ανάδειξης» (salience network), μιας περιοχής που σχετίζεται με την προσοχή, την αξιολόγηση ερεθισμάτων και τη λήψη αποφάσεων.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ακόμη δεν γνωρίζουν με βεβαιότητα ποιες θα μπορούσαν να είναι οι μακροπρόθεσμες συνέπειες αυτών των μεταβολών.

Πώς επηρεάζουν τον εγκέφαλο τα GLP-1

Οι ειδικοί εξηγούν ότι οι υποδοχείς GLP-1 δεν βρίσκονται μόνο στο πεπτικό σύστημα, αλλά και σε αρκετές περιοχές του εγκεφάλου, ιδιαίτερα στον υποθάλαμο.

Τα φάρμακα φαίνεται να επηρεάζουν το κεντρικό νευρικό σύστημα με δύο βασικούς τρόπους:

• Διαπερνώντας τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και δρώντας απευθείας στους νευρώνες.
• Στέλνοντας σήματα μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου που συνδέει το έντερο με τον εγκέφαλο.

Παράλληλα, αρκετές μελέτες δείχνουν ότι μειώνουν σημαντικά τη νευροφλεγμονή, περιορίζοντας τη δράση κυττάρων του ανοσοποιητικού που συνδέονται με εγκεφαλικές βλάβες και γνωστική έκπτωση.

Η πιθανή χρήση κατά των εθισμών

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πεδία έρευνας αφορά την αντιμετώπιση των εξαρτήσεων.

Επιστήμονες, όπως ο Lorenzo Leggio στα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH), μελετούν ήδη εάν τα φάρμακα GLP-1 μπορούν να βοηθήσουν άτομα με εξάρτηση από:

• Αλκοόλ
• Νικοτίνη
• Οπιοειδή
• Τζόγο

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα φάρμακα αυτά επηρεάζουν το σύστημα ανταμοιβής της ντοπαμίνης, μειώνοντας την ένταση των παρορμήσεων.

Όπως περιορίζουν τη συνεχή επιθυμία για φαγητό, ενδέχεται να μειώνουν και την ανάγκη αναζήτησης ευχαρίστησης από εθιστικές συμπεριφορές ή ουσίες.

Οι αναφορές για «brain fog» και συναισθηματική επιπέδωση

Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, οι επιστήμονες εξετάζουν και πιθανές ανεπιθύμητες επιδράσεις.

Ορισμένοι χρήστες αναφέρουν συμπτώματα όπως:

• Σύγχυση ή δυσκολία συγκέντρωσης (brain fog)
• Μειωμένο ενθουσιασμό για δραστηριότητες που παλαιότερα απολάμβαναν
• Πτώση κινήτρων
• Μειωμένη ερωτική επιθυμία
• Αίσθημα συναισθηματικής «αποστασιοποίησης»

Αυτό έχει δημιουργήσει έναν νέο επιστημονικό προβληματισμό σχετικά με το πού τελειώνει η θεραπευτική καταστολή μιας βλαβερής παρόρμησης και πού αρχίζει η πιθανή επίδραση στην προσωπικότητα και τη συναισθηματική ζωή του ατόμου.

Τι δείχνουν τα δεδομένα για Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον

Οι ερευνητές εξετάζουν επίσης κατά πόσο τα GLP-1 μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη ή επιβράδυνση νευροεκφυλιστικών νοσημάτων.

Αν και μεγάλη κλινική δοκιμή της Novo Nordisk στα τέλη του 2025 δεν έδειξε αναστροφή της νόσου Αλτσχάιμερ σε προχωρημένα στάδια, παρατηρήθηκαν ενδείξεις που κρίνονται ενθαρρυντικές.

Μεταξύ άλλων καταγράφηκαν:

• Βελτιώσεις σε ορισμένους βιοδείκτες του εγκεφαλονωτιαίου υγρού.
• Πιο αργός ρυθμός απώλειας εγκεφαλικού όγκου.

Για τον λόγο αυτό, αρκετοί επιστήμονες εξετάζουν πλέον τη χρήση των φαρμάκων αυτών σε πολύ πρώιμα στάδια, ως πιθανό εργαλείο πρόληψης και όχι ως θεραπεία.

Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τους εφήβους

Το πιο ευαίσθητο ζήτημα φαίνεται να αφορά τους νεότερους χρήστες.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι στους ενήλικες πολλές από τις επιδράσεις ενδέχεται να υποχωρούν μετά τη διακοπή της θεραπείας. Ωστόσο, στους εφήβους ο εγκέφαλος βρίσκεται ακόμη σε φάση ανάπτυξης και αναδιαμόρφωσης.

Γι’ αυτόν τον λόγο βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη νέες μελέτες που προσπαθούν να απαντήσουν σε ένα κρίσιμο ερώτημα: αν οι νευρικές αλλαγές που παρατηρούνται σε νεαρές ηλικίες είναι προσωρινές ή ενδέχεται να αφήνουν πιο μόνιμο αποτύπωμα στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.

• Διαβάστε περισσότερα στο δημοσίευμα της Washington Post ΕΔΩ.