Πέθανε στο σπίτι του από ανακοπή στα 74 ο πασίγνωστος ηθοποιός του ελληνικού κινηματογράφου

Το μοναχικό τέλος στα 74 και η ζωή πίσω από τον αγαπημένο «Παπαπέτρου»

Επί δύο ημέρες ο Άγγελος Πυριόχος προσπαθούσε να τον βρει στο τηλέφωνο, χωρίς απάντηση. Ο Πάνος Χατζηκουτσέλης έφυγε από τη ζωή στο σπίτι του στις 20 Μαρτίου 2020, σε ηλικία 74 ετών, με τα δημοσιεύματα της εποχής να αναφέρουν ως αιτία θανάτου την ανακοπή καρδιάς.

Την είδηση της απώλειας γνωστοποίησε ο στενός φίλος και επί σειρά ετών συνεργάτης του, Άγγελος Πυριόχος. Για το κοινό, ο ηθοποιός παρέμεινε ο αξέχαστος κύριος Παπαπέτρου από το «Εκείνες κι Εγώ», που επιχειρούσε να διαχειριστεί τις καταστάσεις γύρω από τον Ζάχο Δόγκανο.

Η καλλιτεχνική του πορεία, όμως, δεν χωρούσε σε έναν τηλεοπτικό χαρακτήρα. Πίσω από το γνώριμο πρόσωπο υπήρχαν δεκαετίες θεατρικής δουλειάς, συνεργασίες με σημαντικούς πρωταγωνιστές, κείμενα επιθεώρησης που είχε γράψει ο ίδιος και προσωπικές δυσκολίες για τις οποίες μιλούσε ανοιχτά.

Ο άνθρωπος που χάριζε γέλιο μέσα από τις εμφανίσεις του αποχαιρετήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία ακόμη και η παρουσία φίλων και συγγενών στην κηδεία περιοριζόταν από τα μέτρα της πανδημίας.

Τα παιδικά χρόνια στα Εξάρχεια και η είσοδος στο θέατρο

Ο Πάνος Χατζηκουτσέλης γεννήθηκε στην Αθήνα στις 5 Δεκεμβρίου 1945 και πέρασε τα παιδικά του χρόνια στα Εξάρχεια. Σύμφωνα με βιογραφικές αναφορές, μεγάλωσε σε μια οικογένεια που αντιμετώπιζε οικονομικές δυσκολίες, αλλά διατηρούσε ισχυρούς δεσμούς μεταξύ των μελών της.

Ήταν ένα από τα πέντε παιδιά της οικογένειας, τέσσερα αγόρια και ένα κορίτσι. Οι σχέσεις με τα αδέλφια του τον συνόδευσαν σε όλη του τη ζωή, όπως φανερώνουν και οι μετέπειτα εξομολογήσεις του για τις απώλειες που τον σημάδεψαν.

Η υποκριτική μπήκε στη ζωή του μετά τη στρατιωτική θητεία. Τότε αποφάσισε να φοιτήσει στη δραματική σχολή του Γιώργου Θεοδοσιάδη, όπου είχε δασκάλους την Ελένη Χατζηαργύρη, τον Γρηγόρη Γρηγορίου και τον Κώστα Κροντηρά.

Ακολούθησε μια μακρά διαδρομή στη σκηνή, που συχνά επισκιάζεται από τη μεγάλη τηλεοπτική αναγνωρισιμότητα που απέκτησε αργότερα. Το θέατρο αποτέλεσε τη σταθερή βάση της δουλειάς του για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες.

Για περίπου επτά χρόνια συνεργάστηκε με τον Δημήτρη Ποταμίτη, ενώ στην πορεία του συνάντησε σπουδαία ονόματα του ελληνικού θεάτρου. Η Αλίκη Βουγιουκλάκη, η Τζένη Καρέζη, ο Λάμπρος Κωνσταντάρας και ο Κώστας Βουτσάς ήταν ανάμεσα στους καλλιτέχνες με τους οποίους μοιράστηκε τη σκηνή.

Στις παραστάσεις με τις οποίες συνδέθηκε περιλαμβάνεται και η «Γλυκιά Ίρμα». Οι συνεργασίες και οι επιλογές του αποτύπωναν έναν ηθοποιό που μπορούσε να υπηρετήσει διαφορετικά είδη, διατηρώντας πάντα τη δική του αναγνωρίσιμη παρουσία.

Έγραφε τις ατάκες που τόσο αγαπούσε να παίζει

Η σχέση του με την ελληνική επιθεώρηση δεν περιοριζόταν στις εμφανίσεις του πάνω στη σκηνή. Ο Πάνος Χατζηκουτσέλης έγραφε κείμενα και κωμικά νούμερα, συμμετέχοντας στη δημιουργία του υλικού που έφτανε στο κοινό.

Με τον Άγγελο Πυριόχο συνδέθηκε και συγγραφικά. Ανάμεσα στις δουλειές τους αναφέρονται οι επιθεωρήσεις «Αθήνα 2000 με τα τέσσερα» και «Βράσε ρύζι κι άσε τον Κινέζο να σφυρίζει», σε μια εποχή που το συγκεκριμένο είδος αντλούσε διαρκώς θέματα από την πολιτική και κοινωνική επικαιρότητα.

Η συγγραφή παρέμεινε κομμάτι της καθημερινότητάς του ακόμη και όταν οι τηλεοπτικές του εμφανίσεις είχαν μειωθεί. Το 2017 και το 2018 συνδεόταν με την επιθεώρηση μετά μουσικής «Κάλλιο Πέντε και στο Χέρι», που παρουσιάστηκε στο θέατρο «Λιθογραφείον», με την Ελένη Γερασιμίδου και τον Αντώνη Ξένο.

Αυτή η πλευρά του συμπληρώνει την εικόνα που είχαν οι τηλεθεατές. Ο χαρακτηριστικός καρατερίστας, που ήξερε πώς να δώσει βάρος σε μια ατάκα, γνώριζε εξίσου καλά και πώς αυτή μπορούσε να γεννηθεί στο χαρτί.

Από την ΥΕΝΕΔ στον αξέχαστο κύριο Παπαπέτρου

Η πρώτη συμμετοχή του σε τηλεοπτική σειρά καταγράφεται το 1978, στην «Αναδυομένη» της ΥΕΝΕΔ, που βασιζόταν στο έργο του Γρηγορίου Ξενόπουλου. Από εκεί ξεκίνησε μια τηλεοπτική πορεία που πέρασε από διαφορετικές περιόδους και μορφές της ελληνικής μικρής οθόνης.

Ακολούθησαν η «Λωξάντρα», η «Μαντάμ Σουσού» και «Η ζωή του Αττίκ». Στη «Μαντάμ Σουσού» ξεχώρισε επίσης με την παρουσία του ως ένας υπομονετικός άνθρωπος στο περιβάλλον της ηρωίδας.

Στα χρόνια της ιδιωτικής τηλεόρασης εμφανίστηκε σε σειρές όπως «Το Κανάλι της Βαγγελίτσας», το «Ντόλτσε Βίτα», το «Εμείς κι Εμείς», το «Στο Παρά Πέντε», οι «Επτά Θανάσιμες Πεθερές» και το «Safe Sex».

Ο ρόλος που τον έκανε οικείο σε ένα ακόμη μεγαλύτερο κοινό ήταν ο Ιάσων Παπαπέτρου στο «Εκείνες κι Εγώ». Το 1996 βρέθηκε στο πλευρό του Γιάννη Μπέζου και δημιούργησε έναν από τους χαρακτηριστικούς δεύτερους ρόλους της ελληνικής τηλεοπτικής κωμωδίας της δεκαετίας του ’90.

Η δύναμη της ερμηνείας του βρισκόταν στις λεπτομέρειες: στον σωστό χρόνο της ατάκας, στις μετρημένες αντιδράσεις και σε μια έκφραση που αρκούσε για να προκαλέσει γέλιο. Ήξερε να στηρίζει τη σκηνή και τον συμπρωταγωνιστή του, χωρίς να χρειάζεται υπερβολές.

Ο ίδιος αντιλαμβανόταν, πάντως, ότι η μεγάλη επιτυχία ενός χαρακτήρα μπορεί να περιορίσει τις προσδοκίες του κοινού από έναν ηθοποιό. Σε συνέντευξη το 2011 είχε μιλήσει με αυτοσαρκασμό για την ταύτισή του με τον τύπο του «καλού παιδιού», εξηγώντας ότι οι θεατές αντιδρούσαν όταν τον έβλεπαν να υποδύεται αντιπαθητικά πρόσωπα.

Δεν αντιμετώπιζε, όμως, αυτή την αναγνωρίσιμη υποκριτική ταυτότητα μόνο ως εμπόδιο. Πίστευε ότι σε ορισμένα είδη, ιδιαίτερα στην επιθεώρηση, ένας σταθερός τύπος μπορούσε να γίνει χρήσιμο εργαλείο για τον ηθοποιό.

Δείτε το βίντεο:

Η αναγνωρισιμότητα δεν του εξασφάλισε οικονομική άνεση

Παρά τα πολλά χρόνια εργασίας και τις σειρές που συνέχιζαν να προβάλλονται σε επανάληψη, ο Πάνος Χατζηκουτσέλης δεν έκρυβε τις οικονομικές δυσκολίες του επαγγέλματος.

Στη συνέντευξή του το 2011 είχε παραδεχθεί ότι δεν είχε κατορθώσει να εξασφαλίσει οικονομική σταθερότητα. Όπως εξηγούσε, υπήρχαν φορές που προτιμούσε μια λιγότερο καλοπληρωμένη δουλειά, επειδή τον ενδιέφερε περισσότερο ο ρόλος ή εκτιμούσε τον θίασο με τον οποίο θα συνεργαζόταν.

Μιλούσε επίσης για τη διαρκή ανασφάλεια που συνοδεύει την υποκριτική. Η επόμενη δουλειά δεν είναι δεδομένη και η δημοσιότητα δεν αρκεί από μόνη της για να καλύψει τις καθημερινές υποχρεώσεις.

Η ειλικρίνειά του είχε ιδιαίτερη σημασία για έναν τόσο αναγνωρίσιμο καλλιτέχνη. Δεν επιχειρούσε να παρουσιάσει μια ωραιοποιημένη ζωή, ούτε συνέδεε την αγάπη του κόσμου με μια υποτιθέμενη οικονομική ευημερία.

Αντιμετώπιζε τον ηθοποιό ως έναν εργαζόμενο με ενοίκιο, λογαριασμούς και ανάγκες, όπως κάθε άλλος άνθρωπος. Η αγάπη του για την τέχνη δεν τον εμπόδιζε να βλέπει καθαρά τις δυσκολίες της.

Η προσήλωσή του στο θέατρο φαίνεται και από μια προσωπική ιστορία που είχε αφηγηθεί. Σε περίοδο κατά την οποία δεν συμμετείχε σε παράσταση, έμενε κοντά στο θέατρο «Παρκ» και περνούσε τα βράδια από τα καμαρίνια των συναδέλφων του.

Δεν πήγαινε για να εμφανιστεί στη σκηνή. Ήθελε απλώς να ξαναβρεθεί μέσα στη θεατρική ατμόσφαιρα, να νιώσει τη γνώριμη «καμαρινίλα» και ύστερα να επιστρέψει σπίτι.

Για τον Χατζηκουτσέλη, το θέατρο ήταν τρόπος ζωής. Η σχέση του μαζί του συνεχιζόταν και τις περιόδους που δεν εργαζόταν, επειδή του έλειπαν οι άνθρωποι, οι χώροι και η προετοιμασία μιας παράστασης.

Διατηρούσε μάλιστα ένα όνειρο που δεν είχε πραγματοποιήσει: να ερμηνεύσει τον Τειρεσία στις αρχαίες τραγωδίες. Μια επιθυμία που δείχνει ότι οι καλλιτεχνικές του αναζητήσεις ξεπερνούσαν κατά πολύ την εικόνα του κωμικού ηθοποιού με την οποία τον είχε συνδέσει η τηλεόραση.

Η αγαπημένη αδελφή και οι απώλειες που δεν ξεπέρασε

Στην προσωπική του ζωή, ο Πάνος Χατζηκουτσέλης είχε βιώσει τον πόνο σημαντικών οικογενειακών απωλειών.

Ιδιαίτερα στενή ήταν η σχέση του με την αδελφή του, τη Ρούλα. Μιλώντας γι’ αυτήν σε συνέντευξη, είχε περιγράψει πόσο δεμένοι ήταν από την παιδική ηλικία. Την αποκαλούσε «μπουμπού» και ομολογούσε ότι δεν μπορούσε να ξεπεράσει τον θάνατό της.

Η υποκριτική υπήρχε και μέσα στην οικογένειά του. Σύμφωνα με βιογραφικές πηγές, αδελφός του ήταν ο ηθοποιός Γιώργος Λώζος, ο οποίος πέθανε το 1982.

Με το πέρασμα των χρόνων είχε χάσει αρκετούς από τους ανθρώπους που αγαπούσε περισσότερο. Στήριγμά του παρέμεναν οι φίλοι του, για τους οποίους μιλούσε με ευγνωμοσύνη.

Θεωρούσε τύχη το γεγονός ότι είχε ανθρώπους που μπορούσε να καλέσει οποιαδήποτε ώρα, γνωρίζοντας ότι θα ανταποκρίνονταν και θα βρίσκονταν κοντά του. Αυτές οι σχέσεις είχαν ξεχωριστή θέση στη ζωή του, πέρα από τις επαγγελματικές συνεργασίες και τη δημόσια εικόνα του.

Η κηδεία με μόλις δέκα ανθρώπους

Ο θάνατός του στις 20 Μαρτίου 2020 συνέπεσε με τις πρώτες δύσκολες ημέρες των περιορισμών για την πανδημία στην Ελλάδα.

Η κηδεία πραγματοποιήθηκε τέσσερις ημέρες αργότερα, στις 24 Μαρτίου, στο Κοιμητήριο του Μαραθώνα. Τα μέτρα για τον κορωνοϊό επέτρεψαν να τον αποχαιρετήσουν από κοντά μόλις δέκα άνθρωποι.

Η ανιψιά του, Άση, είχε αναφέρει ότι θα αναπαυόταν κοντά σε αγαπημένα μέλη της οικογένειας που είχαν ήδη φύγει από τη ζωή. Ανάμεσά τους ήταν ο αδελφός του Θοδωρής και ο βαφτισιμιός του Ιωάννης-Ερμής.

Στον αποχαιρετισμό της είχε θυμηθεί και τη «Ρουλίτσα» του, την αδελφή που του είχε λείψει τόσο πολύ και για την οποία μιλούσε πάντα με βαθιά συγκίνηση.

Η οικογένεια ζήτησε, αντί για λουλούδια και στεφάνια, όσοι ήθελαν να τιμήσουν τη μνήμη του να ενισχύσουν το Ταμείο Αλληλοβοηθείας του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών.

Ο τελευταίος αποχαιρετισμός έγινε έτσι σε έναν πολύ στενό κύκλο, την ώρα που η πορεία του είχε συνδεθεί για δεκαετίες με γεμάτα θέατρα και με το ευρύ τηλεοπτικό κοινό.

Τα βιβλία που άφησε και ο ρόλος που παραμένει ζωντανός

Ανάμεσα σε όσα άφησε πίσω του υπήρχε και μια λιγότερο γνωστή παρακαταθήκη: η προσωπική του βιβλιοθήκη δωρίστηκε στον Δήμο Πετρούπολης.

Η πληροφορία αυτή συμπληρώνει την εικόνα ενός καλλιτέχνη που είχε ενδιαφέροντα και δημιουργικές ανησυχίες πέρα από τους ρόλους για τους οποίους έγινε ευρύτερα γνωστός.

Ο Πάνος Χατζηκουτσέλης εργάστηκε στο θέατρο, στην τηλεόραση και στον κινηματογράφο. Υπηρέτησε την κωμωδία και την επιθεώρηση, δοκιμάστηκε στο κλασικό ρεπερτόριο, έγραψε κείμενα και συνεργάστηκε με καλλιτέχνες διαφορετικών γενεών.

Η σκηνή παρέμεινε ο βασικός τόπος της καλλιτεχνικής του διαδρομής. Η τηλεόραση, από την άλλη, τον έφερε μέσα στα σπίτια των θεατών και δημιούργησε αυτή την αίσθηση οικειότητας που εξακολουθεί να συνοδεύει το πρόσωπό του.

Κάθε επανάληψη του «Εκείνες κι Εγώ» ξαναφέρνει στην οθόνη τον κύριο Παπαπέτρου, τις αντιδράσεις και τις ατάκες του. Μαζί του επιστρέφει και η δουλειά ενός ηθοποιού που ήξερε να κάνει έναν δεύτερο χαρακτήρα αξέχαστο.

Πίσω από αυτόν τον ρόλο βρισκόταν ο άνθρωπος που μεγάλωσε σε μια πολυμελή οικογένεια στα Εξάρχεια, έζησε περισσότερα από σαράντα χρόνια μέσα στα θέατρα και μίλησε χωρίς περιστροφές για την επαγγελματική ανασφάλεια και τις προσωπικές του απώλειες.

Μέχρι τα τελευταία χρόνια συνέχιζε να γράφει, κρατώντας ενεργή τη σχέση του με την τέχνη που είχε επιλέξει. Αυτή η διαδρομή δίνει στο αφιέρωμα τη θέση που του αξίζει: δίπλα στον αγαπημένο τηλεοπτικό Παπαπέτρου, να θυμίζει και τον Πάνο Χατζηκουτσέλη που τον δημιούργησε.