Καταναλώνεις έτοιμες σαλάτες; Μάθε για τον κίνδυνο Τοξοπλάσμωσης – Τι έδειξε πανευρωπαϊκή μελέτη

Η κατανάλωση έτοιμων σαλατών έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο μόλυνσης από το παράσιτο Toxoplasma gondii, σύμφωνα με πανευρωπαϊκή μελέτη. Η έρευνα εξετάζει την παρουσία του παθογόνου σε σαλάτες που πωλούνται στα ράφια σούπερ μάρκετ και αναδεικνύει την ανάγκη για καλύτερα μέτρα πρόληψης και ελέγχου.

Σοβαρές συνέπειες για άτομα με ευαίσθητο ανοσοποιητικό

Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί αύξηση των περιστατικών τοξοπλάσμωσης που σχετίζονται με την κατανάλωση νωπών λαχανικών. Το Toxoplasma gondii είναι ένα παράσιτο που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή ασθένεια σε ανθρώπους, κυρίως όταν καταναλώσουν μολυσμένο ωμό ή κακώς μαγειρεμένο κρέας, ή άπλυτα φρούτα και λαχανικά.

Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι όσοι έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η μόλυνση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά αναπνευστικά και νευρολογικά προβλήματα, ακόμη και σε θάνατο.

Κίνδυνοι για την εγκυμοσύνη και σοβαρές επιπλοκές

Η λοίμωξη από Toxoplasma κατά την εγκυμοσύνη ενδέχεται να προκαλέσει συγγενή τοξοπλάσμωση, οδηγώντας σε αποβολές, δυσπλασίες ή σοβαρές βλάβες στο νευρικό σύστημα του εμβρύου. Αν και η πλειοψηφία των ανθρώπων που μολύνονται δεν εμφανίζουν συμπτώματα, ένα μικρό ποσοστό παρουσιάζει πυρετό, αδενοπάθεια, μυαλγία και έντονη κόπωση.

Αξίζει να σημειωθεί πως ο γονότυπος του παρασίτου παίζει ρόλο στη σοβαρότητα της λοίμωξης. Ορισμένα στελέχη είναι ιδιαίτερα επιθετικά και μπορούν να προκαλέσουν ακόμη και θανάσιμες επιπλοκές, όπως πνευμονίτιδα ή εγκεφαλίτιδα.

Η συγγενής τοξοπλάσμωση και η ανάγκη για πρόληψη

Η συγγενής τοξοπλάσμωση βρίσκεται ανάμεσα στις πιο επιβαρυντικές ασθένειες στον χώρο της δημόσιας υγείας στην Ευρώπη, καταλαμβάνοντας την 21η θέση σε νοσολογικό φορτίο. Για τον λόγο αυτό, είναι κρίσιμο να εντοπιστούν οι βασικές οδοί μετάδοσης του παρασίτου ώστε να σχεδιαστούν στοχευμένες στρατηγικές πρόληψης.

Σε αυτή την κατεύθυνση, μελέτη που δημοσιεύτηκε στο *eurosurveillance* επιχείρησε να αποτυπώσει την παρουσία των ωοκύστεων του T. gondii σε σαλάτες έτοιμες προς κατανάλωση (RTE) στην ευρωπαϊκή αγορά. Εξετάστηκαν δύο βασικές κατηγορίες σαλατών: μείγματα με μικρά φύλλα και κομμένες σαλάτες.

Δειγματοληψία σε 10 ευρωπαϊκές χώρες

Η συλλογή των δειγμάτων πραγματοποιήθηκε σε καταστήματα λιανικής σε δέκα χώρες, κοντά στις τοποθεσίες των συνεργαζόμενων εργαστηρίων. Αυτό επέτρεψε την εξοικονόμηση χρόνου και κόστους μεταφοράς. Η περίοδος δειγματοληψίας διήρκεσε από τον Οκτώβριο του 2021 μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2022, με στόχο τη συγκέντρωση 3.200 δειγμάτων.

Συλλέγονταν 7 με 8 δείγματα κάθε εβδομάδα, με 400 δείγματα για κάθε τύπο σαλάτας ανά εποχή. Όλα τα δείγματα μεταφέρθηκαν στα εργαστήρια υπό συνθήκες ψύξης και εξετάστηκαν πριν τη λήξη τους για την ανίχνευση ωοκύστεων.

Ανίχνευση του παρασίτου σε σαλάτες RTE

Με χρήση μοριακής τεχνικής, διαπιστώθηκε η παρουσία του T. gondii στο 4,1% των 3.293 δειγμάτων που εξετάστηκαν. Το μεγαλύτερο ποσοστό θετικών αποτελεσμάτων καταγράφηκε τους χειμερινούς μήνες. Σημαντικό εύρημα ήταν ότι το 28,5% των δειγμάτων δεν είχε καμία πληροφορία για την περιοχή προέλευσης, ενώ το 37,5% προερχόταν από χώρες της Νότιας Ευρώπης.

Τα περισσότερα θετικά δείγματα εντοπίστηκαν σε σαλάτες που είχαν παραχθεί στη Δυτική Ευρώπη.

Αναγκαιότητα για αλλαγές στην παραγωγή και τη σήμανση

Οι ερευνητές τόνισαν ότι, εφόσον οι σαλάτες RTE καταναλώνονται χωρίς περαιτέρω επεξεργασία, είναι απαραίτητο να κατανοηθούν καλύτερα τα συστήματα παραγωγής. Έτσι θα μπορούν να εντοπιστούν οι εστίες κινδύνου και να εφαρμοστούν μέτρα πρόληψης.

Ωστόσο, μόνο λίγες χώρες παρείχαν επαρκείς πληροφορίες για τις εγκαταστάσεις συσκευασίας. Αυτό καταδεικνύει την έλλειψη εναρμονισμένων πρακτικών σήμανσης, κάτι που δυσχεραίνει την ιχνηλάτηση του σημείου μόλυνσης.

Από την 1η Ιανουαρίου 2025, τέθηκε σε ισχύ ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/2429, που υποχρεώνει τις σαλάτες να φέρουν πληροφορίες για τη χώρα προέλευσης, διευκολύνοντας έτσι την ιχνηλασιμότητα.

Συστάσεις και μέτρα πρόληψης

Το συμπέρασμα των ειδικών είναι ξεκάθαρο: οι σαλάτες RTE ενδέχεται να φέρουν το παράσιτο T. gondii, θέτοντας σε κίνδυνο την υγεία του καταναλωτή. Ειδικά για ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως οι έγκυες γυναίκες, είναι σημαντικό να λαμβάνονται μέτρα προστασίας.

Γενικά, συνιστάται να πλένονται οι σαλάτες RTE, ακόμα κι αν αυτό δεν απαιτείται σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης. Το πλύσιμο μετά τη συγκομιδή και πριν από την κατανάλωση αποτελεί βασικό μέτρο ασφαλείας, καθώς τα απολυμαντικά χημικά δεν είναι αποτελεσματικά κατά του παρασίτου.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση: https://www.eurosurveillance.org/content/10.2807/1560-7917.ES.2025.30.22.2400594
Πηγή: cibum.gr