Αυστηρή νηστεία αύριο, ισάξια με εκείνη της Μεγάλης Παρασκευής

Αυστηρή νηστεία αύριο, ισάξια με της Μεγάλης Παρασκευής – Τι επιτρέπεται να φάμε

Αυστηρή νηστεία τηρείται αύριο, Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2026, καθώς η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά την Ύψωση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, μία από τις σημαντικότερες εορτές της Χριστιανοσύνης.

Η 14η Σεπτεμβρίου έχει ξεχωριστή θέση στο ορθόδοξο εορτολόγιο και συνοδεύεται από ιδιαίτερες εκκλησιαστικές παραδόσεις.

Παρότι πρόκειται για μεγάλη Δεσποτική εορτή, η ημέρα είναι αυστηρά νηστήσιμη, καθώς ο Τίμιος Σταυρός συνδέεται άμεσα με τα Πάθη και τη σταυρική θυσία του Χριστού.

Η ιστορία πίσω από τη μεγάλη εορτή

Η καθιέρωση της εορτής συνδέεται με την Αγία Ελένη, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, η οποία ταξίδεψε στους Αγίους Τόπους κατά τον 4ο αιώνα.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, οι έρευνες που πραγματοποιήθηκαν στα Ιεροσόλυμα οδήγησαν στην ανεύρεση του Τιμίου Σταυρού.

Με την Ύψωσή του συνδέθηκε ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Μακάριος. Όπως αναφέρει η παράδοση, ο Σταυρός υψώθηκε σε σημείο από το οποίο μπορούσε να τον δει και να τον προσκυνήσει το πλήθος που είχε συγκεντρωθεί.

Η 14η Σεπτεμβρίου καθιερώθηκε στη συνέχεια ως η ημέρα του ετήσιου εορτασμού της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού.

Η συγκεκριμένη εορτή παραπέμπει, όμως, και σε ένα δεύτερο σημαντικό ιστορικό γεγονός. Κατά τον 7ο αιώνα, ο αυτοκράτορας Ηράκλειος ανέκτησε τον Τίμιο Σταυρό, ο οποίος είχε πέσει στα χέρια των Περσών.

Μετά την επιστροφή του στα Ιεροσόλυμα ακολούθησε η επανύψωσή του στον Ναό της Αναστάσεως.

Γιατί τηρείται αυστηρή νηστεία στις 14 Σεπτεμβρίου

Αν και η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες γιορτές της Εκκλησίας, δεν είναι ημέρα κατάλυσης αλλά αυστηρής νηστείας.

Ο λόγος είναι ότι ο Σταυρός παραπέμπει άμεσα στη σταύρωση, στα Πάθη και στη θυσία του Ιησού Χριστού. Η ημέρα έχει πένθιμο και κατανυκτικό χαρακτήρα, γι’ αυτό η νηστεία της θεωρείται ανάλογη με εκείνη της Μεγάλης Παρασκευής.

Φέτος, η 14η Σεπτεμβρίου πέφτει Δευτέρα. Σύμφωνα με το αυστηρό εκκλησιαστικό τυπικό, προβλέπεται αποχή από ζωικά προϊόντα, αλλά και από λάδι και κρασί.

Τι επιτρέπεται να φάμε αύριο

Όσοι επιθυμούν να ακολουθήσουν αυστηρά το εκκλησιαστικό τυπικό μπορούν να καταναλώσουν απλά γεύματα φυτικής προέλευσης, χωρίς την προσθήκη λαδιού.

Στις επιλογές περιλαμβάνονται όσπρια, ρύζι, βραστές ή ψητές πατάτες, λαχανικά, ψωμί, φρούτα, ξηροί καρποί και άλλα νηστίσιμα τρόφιμα.

Αντίθετα, δεν καταναλώνονται κρέας, ψάρι, αυγά και γαλακτοκομικά προϊόντα. Στην αυστηρότερη μορφή της νηστείας αποφεύγονται επίσης το λάδι και το κρασί.

Η τήρηση της νηστείας προσαρμόζεται, βέβαια, στις δυνατότητες και στις ανάγκες κάθε ανθρώπου. Παιδιά, ηλικιωμένοι, έγκυες, ασθενείς και άτομα με ειδικές διατροφικές ή ιατρικές ανάγκες δεν πρέπει να ακολουθούν αυστηρούς περιορισμούς χωρίς την κατάλληλη καθοδήγηση.

Γιατί μοιράζεται βασιλικός στους ναούς

Ξεχωριστή θέση στη λαϊκή και εκκλησιαστική παράδοση της ημέρας κατέχει ο βασιλικός.

Σε πολλούς ναούς οι πιστοί λαμβάνουν κλαδιά βασιλικού μετά την τελετή της Υψώσεως. Το συγκεκριμένο έθιμο έχει συνδεθεί με την παράδοση γύρω από την ανεύρεση του Τιμίου Σταυρού από την Αγία Ελένη.

Κατά τη σχετική αφήγηση, στο σημείο όπου εντοπίστηκε ο Σταυρός φύτρωνε βασιλικός. Για τον λόγο αυτό το φυτό απέκτησε ιδιαίτερο συμβολισμό και συνδέθηκε στενά με τη μεγάλη εορτή της 14ης Σεπτεμβρίου.

Έτσι, αύριο, Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2026, οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί θα τιμήσουν τον Τίμιο Σταυρό με τη Θεία Λειτουργία, την τελετή της Υψώσεως, προσευχή και την καθιερωμένη αυστηρή νηστεία.

Οι τρεις ημέρες απόλυτης νηστείας της Εκκλησίας

Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει καθιερώσει τρεις ιδιαίτερα αυστηρές ημέρες νηστείας μέσα στο εκκλησιαστικό έτος.

Πρόκειται για την Παραμονή των Θεοφανείων, στις 5 Ιανουαρίου, τη Μεγάλη Παρασκευή και την Ύψωση του Τιμίου Σταυρού, στις 14 Σεπτεμβρίου.

Κατά τις συγκεκριμένες ημέρες, σύμφωνα με το αυστηρό εκκλησιαστικό τυπικό, προβλέπεται πλήρης αποχή από ζωικά προϊόντα και συνήθως από λάδι και κρασί.

Η νηστεία, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στην αποχή από συγκεκριμένες τροφές. Για την Εκκλησία αποτελεί πρωτίστως περίοδο προσευχής, εγκράτειας, αυτοσυγκράτησης και πνευματικής προετοιμασίας.