Σήμερα γιορτάζει ο Άγιος με το σπάνιο όνομα που βασανίστηκε φριχτά και τον πέταξαν στη φωτιά

Σήμερα γιορτάζει ο Άγιος με το σπάνιο όνομα που βασανίστηκε φρικτά και τον έριξαν στη φωτιά

Στη φωτιά οδηγήθηκε ο Άγιος Σώζων, αφού πρώτα υπέστη φρικτά βασανιστήρια για την πίστη του. Σήμερα, Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου, η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του, μαζί με την Οσία Κασσιανή την Υμνογράφο.

Τα ονόματα που γιορτάζουν είναι τα εξής:

• Σώζων, Σώζος, Σώζης, Σώζη, Σωζούσα, Σώζα,
• Κασσιανή, Κάσσυ, Κασιανή, Κασσία, Κασία, Κασσιανός, Κασιανός, Κάσσιος, Κάσιος, Κάσσος, Κάσος, Κάσσης και Κάσης

Ο Άγιος Σώζων και το σπάνιο μαρτύριό του

Ο Άγιος Σώζων έζησε προς τα τέλη του 3ου αιώνα μ.Χ. Καταγόταν από τη Λυκαονία και, προτού βαπτιστεί χριστιανός, ονομαζόταν Ταράσιος. Μετά τη βάπτισή του έλαβε το όνομα Σώζων, με το οποίο έμεινε γνωστός στην ιστορία της Εκκλησίας.

Εργαζόταν ως βοσκός και θαύμαζε ιδιαίτερα την ημερότητα των προβάτων, την οποία προσπαθούσε να μιμηθεί στη δική του ζωή. Ακόμη και όταν οι υπόλοιποι βοσκοί τον ενοχλούσαν ή τον αδικούσαν, εκείνος αντιμετώπιζε τις πράξεις τους με πραότητα και υπομονή.

«Μου είναι ντροπή», έλεγε, «να γίνω κατώτερος από τα πρόβατα που βόσκουν».

Ο Σώζων μελετούσε με μεγάλη επιμέλεια την Αγία Γραφή. Όταν συναντούσε στην ύπαιθρο ανθρώπους που πίστευαν στα είδωλα, επιχειρούσε να τους διδάξει τη χριστιανική πίστη και να τους οδηγήσει κοντά στον Χριστό.

Κάποια στιγμή έφτασε στην Πομπηϊούπολη της Κιλικίας, όπου βρισκόταν ένα χρυσό ειδωλολατρικό άγαλμα. Όταν το αντίκρισε, η ψυχή του πράου βοσκού αναστατώθηκε έντονα.

Με μεγάλο θάρρος έσπασε το δεξί χέρι του χρυσού αγάλματος, το πούλησε και μοίρασε όλα τα χρήματα που συγκέντρωσε στους φτωχούς της περιοχής. Όταν ο έπαρχος Μαξιμιανός πληροφορήθηκε τι είχε συμβεί, αναστατώθηκε και διέταξε να φυλακιστούν πολλοί άνθρωποι που δεν είχαν καμία σχέση με την πράξη.

Μόλις ο Σώζων έμαθε ότι εξαιτίας του είχαν συλληφθεί αθώοι άνθρωποι, αποφάσισε να παρουσιαστεί μόνος του ενώπιον του επάρχου.

Απέναντι στις απειλές που δέχθηκε, απάντησε με ηρεμία ότι το άγαλμα, όσο βρισκόταν μέσα στον ειδωλολατρικό ναό, δεν πρόσφερε καμία απολύτως βοήθεια. Αντιθέτως, ένα μέρος του είχε πλέον ωφελήσει ανθρώπους που ζούσαν μέσα στη φτώχεια.

Οι διώκτες του τον υπέβαλαν αμέσως σε φρικτά βασανιστήρια και στη συνέχεια τον έριξαν στη φωτιά. Εκεί ο πράος, αλλά ταυτόχρονα θαρραλέος και ζηλωτής βοσκός παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο.

Δείτε το βίντεο:

Οσία Κασσιανή η Υμνογράφος

Η Οσία Κασσιανή, η οποία είναι επίσης γνωστή ως Κασσία, Ικασία ή Εικασία, γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη μεταξύ του 805 και του 810 μ.Χ. Έζησε την εποχή κατά την οποία αυτοκράτορας του Βυζαντίου ήταν ο Θεόφιλος, από το 829 έως το 842 μ.Χ.

Μεγαλώνοντας, η Κασσιανή ξεχώρισε όχι μόνο για τη σωματική ομορφιά της, αλλά και για την εξυπνάδα, την ευφυΐα και τη σπουδαία μόρφωσή της.

Τρεις βυζαντινοί χρονικογράφοι, ο Συμεών ο Μεταφραστής, ο Γεώργιος Αμαρτωλός και ο Λέων ο Γραμματικός, αναφέρουν ότι η Κασσιανή συμμετείχε στην τελετή επιλογής νύφης για τον αυτοκράτορα Θεόφιλο.

Την τελετή είχε οργανώσει η μητριά του αυτοκράτορα, Ευφροσύνη. Σύμφωνα με το έθιμο, ο Θεόφιλος θα επέλεγε τη γυναίκα που επιθυμούσε για σύζυγό του, προσφέροντάς της ένα χρυσό μήλο.

Ο νεαρός αυτοκράτορας εντυπωσιάστηκε από την ομορφιά της Κασσίας, την πλησίασε και της είπε: «Ως άρα δια γυναικός ερρύη τα φαύλα» «Από μία γυναίκα ήρθαν στον κόσμο τα κακά [πράγματα]», αναφερόμενος στην αμαρτία και στις συμφορές που, σύμφωνα με τη βιβλική διήγηση, προέκυψαν από την Εύα.

Η Κασσία τού απάντησε αμέσως: «Αλλά και δια γυναικός πηγάζει τα κρείττονα» «Και από μία γυναίκα [ήρθαν στον κόσμο] τα καλά [πράγματα]», παραπέμποντας στην ελπίδα της σωτηρίας που ήρθε με την ενσάρκωση του Χριστού μέσω της Παναγίας.

Με βάση την παράδοση ο ακριβής διάλογος ήταν:

– Εκ γυναικός τα χείρω.
– Kαι εκ γυναικός τα κρείττω.

Η ευφυής απάντηση της Κασσιανής φέρεται να πλήγωσε τον εγωισμό του Θεόφιλου. Έτσι, ο αυτοκράτορας την απέρριψε και επέλεξε τελικά τη Θεοδώρα ως σύζυγό του.

Η Κασσιανή αφιέρωσε τη ζωή της στον Θεό

Οι επόμενες σωζόμενες πληροφορίες για τη ζωή της αναφέρουν ότι το 843 μ.Χ. ίδρυσε ένα κοινόβιο στα δυτικά της Κωνσταντινούπολης, κοντά στα τείχη της πόλης, και έγινε η πρώτη ηγουμένη του.

Αρκετοί ερευνητές συνέδεσαν αυτή την επιλογή με την αποτυχία της να γίνει αυτοκράτειρα. Ωστόσο, επιστολή του Θεόδωρου του Στουδίτου παρουσιάζει διαφορετικά κίνητρα πίσω από την απόφασή της να ακολουθήσει τον μοναχικό βίο.

Η Κασσιανή διατηρούσε στενές σχέσεις με τη γειτονική Μονή Στουδίου. Η συγκεκριμένη μονή επρόκειτο να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην επανέκδοση των βυζαντινών λειτουργικών βιβλίων κατά τον 9ο και τον 10ο αιώνα μ.Χ. Αυτή η δραστηριότητα συνέβαλε καθοριστικά στη διάσωση των έργων της (Kurt Sherry, σελ. 56).

Η τελευταία συνάντηση με τον αυτοκράτορα Θεόφιλο

Σύμφωνα με την παράδοση, ο αυτοκράτορας Θεόφιλος συνέχιζε να είναι ερωτευμένος με την Κασσιανή και, λίγο πριν πεθάνει, θέλησε να τη συναντήσει για μία τελευταία φορά. Έτσι, πήγε στο μοναστήρι όπου εκείνη είχε αφιερώσει τη ζωή της.

Η Κασσιανή βρισκόταν μόνη στο κελί της και έγραφε το γνωστό τροπάριό της, το οποίο ψάλλεται στις εκκλησίες το βράδυ της Μεγάλης Τρίτης, όταν αντιλήφθηκε την άφιξη της αυτοκρατορικής συνοδείας.

Σύμφωνα πάντοτε με την παράδοση, εξακολουθούσε να αγαπά τον Θεόφιλο, αλλά είχε πλέον αφιερωθεί ολοκληρωτικά στον Θεό. Για τον λόγο αυτό κρύφτηκε, καθώς δεν ήθελε το παλιό συναίσθημά της να υπερισχύσει του μοναχικού της ζήλου.

Άφησε, όμως, τον μισοτελειωμένο ύμνο επάνω σε ένα τραπέζι. Ο Θεόφιλος βρήκε το κελί της και μπήκε ολομόναχος. Την αναζήτησε, χωρίς να καταφέρει να την εντοπίσει, καθώς εκείνη τον παρακολουθούσε κρυμμένη μέσα σε μια ντουλάπα.

Ο αυτοκράτορας στενοχωρήθηκε, έκλαψε και μετάνιωσε που, εξαιτίας μιας στιγμής υπερηφάνειας, είχε χάσει μια τόσο όμορφη και έξυπνη γυναίκα.

Στη συνέχεια εντόπισε τα χειρόγραφα της Κασσιανής πάνω στο τραπέζι και άρχισε να τα διαβάζει. Όταν ολοκλήρωσε την ανάγνωση, κάθισε και πρόσθεσε έναν στίχο στον ύμνο.

Σύμφωνα με την παράδοση ο στίχος αυτός ήταν «ὧν ἐν τῷ παραδείσῳ Εὔα τὸ δειλινόν, κρότον τοῖς ὠσὶν ἠχηθεῖσα, τῷ φόβῳ ἐκρύβη».

Καθώς έφευγε, ο Θεόφιλος εντόπισε την Κασσιανή στην ντουλάπα όπου είχε κρυφτεί. Δεν της μίλησε, όμως, σεβόμενος την επιθυμία της να μην παρουσιαστεί μπροστά του.

Μετά την αναχώρηση του αυτοκράτορα, η Κασσιανή βγήκε από την κρυψώνα της, διάβασε τον στίχο που είχε προσθέσει εκείνος και ολοκλήρωσε τον ύμνο.

Το τέλος της Οσίας Κασσιανής και η αγιοκατάταξή της

Η μεγάλη ποιήτρια, υμνογράφος και μελωδός της Εκκλησίας ταξίδεψε στην Ιταλία και στην Κρήτη, πριν καταλήξει στην Κάσο, όπου ολοκληρώθηκε η επίγεια ζωή της.

Μετά τον θάνατό της, το σώμα της τοποθετήθηκε σε μαρμάρινη λάρνακα και μεταφέρθηκε σε παρεκκλήσιο αφιερωμένο στο όνομά της. Σήμερα σώζονται η λάρνακα και ένα βυζαντινό ψηφιδωτό του 9ου αιώνα μ.Χ.

Στο εκκλησάκι υπάρχει επίσης εντοιχισμένη πλάκα με το σημείο του σταυρού και τη χρονολογία 890 μ.Χ. Σύμφωνα με πληροφορίες από την Κάσο, τα οστά της Οσίας μεταφέρθηκαν αργότερα στην Ικαρία.

Παρότι κανένας Συναξαριστής δεν αναφέρει τη μνήμη της, οι κάτοικοι της Κάσου, λόγω της συγγένειας του ονόματός της με την ονομασία του νησιού τους, καθιέρωσαν τον εορτασμό της στις 7 Σεπτεμβρίου.

Ο Γεώργιος Σασσός ο Κάσιος συνέταξε ειδική Ακολουθία, η οποία δημοσιεύτηκε στην Αλεξάνδρεια το 1889 μ.Χ., στο τυπογραφείο της «Μεταρρυθμίσεως».

Η συγκεκριμένη Ακολουθία αφιερώθηκε στον Πατριάρχη Αλεξανδρείας Σωφρόνιο. Εκείνος την παρέδωσε στη συνέχεια για εκτύπωση στον Μητροπολίτη Θηβαΐδας Γερμανό, την 1η Σεπτεμβρίου 1889 μ.Χ.

Με αυτόν τον τρόπο επισημοποιήθηκε, κατά κάποιον τρόπο, η αγιοκατάταξη της Κασσιανής από την Εκκλησία της Αλεξανδρείας, όπως επιθυμούσαν οι κάτοικοι της Κάσου.

Το σπουδαίο υμνογραφικό έργο της

Η επιβλητική παρουσία της Κασσιανής επισκίασε πολλούς από τους υμνογράφους και τους μελωδούς της εποχής της. Θεωρείται η σημαντικότερη γυναίκα μελωδός στην ιστορία της βυζαντινής μουσικής, καθώς έγραφε τόσο τους ύμνους όσο και τη μελωδία τους.

Το ιδιαίτερο ταλέντο, η ευφυΐα, η ευαισθησία και ο πλούτος της έκφρασής της την έκαναν να ξεχωρίσει στον χώρο της μελουργίας. Καθοριστική υπήρξε και η σπουδαία μόρφωση που είχε λάβει, χάρη στην ευγενή καταγωγή της.

Το έργο της παραμένει διαχρονικό και επίκαιρο, εξακολουθώντας να συγκινεί βαθιά τον ορθόδοξο κόσμο.

Στην Κασσιανή αποδίδονται περίπου 45 έργα. Τουλάχιστον 23 από αυτά θεωρούνται αναμφισβήτητα δικά της, ενώ για τα υπόλοιπα δεν έχει προσδιοριστεί με βεβαιότητα η προέλευσή τους. Παράλληλα, είχε μελοποιήσει κείμενα και άλλων υμνογράφων.

Ανάμεσα στα γνωστότερα έργα της βρίσκεται το περίφημο τροπάριο «Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή», σε ήχο πλάγιο του τετάρτου, το οποίο ψάλλεται στους ναούς το βράδυ της Μεγάλης Τρίτης.

Στο έργο της περιλαμβάνονται επίσης οι ειρμοί από την Α΄ και την Ε΄ ωδή του Κανόνα του Μεγάλου Σαββάτου «Κύματι Θαλάσσης». Το μεγαλύτερο μέρος της δημιουργίας της αποτελείται από στιχηρά αφιερωμένα σε εορταζόμενους Αγίους.

Στην ίδια αποδίδεται ο τετραώδιος κανόνας «Ἄφρων γηραλέε», καθώς και πολλά δοξαστικά. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το περίφημο δοξαστικό των Χριστουγέννων «Αὐγούστου μοναρχήσαντος», σε ήχο δεύτερο.

Κατά τον βυζαντινολόγο Κρουμβάχερ «η Κασσιανή ήταν μια εξαίρετη μορφή και το έργο της το διακρίνει ισχυρά πρωτοβουλία, βαθεία μόρφωσις, αυτοπεποίθησις και παρρησία. Πολύ συναίσθημα και βαθεία θεοσέβεια».

Ο Σωφρόνιος Ευστρατιάδης, αναφερόμενος στο έργο της, έγραψε ότι «το χαρακτηρίζει γλυκύτης μέλους ακορέστου».

Η μεγάλη παρεξήγηση για το Τροπάριο της Κασσιανής

Αρκετοί πιστοί θεωρούν (λανθασμένα) ότι η Κασσιανή υπήρξε αμαρτωλή και διεφθαρμένη γυναίκα και ότι, όταν έγραψε για την πόpνn του Ευαγγελίου, χρησιμοποίησε την ιστορία της για να μιλήσει για τον εαυτό της.

Από τον βίο της, όμως, δεν προκύπτει κάτι τέτοιο. Η Κασσιανή ήταν μια οσία μοναχή του Βυζαντίου, προικισμένη με εντυπωσιακό ποιητικό και μουσικό ταλέντο.

Αντί να επιλέξει τη βασιλική αλουργίδα και τη ζωή στο αυτοκρατορικό παλάτι, προτίμησε το ταπεινό ένδυμα της μοναχής και αφιερώθηκε στη συγγραφή πολλών εκκλησιαστικών ύμνων.

Ποια είναι, λοιπόν, η πόpνn γυναίκα στην οποία αναφέρονται τα τροπάρια της Μεγάλης Τρίτης;

Ορισμένοι απαντούν (λανθασμένα) ότι, εφόσον δεν πρόκειται για την Οσία Κασσιανή, η αμαρτωλή γυναίκα θα πρέπει να είναι η Μαρία η Μαγδαληνή.

Η Μαρία η Μαγδαληνή, όμως, δεν υπήρξε διεφθαρμένη ή πόpνn. Ήταν μια γυναίκα που υπέφερε και θεραπεύτηκε από τον Χριστό.

Ο ευαγγελιστής Λουκάς λέγει χαρακτηριστικά για τη Μαρία τη Μαγδαληνή: «Ακολουθούσαν τον Ιησού οι δώδεκα μαθηταί και γυναίκες, μεταξύ των οποίων η Μαρία, που ονομαζόταν Μαγδαληνή, απ’ την οποία είχε βγάλει εφτά δαιμόνια» (Λουκ. 8, 2).

Η Μαρία η Μαγδαληνή ήταν, επομένως, δαιμονισμένη και ο Χριστός την απάλλαξε από τα δαιμόνια, όπως έκανε και με πολλούς άλλους ανθρώπους.

Ποια είναι τότε η πόpνn που άλειψε με μύρο τα πόδια του Χριστού και για την οποία μιλούν τα τροπάρια της Μεγάλης Τρίτης;

Η αμαρτωλή γυναίκα που άλειψε τα πόδια του Χριστού με μύρο μας είναι άγνωστη, είναι ανώνυμη.

Το όνομά της δεν ακούγεται σε κανένα τροπάριο, ούτε αναφέρεται από τον ευαγγελιστή Λουκά στην περιγραφή της συγκεκριμένης σκηνής.

Είναι χαρακτηριστικό, ότι οι Απόστολοι, ενώ δεν έκρυβαν τις δικές τους ατέλειες και πτώσεις, όταν μιλάνε για μεγάλους αμαρτωλούς που μετανοούν, δεν αναφέρουν το όνομά τους. Δεν θέλουν να τους διαπομπεύσουν.

Το Τροπάριο της Κασσιανής

Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα Γυνή,
τὴν σὴν αἰσθομένη Θεότητα, μυροφόρου ἀναλαβοῦσα τάξιν,
ὀδυρομένη μύρα σοι, πρὸ τοῦ ἐνταφιασμοῦ κομίζει.
Οἴμοι! λέγουσα, ὅτι νὺξ μοι, ὑπάρχει, οἶστρος ἀκολασίας,
ζοφώδης τε καὶ ἀσέληνος, ἔρως τῆς ἁμαρτίας.
Δέξαι μου τὰς πηγὰς τῶν δακρύων,
ὁ νεφέλαις διεξάγων τῆς θαλάσσης τὸ ὕδωρ·
κάμφθητί μοι πρὸς τοὺς στεναγμοὺς τῆς καρδίας,
ὁ κλίνας τοὺς Οὐρανούς, τῇ ἀφάτῳ σου κενώσει·
καταφιλήσω τοὺς ἀχράντους σου πόδας,
ἀποσμήξω τούτους δὲ πάλιν, τοῖς τῆς κεφαλῆς μου βοστρύχοις·
ὧν ἐν τῷ Παραδείσῳ Εὔα τὸ δειλινόν,
κρότον τοῖς ὠσὶν ἠχηθεῖσα, τῷ φόβῳ ἐκρύβη.
Ἁμαρτιῶν μου τὰ πλήθη καὶ κριμάτων σου ἀβύσσους,
τίς ἐξιχνιάσει ψυχοσῶστα Σωτήρ μου;
Μὴ με τὴν σὴν δούλην παρίδῃς, ὁ ἀμέτρητον ἔχων τὸ ἔλεος.

Δείτε το βίντεο: