Προσοχή στα προϊόντα με 0% ζάχαρη: Νέα έρευνα συνδέει κοινό γλυκαντικό με προβλήματα σε καρδιά και εγκέφαλο

Τα προϊόντα με την ένδειξη «0% ζάχαρη» έχουν γίνει καθημερινή επιλογή για πολλούς, όμως νέα επιστημονικά δεδομένα φέρνουν προβληματισμό για το πόσο αθώα είναι τελικά.

Από παγωτά χαμηλά σε υδατάνθρακες μέχρι αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη, τα γλυκαντικά βρίσκονται πια παντού. Ωστόσο, νέα έρευνα από το University of Colorado Boulder, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Applied Physiology, καταλήγει στο ότι ένα κοινό υποκατάστατο ζάχαρης μπορεί να επηρεάζει τα εγκεφαλικά κύτταρα με τρόπους που αυξάνουν τον κίνδυνο για εγκεφαλικό.

Νέα έρευνα φέρνει ανησυχία για γνωστό γλυκαντικό

«Η μελέτη μας προσθέτει στα στοιχεία που δείχνουν ότι τα μη θρεπτικά γλυκαντικά, τα οποία γενικά θεωρούνται ασφαλή, ενδέχεται να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία», ανέφερε ο κύριος συγγραφέας της μελέτης Κρίστοφερ ΝτεΣόουζα, σύμφωνα με το SciTech Daily.

Η ερυθριτόλη χρησιμοποιείται ευρέως από την έγκρισή της από τον FDA το 2001, καθώς έχει λίγες θερμίδες και δεν επηρεάζει σημαντικά την ινσουλίνη. Ωστόσο, πλέον βρίσκεται στο μικροσκόπιο των επιστημόνων, καθώς έρευνες δείχνουν ότι υψηλά επίπεδα στο αίμα μπορεί να σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού.

Πιθανή σύνδεση με προβλήματα στον εγκέφαλο

Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο “Associations between artificial sweeteners and cardiovascular disease, stroke, and diabetes: A Mendelian randomization study”, τα γενετικά προβλεπόμενα υψηλότερα επίπεδα ερυθριτόλης συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, εμφράγματος του μυοκαρδίου και εγκεφαλικού.

Παράλληλα, νεότερες μελέτες εξετάζουν τη σχέση μεταξύ τεχνητών γλυκαντικών και εγκεφαλικής λειτουργίας. Τα ευρήματα μέχρι στιγμής είναι αντικρουόμενα, καθώς δεν υπάρχει ξεκάθαρη απόδειξη αιτίας-αποτελέσματος, και απαιτείται περαιτέρω έρευνα.

• Μεγάλη μελέτη σε ανθρώπους έδειξε ταχύτερη γνωστική έκπτωση σε όσους καταναλώνουν γλυκαντικά
• Ανασκόπηση επισημαίνει πιθανές νευροτοξικές επιδράσεις όπως οξειδωτικό στρες και βλάβες σε νευρώνες
• Μελέτες σε κύτταρα δείχνουν βλάβες στο DNA και αυξημένο στρες στα εγκεφαλικά κύτταρα
• Πειράματα σε ζώα συνδέουν τη μακροχρόνια χρήση με προβλήματα μνήμης
• Ευρύτερες αναλύσεις δείχνουν ότι τα δεδομένα παραμένουν αμφιλεγόμενα

Τι έδειξε το πείραμα στα αγγεία του εγκεφάλου

Για να κατανοήσουν καλύτερα τον πιθανό μηχανισμό, ο ΝτεΣόουζα και η Όμπερν Μπέρι, μεταπτυχιακή φοιτήτρια στο εργαστήριό του, μελέτησαν πώς επηρεάζει η ερυθριτόλη τα κύτταρα των αγγείων του εγκεφάλου.

Στο πείραμα, ανθρώπινα κύτταρα εκτέθηκαν σε ποσότητα ερυθριτόλης αντίστοιχη με ένα τυπικό ρόφημα χωρίς ζάχαρη για τρεις ώρες.

Τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντικές αλλαγές: τα κύτταρα παρήγαγαν λιγότερο μονοξείδιο του αζώτου, που βοηθά στη χαλάρωση των αγγείων, και περισσότερο ενδοθηλίνη-1, που προκαλεί σύσπαση. Όταν εκτέθηκαν σε ουσίες που σχετίζονται με την πήξη, εμφάνισαν μειωμένη ικανότητα παραγωγής t-PA, που βοηθά στη διάλυση θρόμβων.

Παράλληλα, παρατηρήθηκε αύξηση των ελεύθερων ριζών (ROS), οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή, γήρανση και κυτταρική βλάβη.

Γιατί αυξάνεται ο κίνδυνος εγκεφαλικού

«Σε γενικές γραμμές, αν τα αγγεία σας είναι πιο συσπασμένα και η ικανότητά σας να διασπάτε θρόμβους μειώνεται, ο κίνδυνος εγκεφαλικού αυξάνεται», εξήγησε η Μπέρι. «Η έρευνά μας δείχνει και τον τρόπο με τον οποίο η ερυθριτόλη μπορεί να συμβάλλει σε αυτόν τον κίνδυνο».

Ο ΝτεΣόουζα σημείωσε ότι η μελέτη βασίστηκε σε ποσότητα ίση με μία μόνο μερίδα. Ωστόσο, όσοι καταναλώνουν συστηματικά τέτοια προϊόντα ίσως εκτίθενται σε ακόμη μεγαλύτερες επιπτώσεις.

Τι να προσέχετε στα προϊόντα χωρίς ζάχαρη

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι τα ευρήματα προέρχονται από εργαστηριακές δοκιμές και όχι από μελέτες σε ανθρώπους, οπότε χρειάζεται περισσότερη έρευνα για ασφαλή συμπεράσματα.

Παρόλα αυτά, ο ΝτεΣόουζα προτείνει να υπάρχει μεγαλύτερη προσοχή στις ετικέτες των προϊόντων και ειδικά στην παρουσία της ερυθριτόλης ή άλλων «sugar alcohols».

«Με βάση τόσο τα επιδημιολογικά δεδομένα όσο και τα εργαστηριακά μας ευρήματα, θεωρούμε συνετό οι καταναλωτές να παρακολουθούν την κατανάλωση μη θρεπτικών γλυκαντικών όπως η ερυθριτόλη», κατέληξε.

Πηγές: SciTech Daily, JAP, Neurology Journals, Oxford Academic, PMC, ScienceDirect, AnnualReviews, ScienceDirect