Το εμβόλιο του έρπητα ζωστήρα «ελιξίριο» ενάντια στη γήρανση

Το εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα φαίνεται πως δεν προστατεύει μόνο από μια επώδυνη λοίμωξη, αλλά ίσως λειτουργεί και ως «σύμμαχος» απέναντι στη βιολογική γήρανση, σύμφωνα με νέα επιστημονικά δεδομένα.

Τι δείχνει η νέα μελέτη

Ο εμβολιασμός κατά του έρπητα ζωστήρα μοιάζει να πετυχαίνει «δύο σε ένα»: προλαμβάνει τη νόσο και ταυτόχρονα συνδέεται με πιο αργή βιολογική γήρανση σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Αυτό προκύπτει από νέα μελέτη επιστημόνων της Σχολής Γεροντολογίας Leonard Davis του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας.

Οι ερευνητές αξιοποίησαν δεδομένα από τη μεγάλη αμερικανική μελέτη U.S. Health and Retirement Study, εξετάζοντας πώς ο εμβολιασμός επηρεάζει διαφορετικούς βιολογικούς δείκτες που σχετίζονται με τη γήρανση. Στην ανάλυση συμμετείχαν περισσότεροι από 3.800 εθελοντές ηλικίας 70 ετών και άνω το 2016.

Πιο αργή βιολογική γήρανση στους εμβολιασμένους

Ακόμη και αφού συνυπολογίστηκαν κοινωνικο-δημογραφικά στοιχεία και παράγοντες υγείας, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν κάνει το εμβόλιο εμφάνιζαν επιβράδυνση στη βιολογική τους γήρανση σε σχέση με συνομηλίκους που δεν είχαν εμβολιαστεί.

Τι είναι ο έρπης ζωστήρας

Ο έρπης ζωστήρας αποτελεί επώδυνη ιογενή λοίμωξη που επηρεάζει το δέρμα και τα νεύρα. Προκαλείται από την επανενεργοποίηση του ιού της ανεμευλογιάς (VZV), ο οποίος παραμένει «ανενεργός» στο νευρικό σύστημα μετά τη νόσηση από ανεμευλογιά.

Η νόσος εκδηλώνεται συνήθως με χαρακτηριστικό εξάνθημα σε γραμμική μορφή, με φυσαλίδες που εμφανίζονται στη μία πλευρά του κορμού, της πλάτης ή του προσώπου. Παρατηρείται κυρίως σε άτομα άνω των 50-60 ετών, καθώς η άμυνα του οργανισμού εξασθενεί με την ηλικία. Τα εξανθήματα διαρκούν περίπου 2-4 εβδομάδες και μπορεί να συνοδεύονται από πυρετό, πονοκέφαλο, έντονη κόπωση και φωτοευαισθησία.

Το επώδυνο εξάνθημα του έρπητα ζωστήρα εμφανίζεται πιο συχνά στην πλάτη ή τον κορμό (Rosser1954 / CC BY-SA 4.0)

Προστασία και από τη μεθερπητική νευραλγία

Στη χώρα μας το εμβόλιο χορηγείται δωρεάν σε άτομα 60 ετών και άνω. Εκτός από την πρόληψη της λοίμωξης, μειώνει και τον κίνδυνο εμφάνισης μεθερπητικής νευραλγίας – ενός χρόνιου και συχνά βασανιστικού νευροπαθητικού πόνου που μπορεί να διαρκέσει μήνες ή και χρόνια μετά την υποχώρηση του εξανθήματος.

Η επιπλοκή αυτή αφορά περίπου το 10%-20% των περιπτώσεων και πλήττει κυρίως άτομα άνω των 50-60 ετών.

Σύνδεση με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας

Παρότι το εμβόλιο έχει σχεδιαστεί για να αποτρέπει την οξεία λοίμωξη, νεότερα στοιχεία δείχνουν ότι ενδέχεται να σχετίζεται και με μειωμένο κίνδυνο άνοιας και άλλων νευροεκφυλιστικών παθήσεων, όπως ανέφερε η αναπληρώτρια καθηγήτρια Γεροντολογίας του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας, Γιουν Κι Κιμ.

Όπως σημείωσε: «Η μελέτη αυτή έρχεται να προστεθεί στα αναδυόμενα στοιχεία που δείχνουν ότι τα εμβόλια μπορούν να παίξουν ρόλο στην προαγωγή της υγιούς γήρανσης τροποποιώντας βιολογικά συστήματα πάνω και πέρα από την πρόληψη των λοιμώξεων».

Επτά δείκτες γήρανσης στο μικροσκόπιο

Στη μελέτη, η δρ Κιμ μαζί με τη δεύτερη κύρια συγγραφέα, καθηγήτρια Γεροντολογίας Εϊλίν Κρίμινς, αξιολόγησαν επτά βασικές παραμέτρους της βιολογικής γήρανσης: τη φλεγμονή, την έμφυτη ανοσία, την προσαρμοστική ανοσία, την καρδιαγγειακή αιμοδυναμική, τη νευροεκφύλιση, την επιγενετική γήρανση και τη γήρανση του μεταγραφώματος.

Συνδυάζοντας όλους αυτούς τους δείκτες, υπολόγισαν και ένα συνολικό «σκορ» βιολογικής γήρανσης για κάθε συμμετέχοντα.

Χαμηλότερη φλεγμονή και καλύτερο συνολικό σκορ

Τα άτομα που είχαν εμβολιαστεί παρουσίαζαν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής, πιο αργή επιγενετική και μεταγραφική γήρανση, καθώς και χαμηλότερο συνολικό σκορ βιολογικής γήρανσης.

Τα αποτελέσματα αυτά ενισχύουν την άποψη ότι το ανοσοποιητικό σύστημα παίζει κεντρικό ρόλο στη διαδικασία της γήρανσης.

Το φαινόμενο inflammaging

Η χρόνια, ήπια αλλά επίμονη φλεγμονή έχει συνδεθεί με πολλές παθήσεις της τρίτης ηλικίας, όπως καρδιαγγειακά νοσήματα, μυοσκελετικά προβλήματα και γνωστική έκπτωση.

«Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως ‘‘inflammaging’’» ανέφερε η καθηγήτρια Κιμ και εξήγησε ότι «συμβάλλοντας στη μείωση αυτής της φλεγμονής – μέσω της πρόληψης της επανενεργοποίησης του ιού που προκαλεί τον έρπητα ζωστήρα – το εμβόλιο μπορεί να παίξει ρόλο στην εξασφάλιση πιο υγιούς γήρανσης».

Αντιφλεγμονώδης δράση με προοπτική

Η δρ Κιμ υπογράμμισε πως, αν και οι ακριβείς μηχανισμοί δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως, «η αντιφλεγμονώδης δυναμική του εμβολίου το καθιστά μια υποσχόμενη προσθήκη στις στρατηγικές προαγωγής της επιβράδυνσης της γήρανσης».

Οφέλη που διαρκούν στον χρόνο

Ενδιαφέρον είναι ότι τα οφέλη δεν φαίνεται να είναι παροδικά. Συμμετέχοντες που είχαν εμβολιαστεί τέσσερα ή και περισσότερα χρόνια πριν από τη λήψη δείγματος αίματος εξακολουθούσαν να εμφανίζουν βελτιωμένους δείκτες γήρανσης σε σύγκριση με όσους δεν είχαν εμβολιαστεί.

Μια υπόσχεση για πιο υγιή γηρατειά

«Τα ευρήματα αυτά μαρτυρούν ότι ο εμβολιασμός για τον έρπητα ζωστήρα επιδρά σε βασικούς τομείς που συνδέονται με τη γήρανση» τόνισε η καθηγήτρια Κρίμινς και κατέληξε: «Παρότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες οι οποίες θα επιβεβαιώσουν αυτά τα αποτελέσματα, η μελέτη μας έρχεται να προστεθεί σε άλλες που δείχνουν ότι τα εμβόλια μπορούν να παίξουν ρόλο στα υγιή γηρατειά».

Πηγή: Το Βήμα