Νέο Κληρονομικό Δίκαιο: Τι αλλάζει σε νόμιμη μοίρα, χρέη, ακίνητα και κληρονομικές συμβάσεις
Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Γιάννης Μπούγας εξηγεί τις σημαντικότερες αλλαγές που ισχύουν για θανάτους από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά.
Ριζικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται τα ακίνητα, εξοφλούνται τα χρέη και ρυθμίζονται οι σχέσεις μεταξύ των κληρονόμων φέρνει το νέο Κληρονομικό Δίκαιο.
Ιδιαιτέρως σημαντικές είναι οι αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο ρυθμίζονται οι κληρονομικές σχέσεις λόγω του νέου Κληρονομικού Δικαίου, όπως επισήμανε σε συνέντευξή του ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Γιάννης Μπούγας.
Μιλώντας στο ΕΡΤNews και στην εκπομπή «Συνδέσεις» το πρωί της Τετάρτης 30 Σεπτεμβρίου, ο υφυπουργός εξήγησε τι αλλάζει στη νόμιμη μοίρα, στην ευθύνη των κληρονόμων για τα χρέη, στις διαφωνίες για ακίνητα και στις κληρονομικές συμβάσεις.
Οι νέες διατάξεις έχουν στόχο να απλοποιήσουν τις διαδικασίες, να περιορίσουν τις πολυετείς δικαστικές διαμάχες και να εξασφαλίσουν τα δικαιώματα όλων των εμπλεκομένων.
Από πότε ισχύει το νέο Κληρονομικό Δίκαιο
Ο Γιάννης Μπούγας διευκρίνισε ότι οι νέες ρυθμίσεις εφαρμόζονται στις κληρονομικές σχέσεις ανθρώπων των οποίων ο θάνατος επήλθε από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά.
«Το νέο κληρονομικό δίκαιο ισχύει από τις 16 Σεπτεμβρίου, δηλαδή για θανάτους που επέρχονται από τη 16η του μήνα και μετά. Για την προηγούμενη χρονική περίοδο ισχύουν οι προηγούμενες παλαιότερες διατάξεις».
Για θανάτους που είχαν επέλθει πριν από τη συγκεκριμένη ημερομηνία εξακολουθεί να εφαρμόζεται το προηγούμενο νομικό πλαίσιο.
Τι γίνεται όταν οι συγκληρονόμοι διαφωνούν για ένα ακίνητο
Μία από τις βασικότερες αλλαγές αφορά τα ακίνητα που κληρονομούνται εξ αδιαθέτου από περισσότερα πρόσωπα.
Με τη νέα διαδικασία, όταν προκύπτει διαφωνία μεταξύ των συγκληρονόμων, ένας από αυτούς μπορεί να ζητήσει τον καθορισμό της αξίας των μεριδίων των υπολοίπων και να αποκτήσει ολόκληρο το ακίνητο, καταβάλλοντας το αντίστοιχο ποσό.
«Αν κάποιος κληρονομήσει ένα ακίνητο εξ αδιαθέτου με άλλους και υπάρχει διαφωνία μεταξύ τους, ο οποιοσδήποτε από αυτούς μπορεί με μία σύντομη διαδικασία να προσδιορίσει την αξία της μερίδας των υπολοίπων, να καταβάλει το ποσό που θα προσδιορίσει το δικαστήριο στους κληρονόμους και να αποκτήσει κατά πλήρη κυριότητα το ακίνητο. Αυτό γίνεται πλέον απλά, γρήγορα και χωρίς να χάνεται κανένα απολύτως δικαίωμα για τους κληρονόμους».
Η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται σε χρηματική αξίωση
Μεγάλη αλλαγή επέρχεται και στη νόμιμη μοίρα. Μέχρι σήμερα, ο νόμιμος μεριδιούχος αποκτούσε εμπράγματο δικαίωμα σε ποσοστό εξ αδιαιρέτου επί των ακινήτων και των υπόλοιπων στοιχείων της κληρονομιάς.
Πλέον, το δικαίωμα αυτό μετατρέπεται σε χρηματική αξίωση. Αυτό σημαίνει ότι ο δικαιούχος λαμβάνει την οικονομική αξία που αντιστοιχεί στη νόμιμη μοίρα του, χωρίς να καθίσταται αυτομάτως συγκύριος στα ακίνητα.
«Μέχρι σήμερα η νόμιμη μοίρα ήταν σε ποσοστό εξ αδιαιρέτου εμπράγματο δικαίωμα επί των ακινήτων και όλων των περιουσιακών στοιχείων της κληρονομίας. Σήμερα παύει αυτό να υπάρχει. Η νόμιμη μοίρα γίνεται χρηματική αξίωση, επομένως προσδιορίζεται το ποσοστό της αξίας της νόμιμης μοίρας, καταβάλλεται και δεν υπάρχει κυριότητα ή συγκυριότητα του συγκληρονόμου στα ακίνητα.
Αυτό απαλλάσσει από μεγάλες ταλαιπωρίες και μεγάλες δικαστικές διενέξεις τους κληρονόμους, διότι οι νόμιμοι μεριδιούχοι, έχοντας ένα μικρό ποσοστό της νόμιμης μοίρας στα στοιχεία της κληρονομίας, δημιουργούσαν αρκετά ζητήματα και κατέφευγαν στα δικαστήρια για να επιλύσουν διαφορές, με αποτέλεσμα ένα μικρό ποσοστό να επιβαρύνει το ακίνητο και να μην μπορεί να αξιοποιηθεί λόγω της νόμιμης μοίρας» επεσήμανε.
Πώς προσδιορίζεται η αξία του ακινήτου
Εάν οι συγκληρονόμοι δεν μπορούν να συμφωνήσουν στην αξία ενός ακινήτου, τον τελικό προσδιορισμό αναλαμβάνει το δικαστήριο.
Κατά την αποτίμηση εξετάζεται η αντικειμενική αξία, αλλά λαμβάνονται υπόψη και πρόσθετα στοιχεία που σχετίζονται με την πραγματική αγοραστική αξία του ακινήτου.
Μέχρι να καταβληθεί στον νόμιμο μεριδιούχο το ποσό που θα ορίσει το δικαστήριο, εκείνος μπορεί να προχωρήσει στην εγγραφή προσημείωσης, ώστε να διασφαλίσει την είσπραξη των χρημάτων του.
«Αν οι συγκληρονόμοι διαφωνήσουν σε ό,τι αφορά τον προσδιορισμό της αξίας ενός ακινήτου, ο προσδιορισμός αυτός γίνεται από το δικαστήριο. Λαμβάνεται υπόψη η αντικειμενική αξία, όμως λαμβάνονται υπόψη και άλλα στοιχεία για την αγοραστική αξία του ακινήτου, για να προσδιοριστεί εν τέλει η νόμιμη μοίρα ή το ποσοστό της εξ αδιαιρέτου μερίδας σε κάθε ακίνητο. Όλα αυτά τελούν υπό την τελική κρίση των δικαστηρίων και ιδιαίτερα για τη νόμιμη μοίρα, έως ότου καταβληθεί το χρηματικό ποσό που θα προσδιοριστεί από το δικαστήριο στον συγκληρονόμο, έχει δυνατότητα εγγραφής προσημείωσης για να μπορέσει να διασφαλιστεί πλήρως το δικαίωμα του να εισπράξει τα χρήματα που θα προσδιορίσει το δικαστήριο. Κατά συνέπεια, από τη μια μεριά δίνουμε τη δυνατότητα στους κληρονόμους να απαλλαγούν από το βάρος της νόμιμης μοίρας, από την άλλη όμως εξασφαλίζουμε τους νόμιμους μεριδιούχους με εγγραφή προσημείωσης, έτσι ώστε προνομιακά να ικανοποιηθούν από την αξία των ακινήτων» δήλωσε ο υφυπουργός.
Τι αλλάζει στα χρέη της κληρονομιάς
Μία ακόμη καθοριστική αλλαγή αφορά την ευθύνη του κληρονόμου απέναντι στους δανειστές.
Με το νέο πλαίσιο, ο κληρονόμος δεν ευθύνεται πλέον με την προσωπική του περιουσία για τα χρέη της κληρονομιάς. Η ευθύνη του περιορίζεται μέχρι την αξία των περιουσιακών στοιχείων που κληρονόμησε και αποκλειστικά σε αυτά.
Οι πιστωτές μπορούν να διεκδικήσουν την ικανοποίηση των απαιτήσεών τους από την ίδια την κληρονομιαία περιουσία, ακόμη και μέσω εκποίησης ή πλειστηριασμού των στοιχείων της, όχι όμως από την προσωπική περιουσία του κληρονόμου.
«Πλέον ο κληρονόμος δεν ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία για τα χρέη της κληρονομιάς. Σήμερα ο κληρονόμος έχει ευθύνη μόνο για το ύψος της αξίας των στοιχείων της κληρονομιάς και αποκλειστικά με αυτά. Δηλαδή οι πιστωτές μπορούν να ζητήσουν να ικανοποιηθούν οι αξιώσεις τους, ακόμη και αν είναι μεγαλύτερες σε βάρος της κληρονομιάς, μόνο μέχρι το ύψος της αξίας των περιουσιακών στοιχείων της και εκποιώντας αυτά ή εκπλειστηριάζοντάς τα. Περιορίζει έτσι την ευθύνη του κληρονόμου και μεταφέρει το βάρος των διαδικασιών από τους κληρονόμους στους δανειστές της κληρονομιάς.»
Πώς λειτουργεί η κληρονομική σύμβαση
Ο νέος θεσμός της κληρονομικής σύμβασης μπορεί, σύμφωνα με τον υφυπουργό, να έχει δύο βασικές εφαρμογές.
Η πρώτη επιτρέπει σε έναν μελλοντικό κληρονόμο να παραιτηθεί από το κληρονομικό του δικαίωμα, λαμβάνοντας άμεσα την οικονομική αξία που αντιστοιχεί στη μερίδα του.
«Μπορεί να έχει διπλή εφαρμογή. Η μία εφαρμογή είναι η παραίτηση κληρονόμου ή εν δυνάμει κληρονόμων από κληρονομικό δικαίωμα.
Μπορεί, για παράδειγμα, ένας από τα παιδιά που ήταν κληρονόμοι, επειδή θέλει να πάρει την αξία του κληρονομικού του μεριδίου, γρήγορα να παραιτηθεί από μελλοντικές αξιώσεις στην κληρονομιά των γονέων του, έτσι ώστε να καταβληθεί η αξία της κληρονομιάς άμεσα για να μπορέσει να συνεχίσει τη ζωή του».
Η δεύτερη εφαρμογή αφορά συμφωνίες μεταξύ κληρονόμων ή ακόμη και τρίτων προσώπων, με στόχο να καθορίζεται εκ των προτέρων η τύχη συγκεκριμένων περιουσιακών στοιχείων.
«Το άλλο είδος των κληρονομικών συμβάσεων αφορά κληρονόμους αλλά και τρίτους.
Για παράδειγμα, δύο σύντροφοι οι οποίοι σε δεύτερο γάμο έχουν αποκτήσει καθένας ένα παιδί από τους προηγούμενους γάμους. Μπορεί, λοιπόν, καθένας από αυτούς να παραιτηθεί την κληρονομιά του άλλου, όπως επίσης και δύο τέκνα μπορεί να συμφωνήσουν μεταξύ τους αν υπάρχει μία οικογενειακή επιχείρηση, το ένα από αυτά να πάρει με την κληρονομική σύμβαση την επιχείρηση, να συνεχίσει τη δραστηριότητα μέχρι το θάνατο του γονέα του, ενώ ο άλλος να περιοριστεί σε άλλα στοιχεία της κληρονομιάς και αν δεν ανταποκρίνεται η αξία του στην αξία της επιχείρησης, να καταβληθεί εφάπαξ ένα ποσό κατά το χρόνο που συνάπτεται η σύμβαση.
Έτσι, εξασφαλίζει ο διαθέτης πως ό,τι έχει αποφασιστεί και συμφωνηθεί στη σύμβαση, αυτό θα ισχύσει και μετά το θάνατό του ενώ οι κληρονόμοι δεν θα τρέχουν στα δικαστήρια για να λύνουν τις διαφορές τους» σημείωσε.
«Δεν είναι ευχάριστο να παραπέμπεται ένας πρώην υφυπουργός στο Ειδικό Δικαστήριο»
Στη διάρκεια της συνέντευξης, ο Γιάννης Μπούγας τοποθετήθηκε και για την υπόθεση του Χρήστου Τριαντόπουλου.
«Δεν είναι ευχάριστο να παραπέμπεται ένας πρώην υφυπουργός στο Ειδικό Δικαστήριο», σχολίασε ο υφυπουργός Δικαιοσύνης, προσθέτοντας ότι «δεν κατηγορείται για κάποια παράνομη πράξη αλλά για παράβαση καθήκοντος που τελέστηκε με παράλειψη, δηλαδή επειδή δεν εμπόδισε μια διαδικασία η οποία, κατά την κρίση του Δικαστικού Συμβουλίου, παραβίαζε τον νόμο».
Συνεχίζοντας, ο κ. Μπούγας ανέφερε ότι «σήμερα ο κύριος Τριαντόπουλος παραπέμπεται στον φυσικό του δικαστή για να δικαστεί για το αδίκημα που άσκησε σε βάρος του ποινική δίωξη η Βουλή και διατηρεί, όπως και κάθε κατηγορούμενος, το τεκμήριο αθωότητας. Οφείλω να πω ότι μέχρι σήμερα η στάση του δείχνει έναν άνθρωπο ο οποίος με σύνεση, χωρίς να κάνει βαρύγδουπες δηλώσεις, αποδέχεται τη διαδικασία και βεβαίως θα αποδειχθεί, όπως και κάθε Έλληνας, την απόφαση της Ελληνικής Δικαιοσύνης.»
«Το Δικαστικό Συμβούλιο κρίνει ότι υπάρχουν ενδείξεις αλλοίωσης του χώρου του δυστυχήματος. Αυτό μέλλει να κριθεί και να ελεγχθεί και από το δικαστήριο», είπε κλείνοντας.
To «alldaynews.gr» αποποιείται κάθε ευθύνη από τις αναδημοσιεύσεις άρθρων τρίτων ιστοσελίδων, για τα οποία (άρθρα) την ευθύνη την έχει ο υπογράφων ως πηγή.
