Η Μεγάλη Τετάρτη έχει ξεχωριστή θέση στη Μεγάλη Εβδομάδα, καθώς συνδέεται με ένα από τα πιο σημαντικά μυστήρια της Εκκλησίας, το Μέγα Ευχέλαιο, που σχετίζεται με τη θεραπεία σώματος και ψυχής.
Γιατί η Μεγάλη εβδομάδα λέγεται μεγάλη
Η Μεγάλη Εβδομάδα δεν ονομάστηκε έτσι λόγω διάρκειας ή αριθμού ημερών, αλλά εξαιτίας της βαθιάς σημασίας των γεγονότων που τιμώνται στους ναούς. Τα γεγονότα αυτά θεωρούνται σωτήρια για τον άνθρωπο και κορυφώνονται με την Ανάσταση του Κυρίου το Μεγάλο Σάββατο.
Κάθε ημέρα αυτής της εβδομάδας έχει τον δικό της συμβολισμό και οδηγεί σταδιακά στο αποκορύφωμα της Ανάστασης.
Το μυστήριο του Αγίου ευχελαίου
Το πρωί της Μεγάλης Τετάρτης τελείται η Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία, ενώ το απόγευμα ή το βράδυ πραγματοποιείται το Μυστήριο του Αγίου Ευχελαίου. Κατά τη διάρκεια της ακολουθίας, ο ιερέας διαβάζει επτά Ευαγγέλια και επτά ευχές, ευλογώντας το λάδι που χρησιμοποιείται για την ίαση ψυχικών και σωματικών ασθενειών.
Μετά το τέλος της τελετής, οι πιστοί χρίονται με το ευλογημένο λάδι στο μέτωπο, στο πρόσωπο και στα χέρια. Σε αρκετές περιοχές, όπως στον Πόντο, το ευχέλαιο τελούνταν και μέσα στα σπίτια, ενώ τα αντικείμενα που ευλογούνται θεωρείται ότι αποκτούν ιδιαίτερη πνευματική δύναμη.
Παραδόσεις από διάφορες περιοχές
Στα Κοτύωρα, τη Μεγάλη Τετάρτη ο ιερέας επισκεπτόταν τα σπίτια για να τελέσει το ευχέλαιο. Οι οικογένειες είχαν ετοιμάσει αυγά, αλεύρι και αλάτι. Μετά την ευλογία, την επόμενη ημέρα, Μεγάλη Πέμπτη, τα έφερναν στην εκκλησία μέσα σε καλαθάκια για τον Εσπερινό.
Στη Σπάρτη, οι κάτοικοι συνήθιζαν να καταναλώνουν καθημερινά λίγο από το ευλογημένο αλεύρι, ενώ την ίδια περίοδο ετοίμαζαν και το νέο προζύμι της χρονιάς. Η ανανέωση αυτή θεωρούνταν απαραίτητη, καθώς το παλιό προζύμι με τον χρόνο χάνει τη δύναμή του.
Ένα ιδιαίτερο έθιμο στην Αθήνα
Στην Αθήνα, η εκκλησάρισσα συγκέντρωνε αλεύρι από τα σπίτια και το ζύμωνε χωρίς προζύμι. Ο ιερέας ακουμπούσε πάνω στο ζυμάρι τον Σταυρό με το Τίμιο Ξύλο και, σύμφωνα με την παράδοση, το ζυμάρι φούσκωνε. Αυτό γινόταν το προζύμι της χρονιάς και μοιραζόταν στα σπίτια για να χρησιμοποιηθεί, μεταξύ άλλων, στις πασχαλινές κουλούρες.
Η προέλευση του μυστηρίου
Η καθιέρωση του Ευχελαίου προέρχεται από την Καινή Διαθήκη και συγκεκριμένα από την Καθολική Επιστολή του Ιακώβου (ε΄ 14-15):
«Είναι κάποιος από σας άρρωστος; Να καλέσει τους πρεσβυτέρους της Εκκλησίας για να προσευχηθούν και να τον αλείψουν με λάδι στο όνομα του Κυρίου. Και η προσευχή με πίστη θα τον σώσει και θα τον θεραπεύσει. Και αν έχει αμαρτίες, θα του συγχωρηθούν».
Η διδασκαλία αυτή αποτέλεσε τη βάση για την καθιέρωση του μυστηρίου, το οποίο τελείται από ιερείς που προσεύχονται για τον ασθενή και τον χρίουν με το αγιασμένο έλαιο.
Ποιος είναι ο σκοπός του ευχελαίου
Το ευχέλαιο τελείται «εις ίασιν ψυχής τε και σώματος». Σύμφωνα με την εκκλησιαστική διδασκαλία, η ασθένεια συνδέεται με τη διατάραξη της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό. Η θεραπεία, επομένως, δεν είναι μόνο σωματική αλλά και πνευματική, και συνδέεται με τη μετάνοια και την επιστροφή στον Θεό.
Τα βασικά στοιχεία της τελετής
Κατά την τέλεση του μυστηρίου τοποθετούνται σε τραπέζι το Ευαγγέλιο, εικόνα του Χριστού, αναμμένη κανδήλα και δοχείο με αλεύρι, δίπλα στο οποίο ανάβονται επτά κεριά.
Το λάδι που χρησιμοποιείται, μετά τις ευχές των ιερέων, δεν θεωρείται πλέον απλό λάδι αλλά αγιασμένο. Με αυτό γίνεται η χρίση σταυροειδώς στο μέτωπο, στο σαγόνι, στα μάγουλα και στα χέρια, ζητώντας από τον Θεό θεραπεία και ενίσχυση του ανθρώπου.
Συχνές παρεξηγήσεις για το ευχέλαιο
1. Ορισμένοι πιστεύουν ότι η συγχωρητική ευχή του ευχελαίου αντικαθιστά την εξομολόγηση. Αυτό δεν ισχύει, καθώς τα μυστήρια της Εκκλησίας λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι αντικαταστατικά.
2. Άλλοι αποδίδουν υπερφυσικές ιδιότητες στο αλεύρι που χρησιμοποιείται στην τελετή. Όμως, αγιάζεται το λάδι και όχι το αλεύρι, και τέτοιες πρακτικές αγγίζουν τα όρια της δεισιδαιμονίας.
3. Υπάρχει επίσης η αντίληψη ότι το ευχέλαιο τελείται για εγκαίνια σπιτιών ή καταστημάτων. Για τέτοιες περιπτώσεις υπάρχουν άλλες ειδικές ευλογίες της Εκκλησίας.
4. Τέλος, αρκετοί θεωρούν ότι αφορά μόνο ετοιμοθάνατους. Στην πραγματικότητα, το ευχέλαιο είναι μυστήριο για την υγεία και τη ζωή και όχι μόνο για τις τελευταίες στιγμές ενός ανθρώπου.
Η μη θεραπεία σε ορισμένες περιπτώσεις δεν σημαίνει αποτυχία του μυστηρίου, καθώς η χάρη δίνεται σε όλους, αλλά η έκβαση εξαρτάται από την πίστη και το συνολικό καλό του ανθρώπου.
Τι χρειάζεται για το ευχέλαιο
Για την τέλεση του ευχελαίου απαιτούνται:
α) κανδήλι με ελαιόλαδο (και λίγο κόκκινο κρασί)
β) θυμιατό και θυμίαμα
γ) εικόνα του Χριστού ή της Παναγίας ή κάποιου Αγίου
δ) δοχείο με αλεύρι για την παρασκευή προσφόρου
ε) επτά κεράκια, όσα και τα Ευαγγέλια που διαβάζονται
στ) ονόματα «υπέρ υγείας»
ζ) βαμβάκι ή θρυαλλίδα για τη χρίση
Το αγιασμένο λάδι δεν πετιέται, αλλά χρησιμοποιείται μέχρι να καταναλωθεί πλήρως στο κανδήλι.
Δείτε το βίντεο
To «alldaynews.gr» αποποιείται κάθε ευθύνη από τις αναδημοσιεύσεις άρθρων τρίτων ιστοσελίδων, για τα οποία (άρθρα) την ευθύνη την έχει ο υπογράφων ως πηγή.
