Η πάθηση που μοιάζει με άνοια αλλά θεραπεύεται

Χιλιάδες άνθρωποι μπορεί να ζουν με διάγνωση άνοιας χωρίς τελικά να έχουν άνοια. Νέα μελέτη δείχνει ότι σε αρκετές περιπτώσεις το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται στο ήπαρ και, το σημαντικότερο, μπορεί να αντιμετωπιστεί.

Η πάθηση που μοιάζει με άνοια αλλά θεραπεύεται

Μια νέα επιστημονική μελέτη αποκάλυψε ότι έως και το 13% των ανθρώπων που έχουν διαγνωστεί με άνοια ίσως πάσχουν στην πραγματικότητα από αναστρέψιμη γνωστική εξασθένηση.

Το εύρημα αυτό αλλάζει όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για τις διαγνώσεις που σχετίζονται με προβλήματα μνήμης και σκέψης, ενώ παράλληλα δίνει ελπίδα σε χιλιάδες ασθενείς που ενδέχεται να έχουν λάβει λανθασμένη διάγνωση.

Η έρευνα εξετάζει τη σύνδεση ανάμεσα στην κίρρωση του ήπατος και τη λειτουργία του εγκεφάλου, καθώς η ηπατική εγκεφαλοπάθεια μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα που θυμίζουν έντονα άνοια.

Πώς η κίρρωση επηρεάζει τον εγκέφαλο

Ναι, η κίρρωση του ήπατος μπορεί να οδηγήσει σε μια κατάσταση γνωστή ως ηπατική εγκεφαλοπάθεια, η οποία μοιάζει με άνοια, αλλά είναι μια διαφορετική και – κυρίως – θεραπεύσιμη πάθηση.

Η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The American Journal of Medicine ανέλυσε ιατρικά αρχεία περισσότερων από 175.000 ενηλίκων στη βάση δεδομένων της Διοίκησης Υγείας Βετεράνων των ΗΠΑ.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι 1 στους 8 ασθενείς που είχε χαρακτηριστεί ως πάσχων από άνοια, εμφάνιζε συμπτώματα συμβατά με ηπατική εγκεφαλοπάθεια, δηλαδή γνωστική διαταραχή που προκαλείται από τη συσσώρευση τοξινών στο αίμα λόγω κακής λειτουργίας του ήπατος.

Τι συμβαίνει στον οργανισμό

• Το ήπαρ φυσιολογικά απομακρύνει την αμμωνία και άλλες τοξικές ουσίες από το αίμα.
• Όταν υπάρχει κίρρωση, η διαδικασία αυτή διαταράσσεται και οι τοξίνες αρχίζουν να συσσωρεύονται.
• Οι ουσίες αυτές επηρεάζουν τον εγκέφαλο και προκαλούν σύγχυση, προβλήματα μνήμης, αργή σκέψη και αλλαγές στην προσωπικότητα.

Τα συμπτώματα αυτά συχνά εκλαμβάνονται λανθασμένα ως πρώιμη άνοια ή Αλτσχάιμερ.

Σε αντίθεση όμως με τις πραγματικές νευροεκφυλιστικές παθήσεις, η ηπατική εγκεφαλοπάθεια μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά όταν αντιμετωπιστεί σωστά το ηπατικό πρόβλημα.

Τι έδειξε η μελέτη για τις λανθασμένες διαγνώσεις

Η ομάδα του πανεπιστημίου Virginia Commonwealth (VCU), που πραγματοποίησε τη μελέτη, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το 13% των διαγνώσεων άνοιας θα μπορούσε να σχετίζεται στην πραγματικότητα με ηπατική νόσο.

Αυτό σημαίνει ότι χιλιάδες άνθρωποι πιθανόν να λαμβάνουν λανθασμένες διαγνώσεις και να μην ακολουθούν τη θεραπεία που πραγματικά χρειάζονται.

Ο επικεφαλής συγγραφέας της έρευνας, δρ. Τζασμόχαν Μπατζάζ, υπογράμμισε ότι υπάρχει «επείγουσα ανάγκη για συστηματικό έλεγχο του ήπατος» σε ηλικιωμένους που εμφανίζουν ανεξήγητη γνωστική εξασθένηση.

Η έγκαιρη διάγνωση θα μπορούσε να επιτρέψει τη χρήση φαρμάκων και διατροφικών παρεμβάσεων που βελτιώνουν ή ακόμη και αντιστρέφουν τα συμπτώματα.

Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι πολλοί ασθενείς που χαρακτηρίζονται ως πάσχοντες από άνοια δεν υποβάλλονται ποτέ σε ηπατικές εξετάσεις, παρότι εμφανίζουν ιστορικό λιπώδους νόσου ήπατος ή κατάχρησης αλκοόλ.

Οι διαφορές ανάμεσα στην άνοια και την ηπατική εγκεφαλοπάθεια

Παρότι οι δύο καταστάσεις μοιάζουν αρκετά, υπάρχουν βασικές διαφορές που βοηθούν τους γιατρούς να ξεχωρίσουν τη μία από την άλλη.

Γιατί η σωστή διάγνωση είναι τόσο σημαντική

Η λανθασμένη διάγνωση της ηπατικής εγκεφαλοπάθειας ως άνοιας μπορεί να προκαλέσει τεράστια ψυχολογική επιβάρυνση σε ασθενείς και οικογένειες, ενώ παράλληλα στερεί από τον ασθενή τη δυνατότητα θεραπείας.

Παράλληλα, η σωστή διάγνωση μπορεί να αποκαλύψει υποκείμενες παθήσεις όπως:

• μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος (NAFLD)
• ηπατίτιδα
• ηπατική βλάβη λόγω αλκοόλ

Οι συγγραφείς της μελέτης τονίζουν ότι απλές εξετάσεις αίματος που ελέγχουν τη λειτουργία του ήπατος μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στην αποφυγή λανθασμένων διαγνώσεων.

Πώς μπορεί να αποφευχθεί η λανθασμένη διάγνωση

Οι ειδικοί προτείνουν πιο ολοκληρωμένη διαγνωστική προσέγγιση σε κάθε περίπτωση γνωστικής εξασθένησης χωρίς ξεκάθαρη νευρολογική αιτία.

Τα βήματα που προτείνουν περιλαμβάνουν:

• έλεγχο ηπατικών ενζύμων και επιπέδων αμμωνίας
• καταγραφή κατανάλωσης αλκοόλ και μεταβολικών παραγόντων
• έλεγχο για παχυσαρκία και μεταβολικό σύνδρομο
• συνεργασία νευρολόγων, ηπατολόγων και γιατρών πρωτοβάθμιας φροντίδας
• παρακολούθηση συμπτωμάτων όπως διαταραχές ύπνου, τρέμουλο και αλλαγές στον κύκλο ημέρας-νύχτας

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι ασθενείς παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας ακόμη και μέσα σε λίγες εβδομάδες από την έναρξη της θεραπείας.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο συχνή είναι η ηπατική εγκεφαλοπάθεια σε ασθενείς με κίρρωση;

Έως και το 40% των ανθρώπων με προχωρημένη κίρρωση μπορεί να εμφανίσει κάποια μορφή ηπατικής εγκεφαλοπάθειας κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Μπορούν να αντιστραφούν τα γνωστικά συμπτώματα;

Ναι. Όταν μειωθούν τα επίπεδα αμμωνίας και αντιμετωπιστεί η ηπατική φλεγμονή, πολλοί ασθενείς εμφανίζουν σημαντική βελτίωση ή ακόμη και πλήρη αποκατάσταση.

Ποιες εξετάσεις βοηθούν στη διάκριση των δύο παθήσεων;

Οι εξετάσεις αίματος για αμμωνία, χολερυθρίνη και ηπατικά ένζυμα, σε συνδυασμό με απεικονιστικές εξετάσεις και νευρογνωστικό έλεγχο, βοηθούν στον διαχωρισμό των δύο καταστάσεων.

Η ηπατική εγκεφαλοπάθεια προκαλείται μόνο από το αλκοόλ;

Όχι. Η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος, οι ηπατίτιδες και ορισμένα φάρμακα μπορούν επίσης να προκαλέσουν διαταραχή της αποτοξίνωσης του ήπατος.

Τι πρέπει να κάνουν οι οικογένειες αν υποψιάζονται λάθος διάγνωση;

Οι ειδικοί συνιστούν πλήρη μεταβολικό και ηπατικό έλεγχο, ιδιαίτερα όταν η γνωστική επιδείνωση εμφανίζεται ξαφνικά ή παρουσιάζει έντονες διακυμάνσεις.

Ορισμένες περιπτώσεις που μοιάζουν με άνοια μπορεί τελικά να είναι θεραπεύσιμες επιπλοκές ηπατικής νόσου. Η σωστή διάγνωση μπορεί να αποτρέψει χρόνια ταλαιπωρίας και να αλλάξει εντελώς την πορεία ενός ασθενούς.

Πηγές:
vcuhealth.org
sciencealert.com
healthline.com
mayoclinic.org