Η Τουρκία και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μετατρέπονται σε κεντρικά πρόσωπα της προεκλογικής στρατηγικής του Μπενιαμίν Νετανιάχου, την ώρα που η στρατιωτική ένταση ανάμεσα στις δύο χώρες μεταφέρεται στη Συρία.
Μια γιγαντιαία πινακίδα του Λικούντ στο Τελ Αβίβ παρουσίασε τον Τούρκο πρόεδρο ως έναν από τους αντιπάλους του Ισραήλ. Λίγες ημέρες αργότερα, ισραηλινά μαχητικά βομβάρδισαν συριακή αεροπορική βάση, επικαλούμενα την πιθανότητα εγκατάστασης τουρκικών δυνάμεων και στρατιωτικού εξοπλισμού.
Η χρονική αλληλουχία των γεγονότων, λίγο πριν από τις ισραηλινές εκλογές του Οκτωβρίου, πυροδότησε έντονη συζήτηση για το κατά πόσο το Ισραήλ αντιμετωπίζει μια άμεση στρατιωτική απειλή ή αν ο Νετανιάχου αναδεικνύει το συγκεκριμένο μέτωπο και για προεκλογικούς λόγους.
Ο Ερντογάν στην προεκλογική πινακίδα του Λικούντ
Η εντυπωσιακή διαφημιστική πινακίδα εμφανίστηκε σε κεντρικό αυτοκινητόδρομο του Τελ Αβίβ, παρουσιάζοντας τον Ερντογάν δίπλα στον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, τον επικεφαλής της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κασέμ, και τον δήμαρχο της Νέας Υόρκης, Ζοχράν Μαμντάνι.
Το μήνυμα που συνόδευε τις φωτογραφίες τους ήταν ξεκάθαρα προεκλογικό: «Θέλουν να χάσει ο Νετανιάχου. Μην τους αφήσετε να κερδίσουν».
Η συγκεκριμένη κίνηση εντάσσεται στην προσπάθεια του Νετανιάχου να παρουσιάσει την εκλογική αναμέτρηση ως μια κρίσιμη επιλογή για την ασφάλεια του Ισραήλ. Ο ίδιος έχει καλλιεργήσει επί δεκαετίες την εικόνα του «Mr. Security», του πολιτικού ηγέτη που μπορεί να εντοπίζει και να αντιμετωπίζει τις εξωτερικές απειλές.
Λίγες ημέρες μετά την εμφάνιση της πινακίδας, η Τουρκία βρέθηκε στο επίκεντρο μιας πραγματικής στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Το ισραηλινό πλήγμα στη συριακή αεροπορική βάση
Ισραηλινά μαχητικά έπληξαν την αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ στη βόρεια Συρία, λίγες ώρες αφότου τουρκική στρατιωτική αντιπροσωπεία είχε επισκεφθεί τις εγκαταστάσεις.
Σύμφωνα με το Ισραήλ, το πλήγμα είχε στόχο να εμποδίσει τη δημιουργία τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη συγκεκριμένη βάση, εξέλιξη που θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία δράσης της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας στον συριακό εναέριο χώρο.
Με τις εκλογές στο Ισραήλ να απέχουν λίγο περισσότερο από δύο μήνες, το CNN επισημαίνει ότι το χρονικό σημείο της επίθεσης προκάλεσε ερωτήματα. Η συζήτηση επικεντρώνεται στο εάν ο Νετανιάχου κινήθηκε για να αποτρέψει έναν υπαρκτό στρατηγικό κίνδυνο ή αν μεγιστοποιεί την απειλή ώστε να ενισχύσει την πολιτική του θέση.
Η ικανότητα του Ισραηλινού πρωθυπουργού να αξιοποιεί πολιτικά τις κρίσεις αποτελεί διαχρονικό χαρακτηριστικό της μακράς πορείας του. Οι επικριτές του θεωρούν ότι η νέα σύγκρουση του προσφέρει τη δυνατότητα να επαναφέρει την ασφάλεια στο επίκεντρο της προεκλογικής συζήτησης.
Η ασυνήθιστη επίπληξη από τον Αμερικανό απεσταλμένο
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αντίδραση του Τομ Μπάρακ, ειδικού απεσταλμένου του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη Συρία και πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Τουρκία.
Ο Μπάρακ προχώρησε σε μια σπάνια δημόσια επίπληξη του Ισραήλ, χαρακτηρίζοντας την αεροπορική επιδρομή «αχρείαστη κλιμάκωση».
Σε συνέντευξή του στον podcaster Μάριο Ναουφάλ, διατύπωσε τη «θεωρία» ότι το Ισραήλ «απλώς προσπάθησε να προκαλέσει την Τουρκία». Χαρακτήρισε την επιχείρηση «πολύ επιθετική» και άφησε να εννοηθεί ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τον Νετανιάχου ενόψει των εκλογών.
Η τοποθέτηση αυτή ανέδειξε τις διαφορετικές εκτιμήσεις ακόμη και μεταξύ των συμμάχων του Ισραήλ για την αναγκαιότητα και τους πραγματικούς στόχους της επιδρομής.
Το Ισραήλ επιμένει ότι υπήρχε πραγματική απειλή
Η ισραηλινή κυβέρνηση απορρίπτει κατηγορηματικά τις κατηγορίες περί προεκλογικής σκοπιμότητας. Ο Νετανιάχου και ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ υποστηρίζουν ότι η επιχείρηση στηρίχθηκε σε συγκεκριμένες πληροφορίες των υπηρεσιών ασφαλείας.
Σύμφωνα με ισραηλινή στρατιωτική πηγή που επικαλείται το CNN, υπήρχαν ενδείξεις ότι η Τουρκία σχεδίαζε να μεταφέρει στην αεροπορική βάση προσωπικό, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και συστήματα αεράμυνας.
Η εγκατάσταση τέτοιου εξοπλισμού, κατά την ισραηλινή πλευρά, θα μπορούσε να μεταβάλει τη στρατηγική ισορροπία στη βόρεια Συρία και να δυσκολέψει τις επιχειρήσεις της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας.
Δεύτερη πηγή ανέφερε ότι οι πληροφορίες είχαν κοινοποιηθεί τόσο στην κυβέρνηση Τραμπ όσο και στον Σύρο πρόεδρο Άχμεντ αλ-Σάρα. Η ισραηλινή ηγεσία υποστηρίζει επίσης ότι είχε προηγηθεί σαφής προειδοποίηση προς τη Δαμασκό να μην επιτρέψει την εγκατάσταση μόνιμης τουρκικής παρουσίας στη βάση.
Οι επαφές Ισραήλ και Συρίας για αποκλιμάκωση
Ισραήλ και Συρία έχουν πραγματοποιήσει επαφές τον τελευταίο χρόνο με στόχο τη δημιουργία μηχανισμών που θα αποτρέπουν στρατιωτικά επεισόδια. Ο Νετανιάχου έχει περιγράψει τη σχετική συνεννόηση ως ένα «status quo σε θέματα ασφαλείας».
Μετά το νέο πλήγμα, ο επικεφαλής της Μοσάντ, Ρόμαν Γκόφμαν, συναντήθηκε στην Ιορδανία με τον Σύρο υπουργό Εξωτερικών Ασάαντ αλ-Σαϊμπάνι, σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η ένταση.
Η συριακή πλευρά υποστηρίζει ότι είχε ενημερώσει το Ισραήλ πως δεν σχεδιαζόταν η δημιουργία μόνιμης τουρκικής στρατιωτικής βάσης στην περιοχή. Κατά τη Δαμασκό, οι Τούρκοι αξιωματικοί είχαν επισκεφθεί τις εγκαταστάσεις στο πλαίσιο της στρατιωτικής συνεργασίας και της εκπαίδευσης του συριακού προσωπικού.
Η βάση, σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, προοριζόταν να αποκατασταθεί για χρήση από τη συριακή Πολεμική Αεροπορία και δεν είχε ακόμη τεθεί σε επιχειρησιακή λειτουργία.
Η οργισμένη απάντηση της Άγκυρας
Η Τουρκία χαρακτήρισε «αβάσιμη» την ισραηλινή εκδοχή και κατηγόρησε τον Νετανιάχου ότι «ακολουθεί επεκτατικές και αποσταθεροποιητικές πολιτικές στην περιοχή» πριν από τις εκλογές του Οκτωβρίου.
Η Άγκυρα διεμήνυσε ότι θα εξακολουθήσει να συνεργάζεται με τη νέα συριακή κυβέρνηση «σε νόμιμη βάση για την εδραίωση της ειρήνης, της σταθερότητας και της ευημερίας».
Παράλληλα, απέρριψε την κατηγορία ότι επιχειρούσε να δημιουργήσει στρατιωτική βάση που θα αποτελούσε άμεση απειλή για το Ισραήλ.
Νετανιάχου κατά Ερντογάν: «Αντισημίτης τύραννος»
Ο Νετανιάχου και ο Κατζ επιμένουν ότι μια εδραιωμένη τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Συρία θα αποτελούσε απαράδεκτο κίνδυνο για την ασφάλεια του Ισραήλ.
«Δεν θα ανεχθούμε να ριζώσει μια τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Συρία και να απειλεί το Ισραήλ», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο Ισραηλινός πρωθυπουργός.
Η νέα κρίση συνοδεύτηκε από περαιτέρω κλιμάκωση της προσωπικής σύγκρουσης ανάμεσα στους δύο ηγέτες. Την Παρασκευή, το γραφείο του Νετανιάχου χαρακτήρισε σε ανάρτησή του τον Τούρκο πρόεδρο «αντισημίτη τύραννο που καταπιέζει τον ίδιο του τον λαό».
Η αντιπαράθεση Νετανιάχου και Ερντογάν δεν είναι καινούργια, απέκτησε όμως πολύ μεγαλύτερη ένταση εξαιτίας των πολέμων στη Γάζα, στον Λίβανο και στο Ιράν.
Ο Ερντογάν έχει χαρακτηρίσει τον Νετανιάχου εγκληματία πολέμου και κατηγορεί το Ισραήλ για θηριωδίες στη Γάζα. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, από την άλλη πλευρά, κατηγορεί συστηματικά τον Τούρκο πρόεδρο ότι στηρίζει τη Χαμάς.
Πρόσφατα τάχθηκε και κατά της πώλησης αμερικανικών μαχητικών F-35 στην Τουρκία, επικαλούμενος τις «επιθετικές φιλοδοξίες» του Ερντογάν στην ευρύτερη περιοχή.
Μπορεί η απειλή και ο προεκλογικός υπολογισμός να συνυπάρχουν;
Ο Άμος Χαρέλ, ανώτερος αναλυτής θεμάτων ασφαλείας της ισραηλινής εφημερίδας Haaretz, θεωρεί ότι η στρατιωτική ανησυχία και η πολιτική αξιοποίηση της κρίσης δεν αποκλείουν η μία την άλλη.
Κατά την εκτίμησή του, η εχθρική στάση του Ερντογάν απέναντι στο Ισραήλ είναι πραγματική, όπως υπαρκτές είναι και οι τουρκικές στρατιωτικές κινήσεις στη Συρία που προβληματίζουν το Τελ Αβίβ.
Οι πληροφορίες για πιθανή μεταφορά στρατιωτικών συμβούλων, drones και συστημάτων αεράμυνας αποτελούν ζητήματα που ο ισραηλινός στρατός αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη σοβαρότητα.
Την ίδια στιγμή, όμως, ο Χαρέλ θεωρεί «απολύτως σαφές» ότι ο Νετανιάχου εφαρμόζει πλέον μια πιο επιθετική στρατηγική, την οποία παρουσιάζει ως δίδαγμα από την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023.
Η νέα προσέγγιση προβλέπει προληπτικά πλήγματα απέναντι σε πιθανές απειλές και δημιουργία ζωνών ασφαλείας κατά μήκος των συνόρων του Ισραήλ στη Γάζα, στον Λίβανο και στη Συρία.
Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ το 2024, ο ισραηλινός στρατός κατέλαβε μια ζώνη περίπου 400 τετραγωνικών χιλιομέτρων εντός της Συρίας, την οποία εξακολουθεί να ελέγχει.
Οι φόβοι της αντιπολίτευσης για μια «προεκλογική» κρίση
Η νέα ένταση έχει προκαλέσει καχυποψία στους πολιτικούς αντιπάλους του Νετανιάχου, ιδιαίτερα επειδή ο κυβερνητικός συνασπισμός εμφανίζεται πίσω στις δημοσκοπήσεις.
Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ χαρακτήρισε δικαιολογημένη τη στρατιωτική επιχείρηση, αλλά επέκρινε τη δημόσια προβολή και τους πανηγυρικούς τόνους που ακολούθησαν.
«Στη Μέση Ανατολή είναι σημαντικό να χτυπάς όταν χρειάζεται. Αλλά αν χτύπησες, μείνε σιωπηλός», δήλωσε.
Ο Γιαΐρ Γκολάν, επικεφαλής του αριστερού κόμματος Δημοκράτες, περιέγραψε την επιχείρηση ως «προκλητική και επικίνδυνη».
Ακόμη πιο αυστηρός ήταν ο πρώην πρωθυπουργός Εχούντ Μπαράκ, ο οποίος έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η κλιμάκωση «μυρίζει έντονα πολιτική πρόθεση για μετάβαση στις εκλογές εν μέσω μιας σειράς εντάσεων ασφαλείας που έχουν στόχο να προκαλέσουν φόβο στην κοινή γνώμη».
Οι επικριτές του Νετανιάχου ανησυχούν ότι μια σοβαρή κρίση με την Τουρκία θα μπορούσε να αλλάξει το πολιτικό κλίμα, να μεταφέρει τη δημόσια συζήτηση αποκλειστικά στα ζητήματα ασφαλείας και να συσπειρώσει τους ψηφοφόρους γύρω από τον πρωθυπουργό.
Ο Χαρέλ σημειώνει ότι ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει εδώ και καιρό μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης ως πιθανή ύστατη επιλογή για να «ανακατέψει την τράπουλα» και να ενισχύσει τις πιθανότητες πολιτικής επιβίωσής του.
Παράλληλα, εκτιμά ότι οι πιέσεις του Τραμπ περιορίζουν τις επιλογές του Ισραήλ στον πόλεμο με το Ιράν και στις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα και στον Λίβανο. Υπό αυτές τις συνθήκες, το μέτωπο Τουρκίας και Συρίας αναδεικνύεται σε μια νέα πιθανή εστία αντιπαράθεσης.
«Αυτό εγείρει, τουλάχιστον, ισχυρές υποψίες ότι εμπλέκονται και πολιτικοί υπολογισμοί», καταλήγει ο Χαρέλ.
To «alldaynews.gr» αποποιείται κάθε ευθύνη από τις αναδημοσιεύσεις άρθρων τρίτων ιστοσελίδων, για τα οποία (άρθρα) την ευθύνη την έχει ο υπογράφων ως πηγή.
