«Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!» Τι χρειάζεται ένα παιδί για να μεγαλώσει σωστά;

Το μήνυμα «τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο, αλλά γονείς» έρχεται να ανατρέψει μια πολύ διαδεδομένη αντίληψη της εποχής μας και να βάλει στο επίκεντρο τον ρόλο της οικογένειας στην ανάπτυξη του παιδιού.

«Εδώ και 4-5 χρόνια, συναναστρεφόμενος με κόσμο σε διάφορες δημόσιες δραστηριότητες ή στην ιδιωτική μου θεραπευτική πρακτική, οι περισσότεροι γονείς μού έλεγαν το εξής: «Έχουμε προβλήματα με το παιδί. Μήπως πρέπει να το πάω σε ψυχολόγο;» Από την εμπειρία που προέκυπτε μέσα από αυτές τις συζητήσεις, συχνά κατέληγα να τους εξηγώ τι χρειάζεται να αλλάξουν οι ίδιοι ως γονείς. Και σχεδόν πάντα, η ουσία ήταν η ίδια: το παιδί δεν είχε ανάγκη από ψυχολόγο, αλλά από γονείς.

Σιγά σιγά αυτή η σκέψη ωρίμασε, συνδυάστηκε με εμπειρίες και γνώσεις και διαμορφώθηκε σε μια ξεκάθαρη θέση: στις περισσότερες περιπτώσεις, το ζήτημα δεν είναι θεραπευτικό αλλά αφορά τον τρόπο που μεγαλώνει το παιδί.

Αναφερόμαστε πάντα σε συνηθισμένες οικογένειες, με καθημερινά προβλήματα. Εκεί, η ανατροφή είναι το βασικό πεδίο παρέμβασης.

Πότε ξεκινά η διαπαιδαγώγηση

Η διαπαιδαγώγηση δεν αρχίζει μετά τη γέννηση. Ξεκινά πολύ νωρίτερα, από τη στιγμή που το παιδί υπάρχει ως σκέψη και επιθυμία.

Σε αυτό το στάδιο, οι γονείς καλούνται να «ρυθμιστούν» οι ίδιοι. Αν δεν είναι έτοιμοι για τον ρόλο τους, τότε όταν έρθει το παιδί, οι δυσκολίες θα είναι αναπόφευκτες. Πολλά από τα ζητήματα προκύπτουν επειδή θεωρούνται αυτονόητα και δεν συζητούνται.

Οι αξίες και οι αντιλήψεις που κουβαλά ο καθένας έχουν ρίζες βαθιά στο παρελθόν, στις προηγούμενες γενιές. Παρότι υπάρχει εξέλιξη, ένας βασικός πυρήνας μεταφέρεται – πολλές φορές χωρίς να το συνειδητοποιούμε.

Μπορούμε να ξεφύγουμε από τα λάθη των γονιών μας

Το πρώτο βήμα είναι η ειλικρίνεια απέναντι στον εαυτό μας. Να δούμε καθαρά τι αξίζει να κρατήσουμε και τι όχι.

Η σχέση με τους γονείς είναι έντονα φορτισμένη, κάτι που δυσκολεύει την αντικειμενική κρίση. Γι’ αυτό χρειάζεται ψυχραιμία και αποφυγή βιαστικών συμπερασμάτων ή μεταφοράς ευθυνών.

Αν κάποιος σκεφτεί βαθιά, συζητήσει με ανθρώπους που εμπιστεύεται και σταθεί με ειλικρίνεια απέναντι στα βιώματά του, μπορεί να επιλέξει συνειδητά έναν διαφορετικό τρόπο: «δεν θα το κάνω έτσι, θα το κάνω αλλιώς».

Τι σημαίνει να είσαι γονιός

Η γονεϊκότητα είναι τέχνη. Δεν είναι απλώς ρόλος, αλλά στάση ζωής που απαιτεί γνώση και ευαισθησία.

Στο παρελθόν, αυτή η μετάβαση γινόταν πιο αυθόρμητα. Σήμερα όμως, λόγω των μεγάλων κοινωνικών αλλαγών, έχουν χαθεί κοινά σημεία αναφοράς μεταξύ γενεών.

Έτσι δημιουργούνται κενά: τόσο στο «πώς μεγαλώνεις ένα παιδί», όσο και στο πώς αντιλαμβάνεται κάθε γενιά τον κόσμο. Η γονεϊκότητα, λοιπόν, είναι κάτι που μαθαίνεται. Δεν είναι έμφυτη. Γονιός γίνεσαι στην πορεία.

Τι χρειάζεται πραγματικά ένα παιδί

Για να μεγαλώσει σωστά, ένα παιδί χρειάζεται αγάπη και κανόνες. Όχι όμως μια γενική και αόριστη αγάπη.

Χρειάζεται αυτό που θα λέγαμε «έντεχνη αγάπη», που βασίζεται σε τρία στοιχεία: παρουσία, αποδοχή και άφοβη καθοδήγηση.

Η παρουσία σημαίνει ότι το παιδί νιώθει πως οι γονείς είναι πάντα εκεί. Ό,τι κι αν συμβεί, παραμένουν δίπλα του.

Η αποδοχή σημαίνει ότι αγαπιέται για αυτό που είναι. Ότι έχει θέση στον κόσμο των γονιών του.

Η άφοβη καθοδήγηση σημαίνει ότι οι γονείς δεν φοβούνται να δείξουν τον δρόμο, να βάλουν όρια και να κατευθύνουν το παιδί όταν χρειάζεται.

Όρια ή κάτι βαθύτερο

Δεν μιλάμε απλώς για όρια. Ο κανόνας είναι κάτι πιο ουσιαστικό.

Όπως στη μουσική υπάρχει το σωστό και το φάλτσο, έτσι και στη ζωή υπάρχει μια «τέχνη». Το παιδί έχει ανάγκη να μάθει αυτή την τέχνη.

«Μπορεί να έχει λάθη αυτό που σε μαθαίνουμε, μπορεί εσύ να βρεις άλλους τρόπους να το κάνεις καλύτερα, αλλά εμείς αυτό ξέρουμε και σου το μεταδίδουμε, ώστε να ξέρεις την τέχνη της ζωής σε αυτό το περιβάλλον που ζεις τώρα, για να μπορείς να τα βγάλεις καλά πέρα».

Πώς βρίσκει ένας γονιός τη σωστή κατεύθυνση

Δεν υπάρχει μία συνταγή που να ταιριάζει σε όλους. Κάθε οικογένεια και κάθε παιδί είναι διαφορετικά.

Οι γονείς βασίζονται σε αυτά που ήδη γνωρίζουν και αισθάνονται. Το σημαντικότερο, όμως, είναι να μάθουν στο παιδί τον σεβασμό προς αυτούς, επειδή είναι οι γονείς του.

Αν κάτι δεν λειτουργεί σωστά, χρειάζεται σκέψη, συζήτηση και, αν χρειαστεί, βοήθεια από ειδικό.

Η αγάπη δεν σημαίνει ασυδοσία

Η υπερβολική αγάπη χωρίς μέτρο μπορεί να γίνει επιζήμια. Το παιδί δεν είναι προέκταση του γονιού ούτε υπάρχει για να καλύψει τα δικά του κενά.

Είναι μια ξεχωριστή ύπαρξη με δική της πορεία. Οι σχέσεις εξάρτησης είναι λάθος. Όπως σε κάθε τέχνη, έτσι και εδώ υπάρχει σωστό και λάθος.

Η σωστή γονεϊκή στάση μοιάζει με ένα «έντεχνο παιχνίδι», όπου υπάρχουν κανόνες και ισορροπία.

Τα πιο συχνά λάθη των γονιών

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα σήμερα είναι ότι πολλοί γονείς φοβούνται να είναι γονείς.

Αποφεύγουν να καθοδηγήσουν, είτε λόγω προσωπικών βιωμάτων είτε επειδή δεν έχουν τα κατάλληλα «εργαλεία». Η κοινωνία συχνά δεν τους δίνει τη γνώση και την υποστήριξη που χρειάζονται.

Όμως, όπως ένας δάσκαλος διορθώνει για να βοηθήσει, έτσι και ο γονιός πρέπει να καθοδηγεί – ακόμα κι αν αυτό δυσαρεστεί προσωρινά το παιδί.

Πώς διαχειρίζεται ένα παιδί το διαζύγιο

Το πώς θα βιώσει ένα παιδί έναν χωρισμό εξαρτάται κυρίως από τον τρόπο που θα του μιλήσουν οι γονείς.

Η αλήθεια είναι απαραίτητη. Όχι ψέματα, γιατί το παιδί αντιλαμβάνεται το συναισθηματικό φορτίο, ακόμη κι αν δεν καταλαβαίνει τα γεγονότα.

«Χωρίζουμε για τον απλό λόγο ότι θέλαμε να είμαστε μαζί, επειδή αγαπηθήκαμε, κάναμε έναν, δύο, πέντε καρπούς της αγάπης μας και μετά, επειδή αποκλίνουν οι δρόμοι της αγάπης, επιλέξαμε να ζήσουμε χωριστά».

Αν οι γονείς το διαχειριστούν χωρίς έντονες συγκρούσεις και χωρίς να ρίχνουν ευθύνες, το παιδί μπορεί να πονέσει, αλλά θα μπορέσει να προσαρμοστεί.

«Δεν χωρίζουν οι γονείς σου. Χωρίζουν τα δύο μέρη του ζευγαριού και θα συνεχίσουν να είναι γονείς σου σε όλη σου τη ζωή. Όσο σε αγαπούσαμε θα σε αγαπάμε».

Γιατί δεν είναι όλα αυτονόητα

Όταν δύο άνθρωποι ξεκινούν μαζί, συνήθως βλέπουν τον κόσμο με παρόμοιο τρόπο. Μετά τον χωρισμό, όμως, οι οπτικές αλλάζουν δραματικά.

Τότε γεννιέται η ανάγκη να βρεθεί «ποιος φταίει». Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό δεν οδηγεί πουθενά.

«Βρεθήκαμε μαζί για το καλό, δεν μας βγήκε και πάμε παρακάτω».

Αν οι γονείς αποδεχτούν αυτή την απλή αλήθεια, μπορούν πιο εύκολα να βάλουν τάξη στη ζωή τους και να προστατεύσουν το παιδί.

Η ουσία στο τέλος

Το σημαντικό είναι οι γονείς να είναι ειλικρινείς με τον εαυτό τους και να μην φοβούνται να αναλάβουν τον ρόλο τους.

Ο Νίκος Σιδέρης έχει γράψει το βιβλίο: “Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!”