Στη Τζέντα τον Μάρτιο ο Ζελένσκι άφησε για πρώτη φορά ανοιχτό το ενδεχόμενο απώλειας του 20% της Ουκρανίας: «Πάρε μαρκαδόρο και σχεδίαζε»

Η πιο κρίσιμη καμπή του πολέμου στην Ουκρανία φαίνεται πως καταγράφηκε μακριά από το πεδίο της μάχης, σε μια ιδιωτική συνάντηση στη Σαουδική Αραβία, με πρωταγωνιστές Ουκρανούς αξιωματούχους και Αμερικανούς διαπραγματευτές.

Το παρασκήνιο της Τζέντας και η ανατροπή

Για πολύ καιρό, η επίσημη γραμμή του Κιέβου ήταν αμετάκλητη: κανένα ουκρανικό έδαφος δεν θα παραχωρηθεί. Κάθε σπιθαμή της χώρας έπρεπε να ανακτηθεί. Όμως, όπως αποκαλύπτουν οι New York Times, η ρητορική αυτή δοκιμάστηκε σε μια αίθουσα ξενοδοχείου στην Τζέντα τον Μάρτιο του 2025.

Στις 11 Μαρτίου, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, σημειώθηκε μια από τις πιο καθοριστικές στιγμές στις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Παρουσία υψηλόβαθμων διπλωματών, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο τοποθέτησε πάνω στο τραπέζι έναν μεγάλο χάρτη της Ουκρανίας, δείχνοντας τη γραμμή επαφής ανάμεσα στους ουκρανικούς και ρωσικούς στρατούς.

«Θέλω να ξέρω ποιες είναι οι απόλυτες κόκκινες γραμμές σας. Τι είναι αυτό που χρειάζεστε οπωσδήποτε για να επιβιώσετε ως κράτος;», φέρεται να είπε στην ουκρανική πλευρά, όπως αποκάλυψε Αμερικανός αξιωματούχος που βρισκόταν στη συνάντηση.

Το Κίεβο, αντίθετα με ό,τι αναμενόταν, συμφώνησε γρήγορα σε μια πρόταση του Ντόναλντ Τραμπ για κατάπαυση του πυρός διάρκειας 30 ημερών.

Ο μπλε μαρκαδόρος και οι νέες γραμμές

Στη συνέχεια, ο Αμερικανός βουλευτής Μάικ Γουόλτς έδωσε έναν σκούρο μπλε μαρκαδόρο στον Ουκρανό υπουργό Άμυνας Ρουστέμ Ουμέροφ και του είπε: «Ξεκίνα να σχεδιάζεις». Ο Ουμέροφ χάραξε τα σύνορα της Ουκρανίας με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία και μετά ακολούθησε τη γραμμή του μετώπου, περνώντας από τις περιοχές Χάρκοβο, Λουγκάνσκ, Ντονέτσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα.

Η Ζαπορίζια και η στρατηγική σημασία της Κινμπούρν

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια. Ο Ουμέροφ τον κύκλωσε στον χάρτη και προειδοποίησε ότι οι ρωσικές δυνάμεις δεν τον συντηρούν επαρκώς, δημιουργώντας τον κίνδυνο «πυρηνικής καταστροφής». Ήταν σαφές: το Κίεβο απαιτούσε την επιστροφή του σταθμού υπό ουκρανικό έλεγχο.

Ακολούθως, έδειξε τη λωρίδα της Κινμπούρν, μια στενή χερσόνησο στη Μαύρη Θάλασσα. Εξήγησε ότι η ανακατάληψή της θα επέτρεπε την ασφαλή ναυσιπλοΐα των ουκρανικών πλοίων προς τα ναυπηγεία του Μικολάιβ.

Εκεί, σύμφωνα με μαρτυρία Αμερικανού αξιωματούχου, σημειώθηκε η μεγάλη αλλαγή: «Ήταν η πρώτη φορά που ο Ζελένσκι, μέσω των συνεργατών του, άφησε να εννοηθεί ότι για να επιτευχθεί ειρήνη, θα μπορούσε να αποδεχθεί την απώλεια του 20% της χώρας».

Το σχέδιο Τραμπ και η μερική παραχώρηση

Σύμβουλοι του Τραμπ ερμήνευσαν τη στάση των Ουκρανών ως ένδειξη ωριμότητας: «Μπήκαν στο πνεύμα των διαπραγματεύσεων», έλεγαν. Ο ίδιος ο Τραμπ ενέκρινε την επανεκκίνηση της στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο και οι συνεργάτες του άρχισαν να επεξεργάζονται ένα σενάριο συμφωνίας.

Η Ουκρανία, σύμφωνα με το προσχέδιο, θα παραχωρούσε εδάφη κατά μήκος της γραμμής που είχε σημειώσει ο Ουμέροφ, θα αποκτούσε πρόσβαση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά η ένταξη στο ΝΑΤΟ θα «πάγωνε».

Ο πυρηνικός σταθμός της Ζαπορίζια θα περνούσε υπό αμερικανική ή διεθνή εποπτεία και οι ΗΠΑ θα απαιτούσαν από τη Ρωσία την επιστροφή της Κινμπούρν.

Η Κριμαία ως κόκκινη γραμμή

Το πιο λεπτό και δύσκολο ζήτημα ήταν η Κριμαία. Η χερσόνησος, που προσαρτήθηκε από τη Ρωσία το 2014, έχει ισχυρό συμβολισμό για όλες τις πλευρές. Η ομάδα Τραμπ θεωρούσε πως αν αναγνωριζόταν σιωπηρά ως ρωσική, θα αποτελούσε ισχυρό κίνητρο για τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Όμως για το Κίεβο, το ζήτημα ήταν αδιαπραγμάτευτο.

Από την αρχή κιόλας της συζήτησης, η παραμικρή αναφορά στην Κριμαία προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Ουμέροφ.

«Δεν μπορείτε να υιοθετείτε τη ρωσική προπαγάνδα που ισχυρίζεται ότι η Κριμαία δεν είναι ουκρανική και ότι ήταν πάντα ρωσική», είπε.

«Είμαι Τατάρος της Κριμαίας και η Κριμαία είναι ουκρανική», συμπλήρωσε, εξηγώντας πως η οικογένειά του είχε εξοριστεί στο Ουζμπεκιστάν και επέστρεψε όταν ήταν εννέα ετών — τότε είδε τον πατέρα και τον αδερφό του να χτίζουν το σπίτι τους με τα ίδια τους τα χέρια.

Η αντίδραση Ρούμπιο και το μήνυμα προς τη Μόσχα

Ο Ρούμπιο προσπάθησε να ηρεμήσει τα πνεύματα, λέγοντας ότι η αναγνώριση της Κριμαίας ως ρωσικής δεν θα ήταν επίσημη, ούτε από την Ουκρανία ούτε από την Ευρώπη.

«Εμείς θα είμαστε οι μόνοι», φέρεται να είπε, εννοώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρά τις διαφωνίες, οι Αμερικανοί ήθελαν να ξεκαθαρίσουν εάν το θέμα της Κριμαίας θα οδηγούσε την ουκρανική πλευρά σε αποχώρηση από τις συνομιλίες. Η απάντηση, όπως δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος, ήταν κατηγορηματικά αρνητική.

Στο τέλος της συνάντησης, το μήνυμα ήταν σαφές: «Η μπάλα βρίσκεται πλέον στο γήπεδο της Ρωσίας». Κι αν ο Πούτιν δεν ανταποκριθεί;

«Τότε θα έχει πρόβλημα με τον Ντόναλντ Τραμπ», φέρεται να κατέληξε ο Ρούμπιο στη συνάντηση της Τζέντας.