Σήμερα γιορτάζει ο ασήμαντος και ταπεινός κηπουρός που έγινε Άγιος και αποκεφαλίστηκε για την Πίστη του

Σήμερα γιορτάζει ο ταπεινός κηπουρός που έγινε Άγιος και αποκεφαλίστηκε για την πίστη του

Σήμερα, Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά, σύμφωνα με το εορτολόγιο, τη μνήμη του Αγίου Φωκά του Κηπουρού, του Οσίου Κοσμά του Ζωγραφίτη και του Ιερομάρτυρος Φωκά, Επισκόπου Σινώπης.

Τα ονόματα που γιορτάζουν σήμερα είναι:

• Φωκάς, Φώκιος, Φώκης, Φωκία, Φωκίνα
• Ζωγραφιά
• Λουίζα, Λοΐζος

Άγιος Φωκάς ο Κηπουρός

Ο Άγιος Φωκάς καταγόταν από τη Σινώπη και ζούσε μια απλή και ταπεινή ζωή. Το μοναδικό περιουσιακό του στοιχείο ήταν ένας μικρός κήπος, τον οποίο καλλιεργούσε καθημερινά με ιδιαίτερη φροντίδα.

Τα έσοδα που εξασφάλιζε από τα προϊόντα του κήπου ήταν περιορισμένα. Επειδή, όμως, ήταν ολιγαρκής και διαχειριζόταν με σύνεση όσα διέθετε, κατάφερνε πάντοτε να προσφέρει ένα μέρος από αυτά στους φτωχούς και σε όσους είχαν ανάγκη.

Ο κήπος της ψυχής και η βοήθεια στους φτωχούς

Ο Άγιος Φωκάς αφιέρωνε μεγάλο μέρος του χρόνου του στη μελέτη των Ιερών βιβλίων. Σε όσους τον έβλεπαν να διαβάζει έλεγε ότι και η ανθρώπινη ψυχή μοιάζει με έναν κήπο, ο οποίος χρειάζεται συνεχή φροντίδα, ώστε να μη γεμίσει αγκάθια και τριβόλια.

Ο ίδιος επιθυμούσε όλες οι ψυχές να μετατραπούν σε πνευματικούς κήπους. Γι’ αυτό, όπου μπορούσε, προσπαθούσε να συμβάλει στην καλλιέργεια και στον καθαρισμό τους.

Την ώρα που πουλούσε τα λαχανικά και τα φρούτα του, μιλούσε στους ανθρώπους για την πίστη και τους έδινε συμβουλές με μεγάλο πνευματικό όφελος. Με αυτόν τον τρόπο δεν βοηθούσε μόνο τους ήδη πιστούς, αλλά κατάφερνε αρκετές φορές να οδηγήσει και ειδωλολάτρες στον Χριστιανισμό.

Οι στρατιώτες που φιλοξένησε χωρίς να γνωρίζει την αποστολή τους

Εκείνη την περίοδο είχε ξεσπάσει νέος διωγμός εναντίον των Χριστιανών. Όταν έγινε γνωστό ότι ο Φωκάς ο Κηπουρός ήταν Χριστιανός, οι άρχοντες έστειλαν στρατιώτες για να τον εντοπίσουν, να τον συλλάβουν και να τον εκτελέσουν.

Το σπίτι του βρισκόταν κοντά στην πύλη του κάστρου που οδηγούσε προς το λιμάνι. Εξαιτίας της θέσης του, ο Άγιος δεχόταν συχνά περαστικούς ταξιδιώτες και φτωχούς, τους οποίους φιλοξενούσε χωρίς να ζητά ανταλλάγματα.

Όταν έφτασαν οι στρατιώτες, δεν γνώριζαν ότι ο άνθρωπος που τους υποδέχθηκε ήταν εκείνος τον οποίο αναζητούσαν. Ούτε ο ίδιος γνώριζε αρχικά την ταυτότητα και τον σκοπό τους, γι’ αυτό τους περιποιήθηκε με αγάπη ως ξένους.

Έπειτα από μερικές ημέρες τούς ρώτησε ποιος ήταν ο λόγος του ταξιδιού τους. Οι στρατιώτες, αισθανόμενοι υποχρεωμένοι από τη φιλοξενία του, του αποκάλυψαν ότι αναζητούσαν τον Χριστιανό Φωκά για να τον αποκεφαλίσουν. Του είπαν, μάλιστα, ότι θα του χρωστούσαν μεγάλη χάρη εάν τους βοηθούσε να τον βρουν.

Έσκαψε μόνος του τον τάφο του

Ο Άγιος Φωκάς δεν έχασε το θάρρος του όταν πληροφορήθηκε τον σκοπό της αποστολής τους. Βγήκε από το σπίτι και άρχισε να σκάβει, προετοιμάζοντας μόνος του τον τάφο στον οποίο θα ενταφιαζόταν.

Την επόμενη ημέρα εμφανίστηκε μπροστά στους στρατιώτες και τους αποκάλυψε ότι ο άνθρωπος που αναζητούσαν ήταν ο ίδιος. Εκείνοι έμειναν έκπληκτοι και αισθάνθηκαν ντροπή, καθώς ο άνθρωπος που είχαν εντολή να σκοτώσουν τούς είχε φιλοξενήσει και περιποιηθεί με τόση καλοσύνη.

Ο Άγιος αντιλήφθηκε τη δύσκολη θέση στην οποία είχαν περιέλθει. Τους ζήτησε να μη διστάσουν και να εκτελέσουν τη διαταγή που είχαν λάβει, εξηγώντας τους ότι την ευθύνη για τον φόνο δεν έφεραν εκείνοι αλλά όσοι τους είχαν στείλει. Με τα λόγια του κατάφερε τελικά να τους πείσει να προχωρήσουν στον αποκεφαλισμό του.

Τα θαύματα του Αγίου Φωκά

Στον τόπο όπου μαρτύρησε, οι Χριστιανοί έχτισαν έναν μεγαλοπρεπή ναό και τοποθέτησαν εκεί το σεπτό λείψανό του. Ο τάφος του Αγίου έγινε πηγή παρηγοριάς για τους θλιμμένους και θεραπείας για τους ασθενείς.

Σύμφωνα με την παράδοση, όταν η πατρίδα του, η Σινώπη, απειλήθηκε από μεγάλη πείνα, με την προστασία του Αγίου βρέθηκε το σιτάρι που χρειάζονταν οι κάτοικοι.

Ο Άγιος Φωκάς θεωρείται επίσης προστάτης των ναυτικών, καθώς αναφέρεται ότι εμφανίστηκε πολλές φορές σε ανθρώπους που κινδύνευαν μέσα στη θάλασσα και τους έσωσε από τον πνιγμό.

Σε μία περίπτωση εμφανίστηκε τη νύχτα και ξύπνησε τον πηδαλιούχο ενός πλοίου, προειδοποιώντας τον να προετοιμαστεί επειδή πλησίαζε μεγάλη τρικυμία. Άλλες φορές οι ναυτικοί πίστευαν ότι τον έβλεπαν μέσα στη θαλασσοταραχή να βοηθά στα σχοινιά και στα πανιά ή να προστατεύει το πλοίο, ώστε να μη συντριβεί σε ξέρα ή βράχια.

Η θέση του Αγίου στο τραπέζι των ναυτικών

Έτσι γεννήθηκε ανάμεσα στους ναυτικούς η συνήθεια να θεωρούν τον Άγιο Φωκά ομοτράπεζό τους. Όταν κάθονταν για φαγητό, ένας από τους ναύτες αγόραζε συμβολικά το μερίδιο του Αγίου. Την επόμενη ημέρα το αγόραζε κάποιος άλλος και με αυτόν τον τρόπο συγκέντρωναν χρήματα.

Μόλις το πλοίο έφτανε στον προορισμό του, τα χρήματα που είχαν συγκεντρωθεί μοιράζονταν στους φτωχούς. Πολλές ήταν και οι μαρτυρίες για θεραπείες που αποδόθηκαν στον Άγιο, ο οποίος άλλοτε εμφανιζόταν στον ύπνο των πιστών και άλλοτε, σύμφωνα με την παράδοση, ενεργούσε αόρατα.

Έτσι, ο άσημος και ταπεινός κηπουρός από τη Σινώπη αξιώθηκε, χάρη στην πίστη και την αρετή του, να θαυματουργεί και να τιμάται από τους Χριστιανούς.

Όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης

Ο Όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης γεννήθηκε σε αριστοκρατική οικογένεια της Βουλγαρίας και διδάχθηκε τόσο τα ελληνικά όσο και τα βουλγαρικά γράμματα.

Όταν οι γονείς του αποφάσισαν να τον παντρέψουν, εκείνος αναχώρησε κρυφά και κατευθύνθηκε προς το Άγιον Όρος. Έφτασε στη Μονή Ζωγράφου και, έπειτα από ένα χρονικό διάστημα, φόρεσε το μοναχικό ένδυμα και ανέλαβε το διακόνημα του εκκλησιαστικού.

Κατά τη διάρκεια μιας πανήγυρης στη Μονή Βατοπαιδίου, αξιώθηκε να δει έκθαμβος τη Θεοτόκο να υπηρετεί τους μοναχούς που βρίσκονταν εκεί.

Η ασκητική ζωή και τα πνευματικά χαρίσματα

Εξαιτίας της αρετής του, ο ηγούμενος της μονής τον προόριζε για την ιεροσύνη. Ύστερα από προσευχή, όμως, η Θεοτόκος τού υπέδειξε ότι μπορούσε να αναχωρήσει για την έρημο και να ακολουθήσει την ασκητική ζωή.

Εκεί εξομολογούσε όσους προσέρχονταν κοντά του και αξιώθηκε, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, του προορατικού χαρίσματος, της θαυματουργίας, των θείων οραμάτων και της γνώσης του τέλους του.

Κατά τη νεκρώσιμη ακολουθία του «έδειξεν ο Θεός μέγα θαύμα· εμαζώχθησαν όλα τα θηρία από την έρημον και έστεκαν ολόγυρα. Και αφότου τον έθαψαν, εφώναξε καθένα κατά την φωνήν του, και τον ηυφήμησαν. Και τότε πάλιν υπήγαν εις την έρημον».

Ο Όσιος Κοσμάς θεωρείται ο σημαντικότερος Ζωγραφίτης ασκητής. Το απομονωμένο κελί του, μέσα σε σπήλαιο κοντά στη μονή και το οποίο διατηρείται μέχρι σήμερα, αποτέλεσε τον τόπο της πνευματικής του άσκησης και της πάλης του με τους δαίμονες.

Εκοιμήθη ειρηνικά στις 22 Σεπτεμβρίου του 1323 και ενταφιάστηκε στο κελί του. Σαράντα ημέρες μετά την ταφή του, οι μοναχοί αναζήτησαν το λείψανό του, όμως δεν το βρήκαν.