Ποιος παίρνει την περιουσία όταν δεν υπάρχει διαθήκη; Η «κληρονομική πυραμίδα» και οι εκπλήξεις της διαδοχής

Χιλιάδες οικογένειες έρχονται αντιμέτωπες με εκπλήξεις όταν ένας άνθρωπος φεύγει από τη ζωή χωρίς διαθήκη. Σε αρκετές περιπτώσεις, η περιουσία μπορεί να καταλήξει ακόμα και σε συγγενείς που δεν υπήρχε καμία επαφή εδώ και δεκαετίες ή – αν δεν υπάρχει κανείς – στο ίδιο το Δημόσιο.

Η κληρονομική διαδοχή χωρίς διαθήκη εξακολουθεί να δημιουργεί πολλά ερωτήματα στους πολίτες, ειδικά σε περιπτώσεις ελεύθερης συμβίωσης ή όταν δεν υπάρχουν στενοί συγγενείς. Η λεγόμενη «κληρονομική πυραμίδα» καθορίζει με αυστηρή σειρά ποιος έχει δικαίωμα στην περιουσία του θανόντος.

Πώς μοιράζεται η περιουσία χωρίς διαθήκη

Όταν κάποιος πεθάνει χωρίς να έχει αφήσει διαθήκη — δημόσια, ιδιόχειρη ή μυστική — τότε ενεργοποιείται η εξ αδιαθέτου διαδοχή.

Ο νόμος χωρίζει τους πιθανούς κληρονόμους σε έξι διαφορετικές τάξεις, ξεκινώντας από τα πιο στενά συγγενικά πρόσωπα. Αν δεν υπάρχει κανείς από αυτές τις τάξεις, τότε η περιουσία περνά στο Δημόσιο.

Οι έξι τάξεις των κληρονόμων

1η τάξη:
Στην πρώτη κατηγορία βρίσκονται ο σύζυγος και τα παιδιά του θανόντος.

Αν υπάρχει ένα παιδί, ο σύζυγος λαμβάνει το 1/3 της περιουσίας και το παιδί τα υπόλοιπα 2/3.

Αν υπάρχουν περισσότερα παιδιά, τότε ο επιζών σύζυγος παίρνει το 1/4 και τα υπόλοιπα 3/4 μοιράζονται ισόποσα στα παιδιά.

2η τάξη:
Στη δεύτερη τάξη ανήκουν οι γονείς, τα αδέλφια και τα παιδιά των αδελφών του θανόντος.

3η τάξη:
Εδώ περιλαμβάνονται οι παππούδες, οι γιαγιάδες και οι απόγονοί τους.

4η τάξη:
Στην τέταρτη τάξη ανήκουν οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες.

5η τάξη:
Αν δεν υπάρχουν συγγενείς από τις προηγούμενες τάξεις, τότε όλη η περιουσία περνά στον επιζώντα σύζυγο.

Παράλληλα, ο σύζυγος δικαιούται το λεγόμενο «εξαίρετο», δηλαδή οικοσκευή, έπιπλα, σκεύη και αντικείμενα κοινής χρήσης.

Σύμφωνα με τις προτεινόμενες αλλαγές, υπό αυστηρές προϋποθέσεις θα μπορούν να αποκτούν δικαιώματα και σύντροφοι σε ελεύθερη συμβίωση, αρκεί να αποδεικνύεται τουλάχιστον τριετής κοινή ζωή.

6η τάξη:
Αν δεν υπάρχει κανένας συγγενής ή δικαιούχος, τότε η κληρονομιά περιέρχεται στο Δημόσιο.

Το παράδειγμα με τη σύζυγο και τα ξαδέλφια

Σε ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα, ένας άνδρας πεθαίνει χωρίς διαθήκη και αφήνει πίσω του μόνο τη σύζυγό του και δύο ξαδέλφια με τα οποία δεν είχε επαφή για περισσότερα από 20 χρόνια.

Με βάση το ισχύον πλαίσιο, η σύζυγος λαμβάνει το 50% της περιουσίας και τα δύο ξαδέλφια μοιράζονται το υπόλοιπο 50%.

Στο προτεινόμενο σχέδιο, ολόκληρη η περιουσία θα περνούσε στη σύζυγο.

Τι αλλάζει για τις σχέσεις χωρίς γάμο

Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι περιπτώσεις ελεύθερης συμβίωσης.

Σήμερα, σύντροφος που δεν έχει παντρευτεί με τον θανόντα μπορεί να μείνει χωρίς κανένα δικαίωμα στην περιουσία, ακόμη κι αν ζούσαν μαζί επί δεκαετίες.

Στο νέο προτεινόμενο πλαίσιο, προβλέπεται δικαίωμα παραμονής στην κατοικία για έναν χρόνο, καθώς και δυνατότητα οικονομικής ενίσχυσης όταν αποδεικνύεται ότι ο σύντροφος παρείχε ουσιαστική φροντίδα χωρίς αντάλλαγμα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, αν δεν υπάρχουν συγγενείς, ο σύντροφος θα μπορεί ακόμα και να γίνει ο μοναδικός κληρονόμος.

Πότε η περιουσία περνά στο Δημόσιο

Αν κάποιος φύγει από τη ζωή χωρίς διαθήκη και χωρίς κανέναν συγγενή που να εντάσσεται στις έξι τάξεις, τότε μοναδικός κληρονόμος γίνεται το Δημόσιο.

Αυτό συμβαίνει κυρίως σε περιπτώσεις ανθρώπων που ήταν άγαμοι, άτεκνοι και χωρίς συγγενικά πρόσωπα εν ζωή.