Παρασκευή και 13 και «αι ειδοί του Μαρτίου» – Ημέρες γρουσουζιάς;

Η Παρασκευή και 13 θεωρείται από πολλούς μια ημέρα που φέρνει γρουσουζιά και κακοτυχία. Μαζί της, όμως, συχνά αναφέρεται και μια άλλη «ύποπτη» ημερομηνία της ιστορίας: οι περίφημες ειδοί του Μαρτίου. Όταν μάλιστα αυτές οι δύο ημέρες πέφτουν κοντά χρονικά, αρκετοί μιλούν για ένα… ιδιαίτερα δυσοίωνο διήμερο. Τι κρύβεται όμως πίσω από αυτές τις «μαύρες» ημερομηνίες και πώς συνδέθηκαν με την κακοτυχία;

Γιατί η Παρασκευή και 13 θεωρείται γρουσούζικη

Μία από τις πιο διαδεδομένες εξηγήσεις συνδέει την κακή φήμη της ημέρας με τη χριστιανική παράδοση. Παρότι η αντίληψη αυτή εδραιώθηκε κυρίως κατά τον Μεσαίωνα, πολλοί πιστεύουν ότι σχετίζεται με το Μυστικό Δείπνο.

Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη εκδοχή, στο τραπέζι εκείνης της τελευταίας συνάντησης βρίσκονταν συνολικά 13 άνθρωποι: ο Ιησούς Χριστός και οι 12 μαθητές του. Εκεί ο Ιούδας ο Ισκαριώτης πρόδωσε τον Ιησού, ενώ την επόμενη ημέρα, που κατά την επικρατέστερη άποψη ήταν Παρασκευή, ακολούθησε η Σταύρωση.

Αυτός ο συνδυασμός αριθμού και ημέρας θεωρήθηκε σταδιακά δυσοίωνος, με αποτέλεσμα η Παρασκευή και 13 να αποκτήσει τη φήμη της «γρουσούζικης» ημερομηνίας.

Ο αριθμός 13 και η Παρασκευή θεωρούνταν άτυχοι ξεχωριστά

Παρόλα αυτά, δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις που να επιβεβαιώνουν ότι η κακοτυχία της ημέρας προέρχεται πράγματι από το συγκεκριμένο γεγονός. Οι περισσότερες ιστορικές αναφορές δείχνουν ότι τόσο η Παρασκευή όσο και ο αριθμός 13 θεωρούνταν άτυχοι – αλλά ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλον.

Μια από τις πρώτες καταγεγραμμένες αναφορές που συνδυάζουν τα δύο στοιχεία εμφανίζεται το 1869, στη βιογραφία του διάσημου συνθέτη όπερας Τζοακίνο Ροσίνι.

Ο βιογράφος του σημειώνει χαρακτηριστικά:

«Ήταν περιτριγυρισμένος μέχρι τέλους από φίλους. Και αν είναι αλήθεια ότι οι Ιταλοί θεωρούν την Παρασκευή άτυχη ημέρα και το 13 ατυχή αριθμό, τότε είναι πραγματικά αξιοσημείωτο ότι πέθανε Παρασκευή και 13».

Από αυτή την αναφορά, κάποιοι ιστορικοί εκτιμούν ότι ο συνδυασμός της κακοτυχίας ίσως ξεκίνησε από την Ιταλία.

Ο θρύλος με τους Ναΐτες ιππότες

Υπάρχει όμως και μια άλλη δημοφιλής ιστορία που επιχειρεί να εξηγήσει τον φόβο για την Παρασκευή και 13.

Σύμφωνα με τον μύθο, ο βασιλιάς Φίλιππος ο Δίκαιος της Γαλλίας θέλησε να απαλλαγεί από τα μεγάλα χρέη του προς το τάγμα των Ναϊτών Ιπποτών και να αποκτήσει τον θησαυρό τους. Για να το πετύχει, συνεργάστηκε με τον πάπα Βονιφάτιο Η΄.

Έτσι, την Παρασκευή 13 Οκτωβρίου του 1307 εκδόθηκε διαταγή για τη σύλληψη των Ναϊτών. Πολλοί από αυτούς βασανίστηκαν ή εκτελέστηκαν, γεγονός που ενίσχυσε τη φήμη της ημερομηνίας ως ιδιαίτερα κακότυχης.

Η τραγωδία του Apollo 13

Ακόμη και στη σύγχρονη εποχή, αρκετοί συνδέουν την «κατάρα» της ημερομηνίας με διάφορα γεγονότα.

Ένα από τα πιο γνωστά είναι η αποστολή Apollo 13 της NASA. Το διαστημόπλοιο εκτοξεύθηκε στις 13:13 με προορισμό τη Σελήνη. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της αποστολής παρουσιάστηκαν σοβαρά προβλήματα και στις 13 Απριλίου δόθηκε εντολή να εγκαταλειφθεί η προσπάθεια προσελήνωσης και να επιστρέψει στη Γη.

Η αποστολή τελικά σώθηκε, αλλά το περιστατικό ενίσχυσε τη μυστηριώδη φήμη του αριθμού 13.

Η φοβία που έχει ακόμη και επιστημονικό όνομα

Η προκατάληψη γύρω από την Παρασκευή και 13 είναι τόσο διαδεδομένη, ώστε στην αγγλική γλώσσα υπάρχει ακόμη και ειδικός επιστημονικός όρος για τον φόβο της συγκεκριμένης ημέρας: paraskavedekatriaphobia.

Ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη φοβία που νιώθουν κάποιοι άνθρωποι όταν πλησιάζει η συγκεκριμένη ημερομηνία.

Τι σημαίνουν οι περίφημες ειδοί του Μαρτίου

Πέρα όμως από την Παρασκευή και 13, υπάρχει ακόμη μία ιστορικά «δυσοίωνη» ημερομηνία: οι λεγόμενες ειδοί του Μαρτίου.

Στο ευρύ κοινό ο όρος έγινε γνωστός κυρίως από την ταινία του Τζορτζ Κλούνεϊ «Ides of March». Στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για μια πολύ παλαιότερη ρωμαϊκή έννοια.

Η λέξη «Ειδοί» προέρχεται από το λατινικό idus και αναφερόταν στη μέρα που χώριζε τον μήνα περίπου στη μέση. Στην αρχαία Ρώμη κάθε μήνας είχε τις δικές του ειδοί.

Στη σύγχρονη αναφορά, η φράση χρησιμοποιείται κυρίως για τη 15η Μαρτίου, αλλά παλαιότερα οι ειδοί αντιστοιχούσαν στη 15η ημέρα για τον Μάρτιο, τον Ιούλιο και τον Οκτώβριο και στη 13η για τους υπόλοιπους μήνες.

Η ημέρα του θεού Άρη

Ο Μάρτιος πήρε το όνομά του από τον ρωμαϊκό θεό του πολέμου, τον Άρη. Οι ειδοί του Μαρτίου θεωρούνταν ημέρα αφιερωμένη σε εκείνον και συχνά πραγματοποιούνταν στρατιωτικές παρελάσεις και τελετές προς τιμήν του.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη ημερομηνία έμεινε στην παγκόσμια ιστορία για έναν εντελώς διαφορετικό λόγο.

Η δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα

Στις 15 Μαρτίου του 44 π.Χ., ο Ρωμαίος ηγέτης Ιούλιος Καίσαρας δολοφονήθηκε μέσα στη Σύγκλητο από ομάδα συνωμοτών με επικεφαλής τον Κάσσιο Λογγίνο και τον Μάρκο Βρούτο.

Η παράδοση θέλει τον Καίσαρα να αναφωνεί την περίφημη φράση:

«Και σύ τέκνον, Βρούτε;»

Σύμφωνα με τις ιστορικές αφηγήσεις, ο Καίσαρας είχε δεχθεί προειδοποίηση από τον οιωνοσκόπο Σπουρίννα να «φοβάται τας ειδούς του Μαρτίου».

Όταν όμως έφτασε εκείνη η ημέρα και τίποτα κακό δεν είχε συμβεί ακόμη, ο Καίσαρας τον συνάντησε και του είπε ειρωνικά:

«Έφθασαν αί ειδοί!»

Ο Σπουρίννα του απάντησε ψύχραιμα:

«Ναι, αλλά δεν πέρασαν…»

Το σημείωμα που δεν διάβασε ποτέ

Λίγο πριν φτάσει στη Σύγκλητο, ο Έλληνας σοφιστής Αρτεμίδωρος ο Κνίδιος του παρέδωσε ένα σημείωμα στο οποίο αποκάλυπτε τη συνωμοσία εναντίον του.

Ο Καίσαρας, όμως, απασχολημένος από το πλήθος που τον πλησίαζε, δεν άνοιξε ποτέ το σημείωμα για να το διαβάσει.

Λίγο αργότερα, μέσα στο κτίριο της Συγκλήτου της Ρώμης, οι συνωμότες τον περικύκλωσαν και τον μαχαίρωσαν. Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, ο Καίσαρας δέχθηκε συνολικά 23 μαχαιριές.

Όλοι οι συνωμότες συμμετείχαν στη δολοφονία, ώστε να επιβεβαιώσουν τη συμμετοχή τους στο πραξικόπημα.

Η κληρονομιά που άφησε πίσω του

Παρά τον τραγικό θάνατό του, ο Ιούλιος Καίσαρας άφησε ισχυρό αποτύπωμα στην ιστορία. Από τα έργα του που διατηρήθηκαν έως σήμερα ξεχωρίζει το Ιουλιανό ημερολόγιο, το οποίο επηρέασε βαθιά τη μέτρηση του χρόνου για αιώνες.

Επιπλέον, το όνομά του δόθηκε στον μήνα Ιούλιο.

Η τεράστια αυτοκρατορία που δημιούργησε ακολούθησε τελικά την πορεία πολλών άλλων αυτοκρατοριών στην ιστορία. Ειρωνικά, λίγο πριν από τη δολοφονία του, η Σύγκλητος τον είχε ανακηρύξει ισόβιο δικτάτορα το ίδιο έτος του θανάτου του, το 44 π.Χ.

protothema.gr