Παίρνει μόνο 1 λεπτό και σώζει ζωές: Τι κάνουμε αν δούμε φίδι στο σπίτι ή στην αυλή μας και τι αν μας δαγκώσει

Ένα φίδι στην αυλή ή στο σπίτι αρκεί για να προκαλέσει πανικό, όμως οι σωστές κινήσεις μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μπορούν να αποτρέψουν τα χειρότερα και να σας γλιτώσουν από επικίνδυνα λάθη.

Καθώς ο καιρός ζεσταίνει και πλησιάζουμε στο καλοκαίρι, οι πιθανότητες να εμφανιστεί κάποιο φίδι στον κήπο, στην αυλή ή ακόμη και μέσα στο σπίτι αυξάνονται. Από τα αρχαία χρόνια μέχρι τις λαϊκές παραδόσεις των νησιών, τα φίδια συνδέονταν συχνά με προστασία και καλοτυχία. Σήμερα όμως, για τους περισσότερους, παραμένουν ένα από τα πιο φοβιστικά πλάσματα.

Η αλήθεια είναι ότι ένα φίδι στον κήπο ή στο σπίτι συνήθως δεν αποτελεί από μόνο του σοβαρό πρόβλημα. Δεν πρόκειται να προκαλέσει ζημιές και συχνά η παρουσία του δείχνει ότι υπάρχει τροφή, δηλαδή ποντίκια ή άλλα μικρά ζώα, τα οποία στην ουσία βοηθά να περιοριστούν.

Η μόνη ουσιαστική εξαίρεση είναι να πρόκειται για κάποιο είδος οχιάς, κάτι που δεν είναι συνηθισμένο στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας.

Τι πρέπει να κάνουμε αν βρούμε φίδι

Αν εντοπίσουμε φίδι στο σπίτι ή στον κήπο μας και δεν θέλουμε να παραμείνει εκεί, το βασικότερο είναι να μη βιαστούμε και κυρίως να μην προσπαθήσουμε να το σκοτώσουμε.

• Πρώτα απ’ όλα κρατάμε ως βασικό κανόνα ότι δεν το σκοτώνουμε και δεν το τραυματίζουμε.
• Συχνά η καλύτερη λύση είναι να μην κάνουμε τίποτα. Ένα φίδι δεν έχει λόγο να μείνει σε έναν χώρο όπου δεν βρίσκει τροφή και συνήθως θα αποχωρήσει μόνο του, αρκεί να έχει ανοιχτή δίοδο διαφυγής.
• Προσπαθούμε, αν μπορούμε με ασφάλεια, να διαπιστώσουμε αν πρόκειται για δηλητηριώδες είδος.
• Απομακρύνουμε άμεσα παιδιά, κατοικίδια και όσους φοβούνται.
• Αν είμαστε βέβαιοι ότι δεν πρόκειται για οχιά, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε γάντια και τα κατάλληλα εργαλεία για να το χειριστούμε.
• Μπορούμε να το βάλουμε σε υφασμάτινη σακούλα, μαξιλαροθήκη ή πλαστικό δοχείο με οπές.
• Έπειτα το μεταφέρουμε μακριά από την κατοικία, εφόσον πρόκειται για είδος της τοπικής πανίδας.
• Αν δεν αισθανόμαστε ασφαλείς να το κάνουμε αυτό, χρησιμοποιούμε μια σκούπα μόνο για να το κατευθύνουμε προς την έξοδο, χωρίς απότομες ή βίαιες κινήσεις.
• Αν χρειαζόμαστε βοήθεια, επικοινωνούμε με αρμόδιο φορέα για ερπετά ή, ειδικά σε αστικές περιοχές, με την Πυροσβεστική.

Δείτε το βίντεο:

Πώς θα κρατήσουμε τα φίδια μακριά από το σπίτι

Η πρόληψη είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να μειώσουμε τις πιθανότητες εμφάνισης φιδιών γύρω από το σπίτι.

• Δεν τους παρέχουμε τροφή, άρα φροντίζουμε να έχουμε περιορίσει ποντίκια, έντομα και άλλα μικρά ζώα.
• Δεν τους προσφέρουμε καταφύγιο, αποφεύγοντας σωρούς από πέτρες ή ξύλα στους κήπους.
• Κλείνουμε εξωτερικές σχισμές και τρύπες από όπου μπορούν να μπουν.
• Δεν αφήνουμε ανοιχτές τις εξώπορτες χωρίς λόγο.
• Διατηρούμε χαμηλή τη βλάστηση και δεν αφήνουμε ψηλά χόρτα.
• Δεν διατηρούμε λιμνούλες ή συνεχώς βρεγμένο γκαζόν που μπορεί να λειτουργήσουν ως πόλος έλξης.
• Τα διάφορα απωθητικά για φίδια, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν έχουν ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Πώς να αναγνωρίσετε την οχιά και τι γίνεται αν σας δαγκώσει

Κάθε καλοκαίρι καταγράφονται στη χώρα μας περιστατικά δαγκώματος από φίδι. Στην Ελλάδα, το βασικό δηλητηριώδες είδος που μας απασχολεί είναι οι έχιδνες, δηλαδή οι γνωστές οχιές.

Στα νοσοκομεία χρησιμοποιείται σε ορισμένες περιπτώσεις ήπιος αντιεχιδνικός ορός, αν και η χρήση του περιορίζεται σταδιακά λόγω πιθανών παρενεργειών.

Τα φίδια χωρίς δηλητήριο ονομάζονται «άγλυφα». Εκείνα που φέρουν δηλητήριο στα μπροστινά δόντια λέγονται «προτερόγλυφα» και είναι πιο επικίνδυνα, ενώ όσα έχουν δηλητήριο στα πίσω δόντια λέγονται «οπισθόγλυφα» και είναι συνήθως πολύ λιγότερο απειλητικά για τον άνθρωπο.

Οι έχιδνες ή οχιές στην Ελλάδα

Από όλα τα φίδια του κόσμου, περίπου το 10% είναι δηλητηριώδη. Στην Ελλάδα και γενικότερα στην Ευρώπη, τα επικίνδυνα δηλητηριώδη φίδια είναι κυρίως 4 έως 5 είδη οχιάς.

Το δάγκωμα οχιάς συνήθως αναγνωρίζεται από τα δύο χαρακτηριστικά σημάδια που αφήνουν οι κυνόδοντες.

Σύμφωνα με το εγχειρίδιο πρώτων βοηθειών του ΕΚΑΒ, η σοβαρότητα εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως:
η ηλικία του θύματος, η γενική κατάσταση της υγείας του, το σημείο και το βάθος του δαγκώματος, το μέγεθος του φιδιού και το αν το θύμα μετακινήθηκε αμέσως μετά.

Τα συμπτώματα από δάγκωμα φιδιού

Οι συνέπειες του δηλητηρίου χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες:

• Τοπικά συμπτώματα: πόνος, οίδημα, μελανιές και φυσαλίδες που μπορεί να επεκταθούν μέσα σε λίγες ώρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υπάρξει μόλυνση και επιπλοκές.
• Γενικευμένα συμπτώματα: έμετος, αδυναμία, ζάλη, ρίγος, πυρετός, εφίδρωση, αιμορραγικές εκδηλώσεις, ταχυκαρδία, υπόταση, shock, πνευμονικό οίδημα ή οξεία νεφρική ανεπάρκεια.

Η σωστή αντιμετώπιση μετά από δάγκωμα

Το πρώτο που πρέπει να γίνει είναι να περιοριστεί η κίνηση, ώστε το δηλητήριο να μην περάσει γρηγορότερα στην κυκλοφορία του αίματος.

Το ΕΚΑΒ συνιστά:

• Όχι περπάτημα.
• Καθησυχάζουμε το θύμα και το κρατάμε όσο πιο ήρεμο γίνεται.
• Αφαιρούμε κοσμήματα και στενά ρούχα πριν εμφανιστεί πρήξιμο.
• Ακινητοποιούμε το άκρο σε θέση χαμηλότερη από την καρδιά.
• Καθαρίζουμε την πληγή με νερό και σαπούνι.
• Δεν βάζουμε πάγο.
• Δεν κάνουμε σφιχτή περίδεση ή τουρνικέ, γιατί αυτή η πρακτική είναι λανθασμένη και μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση.
• Δεν δίνουμε καφέ ή αλκοόλ.
• Δεν επιχειρούμε να πιάσουμε το φίδι. Αρκεί να συγκρατήσουμε όσο μπορούμε το χρώμα και το σχήμα του.
• Μεταφέρουμε άμεσα το θύμα σε νοσοκομείο.

Η θεραπεία και ο αντιοφικός ορός

Μετά από δάγκωμα φιδιού, συνήθως χρειάζεται αντιτετανική κάλυψη. Ο αντιοφικός ορός χορηγείται μόνο σε νοσοκομείο και δεν απαιτείται πάντοτε.

Επιπλέον, η χορήγησή του μπορεί να προκαλέσει αλλεργικές αντιδράσεις ή ακόμη και αναφυλαξία σε ορισμένα άτομα.

Κέντρο Δηλητηριάσεων

Το Κέντρο Δηλητηριάσεων ανήκει στον Παθολογικό Τομέα του Γενικού Νοσοκομείου Παίδων Αθηνών «Παναγιώτη & Αγλαΐας Κυριακού».

Λειτουργεί όλο το 24ωρο και δίνει πληροφορίες και οδηγίες στο τηλέφωνο 210 77.93.777.

Τα δηλητηριώδη φίδια της Ελλάδας

Στην Ελλάδα, από περίπου 70 είδη ερπετών, μόνο 7 φέρουν δηλητήριο και όλα είναι φίδια. Τα 5 ανήκουν στην οικογένεια των Εχιδνιδών και τα 2 στην οικογένεια των Κολουβρίδων.

Συνολικά στη χώρα μας υπάρχουν 23 διαφορετικά είδη φιδιών. Οι οχιές που απαντούν στην ελληνική επικράτεια είναι:

1. Οχιά – Vipera ammodytes

2. Οθωμανική οχιά – Montivipera xanthina

3. Οχιά της Μήλου – Macrovipera schweizeri

4. Αστρίτης – Vipera berus

5. Νανόχεντρα – Vipera ursinii

Οι δηλητηριώδεις Κολουβρίδες είναι:

1. Σαπίτης – Malpolon insignitus

2. Αγιόφιδο – Telescopus fallax

Από τα υπόλοιπα ερπετά της χώρας, κανένα δεν φέρει δηλητήριο και δεν αποτελεί απειλή για τον άνθρωπο.

Πόσο επικίνδυνα είναι τελικά;

Πολλοί μύθοι κυκλοφορούν γύρω από το πόσο επικίνδυνα είναι τα δηλητηριώδη φίδια στην Ελλάδα. Στην πράξη, ένα δάγκωμα οχιάς δεν οδηγεί σε θάνατο μέσα σε λίγα λεπτά, όπως συχνά λέγεται.

Ο κίνδυνος εξαρτάται από:
την ποσότητα του δηλητηρίου, το είδος και το μέγεθος του φιδιού, την ηλικία και το βάρος του θύματος, καθώς και το πόσο γρήγορα θα μεταφερθεί για ιατρική βοήθεια.

Αν υπάρξει έγχυση δηλητηρίου και το θύμα δεν πάει στο νοσοκομείο μέσα στις επόμενες ώρες, τότε η κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί σοβαρά, ειδικά αν γίνουν λάθος χειρισμοί ή χρησιμοποιηθούν «γιατροσόφια».

Οι οχιές είναι αργά φίδια και συνήθως πρώτα προσπαθούν να μη γίνουν αντιληπτές. Αν νιώσουν ότι αποκαλύφθηκαν, επιχειρούν να απομακρυνθούν.

Δείτε το βίντεο:

Αν τις πλησιάσει κάποιος πολύ, αρχίζουν να συρίζουν έντονα και παίρνουν θέση άμυνας, στρέφοντας το κεφάλι προς την απειλή. Το δάγκωμα είναι η έσχατη αντίδρασή τους, μόνο όταν νιώσουν ότι δεν έχουν άλλη διέξοδο.

Παρά τα όσα ακούγονται, οι οχιές δεν επιτίθενται χωρίς λόγο. Ακόμη και όταν δαγκώσουν, πολλές φορές το κάνουν «στεγνά», δηλαδή χωρίς να διοχετεύσουν δηλητήριο, μόνο ως προειδοποίηση.

Από τα πέντε είδη οχιάς στην Ελλάδα, η Νανόχεντρα έχει το πιο ασθενές δηλητήριο και θεωρείται η λιγότερο επικίνδυνη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν χρειάζεται ιατρική βοήθεια σε περίπτωση δαγκώματος.

Τα άλλα δηλητηριώδη φίδια της οικογένειας των Κολουβρίδων

Τα δύο δηλητηριώδη είδη της οικογένειας των Κολουβρίδων έχουν ασθενές δηλητήριο και, λόγω της θέσης των δοντιών τους, θεωρούνται πρακτικά ακίνδυνα για τον άνθρωπο.

Το Αγιόφιδο είναι ήπιο και πολύ σπάνια δαγκώνει, ενώ ο Σαπίτης αμύνεται πιο έντονα όταν απειληθεί. Ακόμη κι έτσι, σε περίπτωση δαγκώματος τα συμπτώματα συνήθως περιορίζονται σε πόνο και τοπικό πρήξιμο και περνούν χωρίς ειδική αγωγή.

Από αυτά τα δύο είδη δεν έχει καταγραφεί ποτέ περιστατικό που να απαιτεί νοσηλεία.

Όμως, όλα τα δηλητηριώδη ζώα, ακόμη και όσα θεωρούνται χαμηλού κινδύνου, μπορούν να προκαλέσουν έντονες αντιδράσεις σε αλλεργικά άτομα. Για αυτό, όταν εμφανίζονται συμπτώματα πόνου, οιδήματος ή κάτι ανησυχητικό μετά από δάγκωμα, χρειάζεται πάντα μεταφορά σε κέντρο πρώτων βοηθειών.

Γενικά, τα δηλητηριώδη φίδια της Ελλάδας δεν είναι τόσο επικίνδυνα όσο συχνά πιστεύεται. Η θνησιμότητα έχει σχεδόν εκμηδενιστεί εδώ και δεκαετίες, χάρη στη σωστή ιατρική αντιμετώπιση και την εμπειρία των γιατρών.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να υποτιμώνται. Το σωστό είναι πάντα ψυχραιμία, αποφυγή πανικού και άμεση ιατρική αξιολόγηση.