Γιώργος Χρανιώτης: Τι είναι η σταφυλοθεραπεία που έκανε στο ιατρείο στο Κολωνάκι – Θεραπεία ή μύθος;

Η σταφυλοθεραπεία αποτελεί εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα μία από τις πιο συζητημένες και αμφιλεγόμενες μορφές μονοφαγικής διατροφής. Οι υποστηρικτές της μιλούν για «αποτοξίνωση», αναζωογόνηση και σημαντικά οφέλη για τον οργανισμό, όμως οι ισχυρισμοί αυτοί δεν πρέπει να συγχέονται με αποδεδειγμένη θεραπευτική δράση. Τι πραγματικά προσφέρουν τα σταφύλια και πού αρχίζουν οι υπερβολές;

Η ιδέα της σταφυλοθεραπείας δεν είναι καινούργια. Αναφορές στη συστηματική κατανάλωση σταφυλιών ως θεραπευτική πρακτική συναντώνται ήδη από τον 19ο αιώνα. Το 1878 ο Β. Ν. Ντμίτριεφ εξέδωσε βιβλίο στο οποίο παρουσίαζε παρατηρήσεις σχετικά με μια διατροφή βασισμένη σε μεγάλο βαθμό στα σταφύλια.

Αρκετές δεκαετίες αργότερα, το 1925, η Νοτιοαφρικανή Τζοάνα Μπραντ συνέβαλε σημαντικά στη διάδοση της μεθόδου, υποστηρίζοντας ότι η ίδια είχε αναρρώσει από καρκίνο του στομάχου ακολουθώντας μια διατροφή με σταφύλια. Ο συγκεκριμένος ισχυρισμός αποτελεί προσωπική μαρτυρία και όχι επιστημονική απόδειξη ότι τα σταφύλια μπορούν να θεραπεύσουν τον καρκίνο.

Τα ίδια τα σταφύλια, πάντως, αποτελούν ιδιαίτερα θρεπτικό φρούτο. Περιέχουν νερό, φυσικά σάκχαρα, κάλιο, βιταμίνη Κ, βιταμίνη C και πολλές φυτικές ενώσεις με αντιοξειδωτική δράση.

Πάνω σε αυτές τις ιδιότητες βασίστηκε η λεγόμενη σταφυλοθεραπεία, η οποία στις αυστηρότερες εκδοχές της προβλέπει αποκλειστική κατανάλωση σταφυλιών για χρονικό διάστημα από μερικές ημέρες έως ακόμη και εβδομάδες.

Ορισμένες παραδοσιακές εκδοχές της μεθόδου περιγράφουν ακόμη και προηγούμενη νηστεία μόνο με νερό για μία έως τρεις ημέρες και στη συνέχεια κατανάλωση χυμού σταφυλιού και νερού για άλλες ημέρες.

Πρόκειται, ωστόσο, για ιδιαίτερα περιοριστικό διατροφικό σχήμα που δεν είναι κατάλληλο για όλους και δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

Έντονος πονοκέφαλος, ζάλη, αδυναμία, ναυτία ή άλλα συμπτώματα κατά τη διάρκεια μιας τόσο περιοριστικής δίαιτας δεν αποτελούν αποδεδειγμένο σημάδι ότι ο οργανισμός «αποτοξινώνεται». Μπορεί αντίθετα να συνδέονται με αφυδάτωση, χαμηλή πρόσληψη ενέργειας, μεταβολές του σακχάρου ή διαταραχές ηλεκτρολυτών.

Σταφυλοθεραπεία: Θεραπεία ή διατροφικός μύθος;

Το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο μια δίαιτα αποκλειστικά με σταφύλια μπορεί πράγματι να προσφέρει κάτι περισσότερο από τα οφέλη που ήδη έχουμε καταναλώνοντας τα σταφύλια στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής.

Για να απαντηθεί αυτό, χρειάζεται πρώτα να δούμε τι περιέχει πραγματικά το συγκεκριμένο φρούτο.

Τι περιέχουν τα σταφύλια

Η χημική και διατροφική σύνθεση των σταφυλιών έχει μελετηθεί εκτενώς. Το αμπέλι καλλιεργείται σε πολλές περιοχές του κόσμου και τα σταφύλια αποτελούν σημαντικό μέρος της ανθρώπινης διατροφής εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Η ακριβής περιεκτικότητα σε θρεπτικά και φυτοχημικά συστατικά μεταβάλλεται ανάλογα με την ποικιλία, το χρώμα του σταφυλιού, το έδαφος, τις συνθήκες καλλιέργειας και τον βαθμό ωρίμανσης.

Γενικότερα, τα σταφύλια περιέχουν:

• νερό σε υψηλό ποσοστό,
• φυσικά σάκχαρα, κυρίως γλυκόζη και φρουκτόζη,
• κάλιο,
• μικρότερες ποσότητες άλλων μετάλλων,
• βιταμίνη Κ,
• βιταμίνη C,
• βιταμίνες του συμπλέγματος Β σε μικρότερες ποσότητες,
• πολυφαινόλες και άλλα φυτοχημικά συστατικά.

Το σταφυλοσάκχαρο, δηλαδή η γλυκόζη, αποτελεί μία από τις βασικές πηγές ενέργειας που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο ανθρώπινος οργανισμός. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι απαιτείται ειδικά η κατανάλωση σταφυλιών για τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς ή άλλων οργάνων.

Τα σταφύλια περιέχουν επίσης μεγάλο ποσοστό νερού, συμβάλλοντας στην καθημερινή πρόσληψη υγρών. Το νερό του φρούτου, ωστόσο, δεν λειτουργεί ως κάποιο ιδιαίτερο «αποσταγμένο» υγρό που καθαρίζει τα εσωτερικά όργανα.

Ο ανθρώπινος οργανισμός διαθέτει ήδη πολύ αποτελεσματικούς μηχανισμούς για την απομάκρυνση άχρηστων ουσιών, κυρίως μέσω του ήπατος, των νεφρών, του γαστρεντερικού συστήματος και των πνευμόνων.

Τα σταφύλια περιέχουν επίσης φυτικές ίνες, κυρίως όταν καταναλώνονται ολόκληρα και μαζί με τη φλούδα τους, γεγονός που μπορεί να βοηθήσει στη φυσιολογική λειτουργία του εντέρου.

Πώς εφαρμόζεται η σταφυλοθεραπεία

Στις παραδοσιακές περιγραφές της σταφυλοθεραπείας, ο άνθρωπος καλείται να καταναλώνει για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα σχεδόν αποκλειστικά σταφύλια.

Οι υποστηρικτές της μεθόδου τονίζουν ότι απαιτείται ισχυρή ψυχολογική προετοιμασία, καθώς πρόκειται για εξαιρετικά μονότονη και περιοριστική διατροφή.

Σε αρκετές παλαιότερες οδηγίες αναφέρεται ότι κατά τη διάρκεια της σταφυλοθεραπείας καταναλώνονται μόνο σταφύλια και νερό, ενώ παράλληλα συστήνονται ξεκούραση, επαρκής ύπνος και ελαφριά σωματική δραστηριότητα.

Σε κάποιες εκδοχές εμφανίζονται ακόμη συστάσεις για κλύσματα, ατμόλουτρα ή ημέρες πλήρους αποχής από την τροφή.

Αυτές οι πρακτικές δεν αποτελούν αναγκαίο ή επιστημονικά τεκμηριωμένο μέρος μιας διαδικασίας «αποτοξίνωσης» και ορισμένες μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα, ιδιαίτερα όταν εφαρμόζονται για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Η ήπια κίνηση, ο επαρκής ύπνος και η επαρκής ενυδάτωση είναι ασφαλώς σημαντικά στοιχεία ενός υγιεινού τρόπου ζωής, ανεξάρτητα από τη σταφυλοθεραπεία.

Προσοχή στην αποκλειστική κατανάλωση σταφυλιών

Σε αρκετούς παλιούς οδηγούς της μεθόδου συστήνεται τα σταφύλια να καταναλώνονται ολόκληρα, μαζί με τη φλούδα, ενώ γίνεται λόγος ακόμη και για κατανάλωση των κουκουτσιών.

Η κατανάλωση ολόκληρου του φρούτου έχει πράγματι πλεονεκτήματα σε σχέση με τον χυμό, κυρίως επειδή προσφέρει περισσότερες φυτικές ίνες.

Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι απαιτούνται αποκλειστικά βιολογικά σταφύλια ή ότι πρέπει να καταναλώνονται συγκεκριμένες ποσότητες κουκουτσιών για θεραπευτικούς λόγους.

Τα φρούτα πρέπει σε κάθε περίπτωση να πλένονται καλά πριν από την κατανάλωση.

Άτομα με γαστρεντερικά προβλήματα, διαβήτη, νεφρική νόσο, διαταραχές του μεταβολισμού ή άλλες χρόνιες παθήσεις χρειάζεται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά με τόσο περιοριστικές διατροφικές πρακτικές.

Πόσα σταφύλια προβλέπει η μέθοδος

Οι παραδοσιακές οδηγίες της σταφυλοθεραπείας διαφέρουν σημαντικά.

Ορισμένες εκδοχές αναφέρουν αρχική κατανάλωση περίπου μισού κιλού σταφυλιών ημερησίως και σταδιακή αύξηση της ποσότητας, ακόμη και έως αρκετά κιλά την ημέρα.

Το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος του σταφυλιού αποτελείται από νερό δεν σημαίνει ότι η υπερβολική κατανάλωση είναι χωρίς συνέπειες.

Τα σταφύλια περιέχουν σημαντική ποσότητα φυσικών σακχάρων. Η κατανάλωση πολλών κιλών μέσα σε μία ημέρα μπορεί επομένως να οδηγήσει σε πολύ υψηλή πρόσληψη σακχάρων και θερμίδων, ενώ σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα, διάρροια ή σημαντικές μεταβολές στη γλυκόζη του αίματος.

Δεν υπάρχει επιστημονικά καθορισμένη «θεραπευτική» ημερήσια ποσότητα σταφυλιών.

Πόσο μπορεί να διαρκέσει

Οι υποστηρικτές της σταφυλοθεραπείας έχουν προτείνει κατά καιρούς διαφορετικές διάρκειες, από περίπου πέντε ημέρες μέχρι αρκετές εβδομάδες.

Σε παλαιότερα κείμενα υποστηρίζεται ότι «ο οργανισμός μας θα μας ειδοποιήσει» όταν έρθει η στιγμή να σταματήσουμε.

Η συγκεκριμένη αντίληψη χρειάζεται μεγάλη προσοχή.

Το ανθρώπινο σώμα μπορεί πράγματι να εμφανίσει συμπτώματα όταν δεν καλύπτονται οι διατροφικές του ανάγκες, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να περιμένουμε να εμφανιστούν για να διακόψουμε μια ακραία δίαιτα.

Μια πολυήμερη μονοφαγία μπορεί να οδηγήσει σε ανεπαρκή πρόσληψη πρωτεϊνών, απαραίτητων λιπαρών οξέων, βιταμινών και μετάλλων.

Για τον λόγο αυτό δεν υπάρχει επιστημονική βάση για γενική σύσταση πολυήμερης αποκλειστικής διατροφής με σταφύλια.

Τι σημαίνουν τα συμπτώματα κατά τη διάρκεια της δίαιτας

Σε ορισμένες περιγραφές της σταφυλοθεραπείας αναφέρεται ότι τα ούρα αλλάζουν χρώμα και ότι συμπτώματα όπως πονοκέφαλος, πυρετός, αδυναμία, διάρροια ή εμετός αποτελούν ένδειξη ότι «αποβάλλονται οι τοξίνες».

Η ερμηνεία αυτή δεν υποστηρίζεται επιστημονικά.

Η αλλαγή στο χρώμα των ούρων σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με την ποσότητα των υγρών που καταναλώνουμε. Πολύ διαυγή ούρα μπορεί απλώς να υποδηλώνουν υψηλή πρόσληψη υγρών.

Αντίστοιχα, πυρετός, επίμονος εμετός, σοβαρή διάρροια, λιποθυμική τάση, έντονη αδυναμία ή δυνατός πονοκέφαλος δεν πρέπει να θεωρούνται επιθυμητή «κρίση αποτοξίνωσης».

Σε περίπτωση εμφάνισης σοβαρών ή επίμονων συμπτωμάτων χρειάζεται διακοπή της περιοριστικής δίαιτας και, ανάλογα με την περίπτωση, επικοινωνία με γιατρό.

Μπορεί η σταφυλοθεραπεία να θεραπεύσει ασθένειες;

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο αμφιλεγόμενο κομμάτι της συγκεκριμένης μεθόδου.

Κατά καιρούς έχουν αποδοθεί στη σταφυλοθεραπεία εντυπωσιακές θεραπευτικές ιδιότητες.

Μεταξύ άλλων έχει υποστηριχθεί ότι μπορεί να βοηθήσει σε:

• διάφορες μορφές καρκίνου,
• όγκους,
• αρθρίτιδα,
• ρευματισμούς,
• αλλεργίες,
• άσθμα,
• οστεοπόρωση,
• κίρρωση του ήπατος,
• νευρολογικές διαταραχές,
• πνευμονολογικά προβλήματα,
• φλεβίτιδα,
• γήρανση του δέρματος.

Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν σημαίνουν ότι έχει αποδειχθεί θεραπευτική δράση της σταφυλοθεραπείας για τις συγκεκριμένες παθήσεις.

Ιδιαίτερα για ασθένειες όπως ο καρκίνος, η σταφυλοθεραπεία δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο της ογκολογικής θεραπείας ή άλλης ιατρικής αγωγής.

Άλλο πράγμα είναι η μελέτη ορισμένων συστατικών των σταφυλιών και άλλο η απόδοση θεραπευτικών ιδιοτήτων σε μια μονοφαγική δίαιτα.

Σταφυλοθεραπεία ή απλώς μια ακραία δίαιτα;

Υπάρχει και η άλλη πλευρά της συζήτησης.

Μια διατροφή που αποτελείται σχεδόν αποκλειστικά από ένα τρόφιμο μπορεί πράγματι να οδηγήσει σε απώλεια βάρους, κυρίως επειδή περιορίζει δραστικά τις διατροφικές επιλογές και συχνά μειώνει τη συνολική πρόσληψη ενέργειας.

Αυτό όμως δεν αποτελεί ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της σταφυλοθεραπείας.

Ανάλογα αποτελέσματα έχουν κατά καιρούς παρουσιαστεί και με άλλες γνωστές μονοφαγικές δίαιτες, όπως η περίφημη δίαιτα με σούπα λάχανου.

Οι πολύ περιοριστικές δίαιτες έχουν απασχολήσει εδώ και χρόνια τη διατροφική επιστήμη.

Η γρήγορη απώλεια βάρους δεν σημαίνει απαραίτητα και μακροχρόνια βελτίωση της υγείας.

Αντίθετα, όταν μια διατροφή δεν μπορεί να διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, υπάρχει σημαντική πιθανότητα επιστροφής στις προηγούμενες συνήθειες και ανάκτησης του βάρους.

Η μεγάλη στέρηση μπορεί επίσης να αυξήσει την επιθυμία για τρόφιμα που έχουν αποκλειστεί από τη δίαιτα.

Έτσι, μετά την ολοκλήρωση ενός πολύ αυστηρού διατροφικού προγράμματος, αρκετοί άνθρωποι καταλήγουν να καταναλώνουν πολύ μεγαλύτερες ποσότητες φαγητού.

Τι συμβαίνει πραγματικά με την «αποτοξίνωση»

Ένα από τα βασικότερα επιχειρήματα υπέρ της σταφυλοθεραπείας είναι ότι βοηθά τον οργανισμό να «αποβάλει τοξίνες».

Στην πραγματικότητα, το ανθρώπινο σώμα διαθέτει συνεχείς φυσιολογικούς μηχανισμούς απομάκρυνσης και μεταβολισμού άχρηστων ή δυνητικά επιβλαβών ουσιών.

Το ήπαρ μεταβολίζει μεγάλο αριθμό ενώσεων, ενώ οι νεφροί φιλτράρουν το αίμα και απομακρύνουν προϊόντα του μεταβολισμού μέσω των ούρων.

Σημαντικό ρόλο έχουν επίσης το έντερο, οι πνεύμονες και άλλοι μηχανισμοί του οργανισμού.

Δεν υπάρχουν πειστικά στοιχεία ότι η αποκλειστική κατανάλωση ενός συγκεκριμένου φρούτου για ημέρες «ξεκουράζει» αυτά τα όργανα ή τα κάνει να λειτουργούν αποτελεσματικότερα.

Οι κίνδυνοι της μονοφαγίας

Η μονοφαγία οποιασδήποτε μορφής παρουσιάζει ένα βασικό πρόβλημα: κανένα μεμονωμένο τρόφιμο δεν μπορεί να προσφέρει στις κατάλληλες αναλογίες όλα όσα χρειάζεται ο ανθρώπινος οργανισμός.

Τα σταφύλια είναι πλούσια σε ορισμένα θρεπτικά συστατικά, αλλά φτωχά σε άλλα.

Για παράδειγμα, μια αποκλειστικά σταφυλική διατροφή δεν παρέχει επαρκή ποσότητα πρωτεΐνης και λιπαρών, ενώ δεν καλύπτει πλήρως το σύνολο των βιταμινών και των μετάλλων που χρειαζόμαστε.

Όσο περισσότερο διαρκεί η μονοφαγία τόσο περισσότερο αυξάνεται ο κίνδυνος διατροφικών ελλείψεων.

Παράλληλα, η υπερβολική ενασχόληση με τον αυστηρό έλεγχο της τροφής μπορεί σε ευάλωτα άτομα να συμβάλει σε προβληματικές διατροφικές συμπεριφορές.

Το επίμονο αίσθημα πείνας που προκαλείται από μια υπερβολικά περιορισμένη δίαιτα μπορεί επίσης να οδηγήσει στη συνέχεια σε υπερφαγία.

Για τον λόγο αυτό, ο ισχυρισμός ότι η μονοφαγία «ξεκουράζει» υποχρεωτικά τον οργανισμό δεν έχει επιστημονικά αποδειχθεί.

Γιατί υπερέχει η ισορροπημένη διατροφή

Ένα εύλογο ερώτημα είναι γιατί να στερείται κάποιος σημαντικές πηγές πρωτεΐνης, καλών λιπαρών, βιταμινών και μετάλλων, όταν μπορεί να καταναλώνει τα σταφύλια ως μέρος μιας πλήρους διατροφής.

Εδώ βρίσκεται και ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της Μεσογειακής Διατροφής.

Δεν βασίζεται σε μία «μαγική» τροφή.

Αντίθετα, περιλαμβάνει μεγάλη ποικιλία από λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς, ελαιόλαδο, ψάρια και άλλες τροφές.

Με αυτόν τον τρόπο προσφέρει ένα πολύ μεγαλύτερο εύρος μικροθρεπτικών και μακροθρεπτικών συστατικών.

Οι δεκαετίες έρευνας πάνω στα ισορροπημένα διατροφικά πρότυπα αποτελούν πολύ ισχυρότερη βάση από προσωπικές μαρτυρίες για οποιαδήποτε μονοφαγική θεραπεία.

Τα αντιοξειδωτικά οφέλη των σταφυλιών

Εκεί όπου τα σταφύλια παρουσιάζουν πραγματικά μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον είναι η περιεκτικότητά τους σε φυτικές ενώσεις με αντιοξειδωτικές ιδιότητες.

Εκτός από τη βιταμίνη C, τα σταφύλια περιέχουν πληθώρα φυτοχημικών ουσιών, όπως φλαβονοειδή, ανθοκυανίνες σε ορισμένες ποικιλίες και στιλβένια, με πιο γνωστή τη ρεσβερατρόλη.

Έχει επίσης εντοπιστεί μελατονίνη σε σταφύλια, μαζί με πολλές άλλες βιοδραστικές ενώσεις.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν η φλούδα και τα κουκούτσια, όπου συγκεντρώνεται μεγάλο μέρος των πολυφαινολών.

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους πολλές εργαστηριακές και πειραματικές μελέτες δεν χρησιμοποιούν αποκλειστικά τη σάρκα ολόκληρου του φρούτου, αλλά εκχυλίσματα από φλούδα, κουκούτσια ή συγκεκριμένες φυτοχημικές ενώσεις.

Η διαφορά αυτή είναι σημαντική.

Ένα συμπυκνωμένο εργαστηριακό εκχύλισμα δεν είναι το ίδιο πράγμα με την κατανάλωση μερικών σταφυλιών στο καθημερινό τραπέζι.

Επομένως, όταν μια μελέτη εντοπίζει ισχυρή βιολογική δράση σε εκχύλισμα σταφυλιού, δεν μπορούμε αυτομάτως να συμπεράνουμε ότι η ίδια επίδραση θα επιτευχθεί τρώγοντας μεγάλες ποσότητες σταφυλιών.

Τι δείχνουν οι μελέτες για τις πολυφαινόλες

Σε εργαστηριακές, ζωικές και ανθρώπινες μελέτες έχουν εξεταστεί διάφορες πιθανές επιδράσεις των σταφυλιών και των συστατικών τους.

Μεταξύ άλλων έχουν μελετηθεί:

• η επίδρασή τους σε μηχανισμούς που σχετίζονται με το οξειδωτικό στρες,
• η προστασία κυτταρικών μεμβρανών από οξειδωτικές βλάβες,
• οι μεταβολές σε ορισμένους δείκτες αντιοξειδωτικής άμυνας,
• η επίδραση στην οξείδωση των λιπιδίων,
• η σχέση των πολυφαινολών με την καρδιαγγειακή υγεία.

Αυτά τα δεδομένα είναι ενδιαφέροντα και ενισχύουν την άποψη ότι τα σταφύλια μπορούν να αποτελούν μέρος μιας υγιεινής διατροφής.

Δεν αποδεικνύουν όμως ότι μια δίαιτα αποκλειστικά με σταφύλια θεραπεύει ασθένειες ή ότι όσο περισσότερα σταφύλια τρώμε τόσο μεγαλύτερο είναι το όφελος.

Τι ισχύει τελικά για τη σταφυλοθεραπεία

Το σταφύλι είναι αναμφίβολα ένα θρεπτικό φρούτο με σημαντική περιεκτικότητα σε φυτοχημικές ουσίες και αντιοξειδωτικά.

Από αυτό το σημείο, όμως, μέχρι τον ισχυρισμό ότι η αποκλειστική κατανάλωσή του για ημέρες ή εβδομάδες μπορεί να «αποτοξινώσει» τον οργανισμό ή να θεραπεύσει ασθένειες υπάρχει μεγάλη απόσταση.

Η σύγχρονη επιστημονική γνώση δεν τεκμηριώνει τη σταφυλοθεραπεία ως θεραπεία για τον καρκίνο, τους όγκους ή άλλες σοβαρές παθήσεις.

Ούτε υπάρχουν στοιχεία ότι χρειάζεται να περάσει κανείς ημέρες μόνο με νερό ή σταφύλια προκειμένου να «καθαρίσει» το σώμα του.

Άνθρωποι που έχουν δοκιμάσει τη σταφυλοθεραπεία περιγράφουν κατά καιρούς αίσθημα ελαφρότητας, αναζωογόνησης ή μεγαλύτερης πνευματικής διαύγειας. Πρόκειται όμως για προσωπικές εμπειρίες, οι οποίες δεν μπορούν από μόνες τους να αποδείξουν θεραπευτική αποτελεσματικότητα.

Ακόμη και η εμπειρία ανθρώπων που ακολούθησαν τη μέθοδο για πέντε ή δέκα ημέρες και δήλωσαν ότι αισθάνθηκαν καλύτερα δεν μπορεί να υποκαταστήσει μια ελεγχόμενη επιστημονική μελέτη.

Το ασφαλέστερο συμπέρασμα είναι ότι δεν χρειαζόμαστε «μια εβδομάδα αποτοξίνωσης», αλλά έναν συνολικά υγιεινό τρόπο ζωής.

Τα σταφύλια μπορούν να έχουν θέση μέσα σε αυτόν και μάλιστα μια ιδιαίτερα ευχάριστη θέση.

Δεν χρειάζεται, όμως, να αποτελούν τη μοναδική τροφή στο πιάτο μας για να επωφεληθούμε από τη διατροφική τους αξία.

Όποιος σκέφτεται να ακολουθήσει ιδιαίτερα περιοριστική διατροφή για αρκετές ημέρες, και κυρίως όποιος πάσχει από χρόνια ή σοβαρή νόσο ή λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, είναι σημαντικό να συζητήσει προηγουμένως με γιατρό ή διαιτολόγο.

Η σωστή διατροφή δεν είναι μια σύντομη «θεραπεία» λίγων ημερών. Είναι μια καθημερινή, ισορροπημένη συνήθεια στην οποία τα σταφύλια μπορούν να προσφέρουν πολλά, χωρίς να χρειάζεται να τους αποδώσουμε ιδιότητες που η επιστήμη δεν έχει αποδείξει.

Πηγή: viologika.gr