Φουστανέλα, τσαρούχı, φούντα, φέσı – Τι σuμβολίζει η παραδοσιακή μας φορεσιά;

Κάθε χρόνο στις παρελάσεις της 25ης Μαρτίου, η παραδοσιακή στολή των ευζώνων τραβά τα βλέμματα. Πίσω όμως από τη φουστανέλα, τα τσαρούχια και το φέσι, κρύβονται συμβολισμοί και ιστορίες που συνδέονται άμεσα με την ελληνική παράδοση και την ιστορία.

Φουστανέλα, τσαρούχι, φούντα, φέσι!

Κάθε 25η Μαρτίου βλέπουμε τους εύζωνες να παρελαύνουν ή ντύνουμε τα παιδιά μας τσολιαδάκια για τη σχολική παρέλαση. Τι σημαίνει όμως πραγματικά η ευζωνική, ή αλλιώς τσολιαδίστικη στολή, που αυτή τη μέρα έχει την τιμητική της;

Πώς ξεκίνησε η φουστανέλα

Η φουστανέλα υπήρξε παραδοσιακό ένδυμα κυρίως για τους βοσκούς στα Βαλκάνια. Τη φορούσαν ιδιαίτερα οι Αρβανίτες και ειδικά οι Τόσκηδες, πολλοί από τους οποίους συμμετείχαν ενεργά στην Ελληνική Επανάσταση του 1821. Με τα χρόνια, το ένδυμα αυτό καθιερώθηκε ως εθνική ελληνική φορεσιά.

Από την καθημερινότητα στην παράδοση

Μέχρι περίπου τη δεκαετία του 1890, η φουστανέλα φοριόταν ευρέως και στην Ελλάδα. Στη συνέχεια, αντικαταστάθηκε σταδιακά από τα «φράγκικα» ρούχα, δηλαδή το παντελόνι, λόγω της αλλαγής της μόδας. Στην ουσία, η φουστανέλα αποτελεί εξέλιξη του αρχαίου δωρικού ανδρικού χιτώνα.

Πότε έγινε επίσημη στολή

Η φουστανέλα καθιερώθηκε ως επίσημη στολή των ευζώνων, δηλαδή των επίλεκτων στρατιωτών του ελληνικού στρατού, την εποχή του βασιλιά Όθωνα. Ο ίδιος, μάλιστα, την φορούσε στις επίσημες εμφανίσεις του, ενισχύοντας έτσι τον συμβολισμό και τη σημασία της.

Οι συμβολισμοί πίσω από κάθε κομμάτι

Φουστανέλα σημαίνει την πολύπτυχη λευκή βαμβακερή ανδρική φούστα. Οι πτυχές της φτάνουν τις 400, όσες και τα χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς. Το λευκό χρώμα που κυριαρχεί στην ευζωνική στολή συμβολίζει την καθαρότητα και την αγνότητα των αγώνων του έθνους.

Η φέρμελη είναι το γιλέκο του εύζωνα. Πρόκειται για το πιο απαιτητικό κομμάτι της στολής στην κατασκευή του. Είναι διακοσμημένη με λευκά και χρυσά νήματα που σχηματίζουν παραδοσιακά μοτίβα. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζουν τα αρχικά Χ και Ο, που ερμηνεύονται ως «χριστιανός ορθόδοξος».

Η μαύρη φούντα που κρέμεται από το κόκκινο φάριο θεωρείται ότι συμβολίζει το δάκρυ του Χριστού κατά τη Σταύρωση. Αν και μοιάζει με το τουρκικό φέσι, η σύγκριση αυτή αποφεύγεται για ευνόητους λόγους.

Τα τσαρούχια και ο ρόλος τους

Τα τσαρούχια αποτελούν τα χαρακτηριστικά υποδήματα του εύζωνα. Ξεχωρίζουν από τις μαύρες φούντες στις άκρες τους. Σύμφωνα με μία εκδοχή, μέσα σε αυτές τις φούντες κρύβονταν μικρά αιχμηρά αντικείμενα, χρήσιμα σε μάχες σώμα με σώμα. Μια άλλη άποψη αναφέρει πως οι φούντες βοηθούσαν στην προστασία των ποδιών από το κρύο και το χιόνι.