Γιατί τα κομμένα και πλυμένα συσκευασμένα λαχανικά είναι τα πιο επικίνδυνα προϊόντα στο σουπερμάρκετ

Τα κομμένα και πλυμένα λαχανικά σε σακουλάκια μοιάζουν η εύκολη λύση για μια γρήγορη σαλάτα, ειδικά όταν ο χρόνος είναι περιορισμένος. Όμως, όσο πρακτικά κι αν φαίνονται, αυτά τα προϊόντα μπορεί να κρύβουν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία μας, σύμφωνα με ειδικούς στην ασφάλεια τροφίμων.

Γιατί είναι από τα πιο επικίνδυνα στο ράφι

Επιστήμονες προειδοποιούν πως τα πλυμένα και συσκευασμένα λαχανικά δεν είναι τόσο ακίνδυνα όσο νομίζουμε. Η διαδικασία παραγωγής τους, από το χωράφι μέχρι το τραπέζι, τα καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτα σε επιμολύνσεις.

«Οι καταναλωτές περιμένουν ευκολία και ασφάλεια, αλλά τα προσυσκευασμένα πλυμένα λαχανικά είναι από τα πιο επικίνδυνα προϊόντα στα σούπερ μάρκετ, εξαιτίας των κινδύνων επιμόλυνσης σε κάθε στάδιο της αλυσίδας», εξηγεί ο Darin Detwiler, καθηγητής πολιτικής τροφίμων στο Northeastern University. Όπως σημειώνει, τα συγκεκριμένα προϊόντα έχουν συσχετιστεί με επιδημίες E. coli, πολλές από τις οποίες κατέληξαν σε σοβαρές νοσηλείες ή ακόμη και θανάτους.

Οι επιδημίες είναι πιο συχνές απ’ όσο νομίζουμε

Η πηγή του κινδύνου συχνά εντοπίζεται σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Λαχανικά όπως σπανάκι και μαρούλι συσκευάζονται σε μεγάλες παρτίδες, διευκολύνοντας τη διάδοση παθογόνων μικροοργανισμών, σύμφωνα με την Olivia Roszkowski, σεφ-εκπαιδεύτρια φυτικής γαστρονομίας.

Τα περιστατικά μόλυνσης είναι τόσο συχνά, που η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) δημιούργησε ειδικό σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση του E. coli σε φυλλώδη λαχανικά, το οποίο ανανεώθηκε το 2023. Ο Detwiler προειδοποιεί: «Το στέλεχος O157:H7 είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο γιατί ακόμα και ελάχιστη ποσότητα μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νόσο. Δεν μιλάμε για θεωρητικό κίνδυνο, αλλά για κάτι που έχει επιβεβαιωθεί ξανά και ξανά.»

Σύμφωνα με άρθρο του Journal of Foodborne Illness τον Απρίλιο του 2024, φυλλώδη λαχανικά ευθύνονται για το 9,2% των γνωστών περιπτώσεων τροφικών λοιμώξεων στις ΗΠΑ, με πάνω από 2,3 εκατομμύρια περιστατικά κάθε χρόνο.

Πού και πώς συμβαίνει η μόλυνση

Στο χωράφι

Η μόλυνση μπορεί να ξεκινήσει από το χωράφι, πολύ πριν το προϊόν φτάσει στα χέρια μας. Όπως εξηγεί η Kimberly Baker από το Πανεπιστήμιο Clemson, τα παθογόνα μεταφέρονται μέσω μολυσμένου αρδευτικού νερού, ζώων, χώματος ή ακόμα και αέρα.

Οι πολιτείες Αριζόνα και Καλιφόρνια, βασικοί παραγωγοί φυλλωδών λαχανικών στις ΗΠΑ, συχνά βρίσκονται κοντά σε μεγάλες φάρμες ζώων. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο η απορροή από ταβέρνες και δεξαμενές αποβλήτων να καταλήξει στα κανάλια άρδευσης.

«Η απορροή μπορεί να μεταφέρει θανατηφόρα βακτήρια, όπως το E. coli O157:H7, κατευθείαν στα φυτά», επισημαίνει ο Detwiler. Επιπλέον, η χρήση μη επεξεργασμένου επιφανειακού νερού αυξάνει δραματικά την πιθανότητα επιμόλυνσης.

Κατά τη συγκομιδή και επεξεργασία

Μετά τη συγκομιδή, τα λαχανικά έρχονται σε επαφή με εργάτες, εξοπλισμό και νερό, όλα πιθανοί φορείς μικροβίων. Η κατάσταση γίνεται πιο περίπλοκη στο εργοστάσιο: συνήθως συγκεντρώνονται προϊόντα από πολλές φάρμες, γεγονός που δυσκολεύει την ιχνηλασιμότητα και διευκολύνει την επιμόλυνση. Ένα μόνο μολυσμένο φύλλο μπορεί να επηρεάσει χιλιάδες συσκευασίες σε διαφορετικές περιοχές.

Στο δρόμο προς το ράφι

Η σωστή ψύξη είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί για να σκοτώσει τα βακτήρια — απλώς επιβραδύνει την ανάπτυξή τους. Αν υπάρξει διακοπή στην ψυκτική αλυσίδα, τα μικρόβια μπορούν να πολλαπλασιαστούν ταχύτατα.

Πλύσιμο στο σπίτι: βοηθά ή χειροτερεύει;

Μπορεί να σκέφτεστε: «Δεν πειράζει, θα τα ξαναπλύνω εγώ». Δυστυχώς, αυτό δεν είναι πάντα καλή ιδέα.

Το πλύσιμο στο σπίτι δύσκολα απομακρύνει τα παθογόνα. Τα βακτήρια όπως το E. coli δημιουργούν προστατευτικά βιοφίλμ που τα κρατούν κολλημένα στα φύλλα, ενώ ένα κακώς καθαρισμένο σκεύος ή νεροχύτης μπορεί να προσθέσει νέες επιμολύνσεις. Η μόνη αποτελεσματική μέθοδος είναι το μαγείρεμα σε υψηλές θερμοκρασίες — κάτι που φυσικά δεν εφαρμόζεται στα ωμά λαχανικά σαλάτας.

Πώς να προστατευτείτε

• Ενημερωθείτε για ανακλήσεις προϊόντων από FDA και CDC. Αν αγοράσατε κάποιο από αυτά, πετάξτε το αμέσως.
• Ελέγχετε την ημερομηνία λήξης και αγοράζετε μόνο ό,τι σκοπεύετε να καταναλώσετε σύντομα.
• Αποφύγετε σακούλες με υγρασία, μαραμένα ή σκούρα φύλλα.
• Φροντίστε να παραμένουν ψυχρά (κάτω από 4°C) και μην τα αφήνετε εκτός ψυγείου για πολλή ώρα.
• Ιδανικά, επιλέξτε ολόκληρα κεφάλια μαρουλιού ή δεμάτια σπανακιού και πλύνετέ τα με άφθονο κρύο νερό στο σπίτι, αφαιρώντας χώμα και υπολείμματα.

Αν και τα πλυμένα και κομμένα λαχανικά υπόσχονται ευκολία, η καλύτερη ασφάλεια βρίσκεται συχνά στα πιο «παραδοσιακά» προϊόντα.