Σοκ στην Τουρκία: Οκτώ στους δέκα φοβούνται να μιλήσουν στο τηλέφωνο – Εκρηκτική αύξηση διώξεων για «προσβολή προέδρου»

Ο φόβος έχει περάσει… μέχρι και στα τηλεφωνήματα — αυτό δείχνει η νέα έρευνα για την Τουρκία.

Κλίμα φόβου και αυτολογοκρισίας

Ένα έντονο αίσθημα ανασφάλειας φαίνεται να κυριαρχεί στην Τουρκία, με τους πολίτες να περιορίζουν όσα λένε και γράφουν από φόβο για πιθανές συνέπειες.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, η ελευθερία της έκφρασης παρουσιάζει σημαντική υποχώρηση, ενώ αυξάνεται η χρήση νομικών διαδικασιών για απόψεις και δημόσιες τοποθετήσεις, στο πλαίσιο της διακυβέρνησης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Πάνω από τους μισούς συμμετέχοντες σε ερωτηματολόγιο έρευνας δηλώνουν ότι έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με νομικές ενέργειες για όσα εξέφρασαν, ενώ σχεδόν όλοι αναφέρουν ότι γνωρίζουν κάποιον που έχει υποστεί αντίστοιχες συνέπειες.

Αλλάζουν τον τρόπο που μιλούν

Ιδιαίτερα αποκαλυπτικό είναι το εύρημα ότι περισσότεροι από τέσσερις στους πέντε αλλάζουν τον τρόπο που μιλούν στο τηλέφωνο, φοβούμενοι ότι μπορεί να παρακολουθούνται.

Παράλληλα, σχεδόν οι μισοί σκέφτονται πολύ πριν δημοσιεύσουν πολιτικό περιεχόμενο στα social media, κάτι που δείχνει ότι η αυτολογοκρισία έχει γίνει μέρος της καθημερινότητας.

Το 90,5% δηλώνει ότι άτομο από το περιβάλλον του έχει αντιμετωπίσει νομικά προβλήματα για τις απόψεις του, ενώ περίπου επτά στους δέκα θεωρούν ότι η κριτική προς το κράτος δεν είναι ασφαλής.

Οι βασικοί λόγοι της σιωπής

Οι πολίτες αποδίδουν την αυτολογοκρισία κυρίως:

• στον φόβο νομικών διώξεων,
• στην πιθανότητα απώλειας εργασίας,
• και σε απειλές από κρατικούς ή άλλους μηχανισμούς.

Το αποτέλεσμα είναι μια κοινωνία που εκφράζεται πιο προσεκτικά — ή και καθόλου — ακόμα και σε ιδιωτικές συνομιλίες.

Εκρηκτική αύξηση διώξεων

Την ίδια στιγμή, παρατηρείται μεγάλη αύξηση στις διώξεις για «προσβολή του προέδρου» ή κρατικών θεσμών.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι από μόλις 132 υποθέσεις το 2014, ο αριθμός εκτοξεύθηκε σε 44.717 το 2020 και έφτασε σχεδόν τις 60.000 το 2025.

Οι νόμοι περί «προσβολής», «ψευδών ειδήσεων» και «τρομοκρατικής προπαγάνδας» χρησιμοποιούνται όλο και πιο συχνά σε βάρος πολιτικών, δημοσιογράφων και ακτιβιστών.

Ανησυχία από διεθνείς οργανισμούς

Η κατάσταση αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις από διεθνείς οργανισμούς, όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Διεθνής Αμνηστία.

Στις εκθέσεις τους κάνουν λόγο για σταδιακή υποχώρηση του κράτους δικαίου και περιορισμό των ελευθεριών, με τα δικαστικά μέσα να χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της δημόσιας κριτικής.

Οι υποθέσεις που αφορούν ακόμη και απλές αναρτήσεις ή σατιρικά σχόλια πολλαπλασιάζονται, επηρεάζοντας όλο και περισσότερους πολίτες.

Σε αυτό το περιβάλλον, η νέα έρευνα αποτυπώνει μια κοινωνία όπου ο φόβος οδηγεί στη σιωπή — ακόμη και πριν υπάρξει λόγος να μιλήσει κανείς.

Πηγή: Stockholm Center for Freedom