Ποιους δεν μνημονεύουμε το Ψυχοσάββατο

Το Ψυχοσάββατο είναι μια ιδιαίτερη ημέρα αφιερωμένη στους κεκοιμημένους, όμως δεν μνημονεύονται όλοι. Υπάρχουν συγκεκριμένες περιπτώσεις που η Εκκλησία δεν επιτρέπει τη μνημόνευση ονομάτων, σύμφωνα με την παράδοση και τους ιερούς κανόνες.

Ψυχοσάββατο ονομάζουμε το Σάββατο πριν από την Κυριακή των Απόκρεω και το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Πεντηκοστής. Η ημερομηνία τους δεν είναι σταθερή, καθώς εξαρτάται από το πότε πέφτει το Πάσχα. Εφόσον το Άγιο Πάσχα είναι κινητή εορτή, κινητές είναι και οι δύο αυτές ημέρες μνήμης.

• Το πρώτο Ψυχοσάββατο για το 2026 πέφτει στις 14 Φεβρουαρίου, 57 ημέρες πριν το Πάσχα.
• Το δεύτερο Ψυχοσάββατο είναι στις 30 Μαΐου, 48 ημέρες μετά το Πάσχα.

Παρότι κάθε Σάββατο του χρόνου είναι αφιερωμένο στις ψυχές των χριστιανών που έχουν φύγει από τη ζωή, με την προσδοκία της Ανάστασης κατά τη Δευτέρα Παρουσία, η Εκκλησία έχει ορίσει δύο Μεγάλα Ψυχοσάββατα, τα οποία είναι αφιερωμένα συλλογικά σε όλους τους κεκοιμημένους.

Ποιους δεν μνημονεύουμε στα Ψυχοσάββατα

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, υπάρχουν δύο βασικές περιπτώσεις στις οποίες δεν επιτρέπεται η μνημόνευση ονομάτων.

Η πρώτη αφορά όσους έχουν φύγει από τη ζωή χωρίς να έχουν βαπτιστεί. Το βάπτισμα αποτελεί ένα από τα επτά μυστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας και είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την πλήρη ένταξη στο εκκλησιαστικό σώμα.

Η δεύτερη περίπτωση αφορά εκείνους που επέλεξαν εν ζωή την αποτέφρωση, δηλαδή την καύση του σώματός τους μετά τον θάνατο. Όταν η αποτέφρωση γίνεται με προσωπική επιθυμία του εκλιπόντος, η Εκκλησία δεν τελεί μνημόσυνο.

Πώς τιμώνται τα δύο μεγάλα Ψυχοσάββατα

Οι πιστοί τιμούν τις ημέρες αυτές με μνημόσυνα στους ναούς, τρισάγια στα κοιμητήρια για τα αγαπημένα τους πρόσωπα, προσφορά κολλύβων και ελεημοσύνη προς τους φτωχούς, το λεγόμενο «ψυχικό». Σύμφωνα με το έθιμο, η ημέρα θεωρείται αφιερωμένη στη μνήμη των νεκρών και αποφεύγεται η εργασία.

Το Ψυχοσάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω έχει ιδιαίτερο θεολογικό νόημα. Η επόμενη ημέρα είναι αφιερωμένη στη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου, τη μεγάλη και φοβερή ημέρα της Κρίσεως, όταν όλοι θα σταθούμε μπροστά στον θρόνο του μεγάλου Κριτή.

Γι’ αυτό και με τα Μνημόσυνα των κεκοιμημένων ζητούμε από τον Κύριο να δείξει έλεος, να φανερώσει τη συμπόνια και τη μακροθυμία Του, όχι μόνο προς εμάς αλλά και προς τους προαπελθόντες αδελφούς μας, ώστε όλοι μαζί να καταταγούμε μεταξύ των υιών της Επουράνιας Βασιλείας Του.

Ποιους μνημονεύει η Εκκλησία στα μεγάλα Ψυχοσάββατα

Κατά τα δύο μεγάλα Ψυχοσάββατα, η Εκκλησία μας καλεί σε μια καθολική ανάμνηση «πάντων των απ’ αιώνος κοιμηθέντων ευσεβώς επ’ ελπίδι αναστάσεως ζωής αιωνίου». Μνημονεύει:

• Όλους όσοι έφυγαν με «άωρον θάνατον», σε ξένη γη, σε στεριά ή σε θάλασσα.
• Εκείνους που πέθαναν από λοιμώδη νοσήματα, σε πολέμους, σε παγετούς, σε σεισμούς και άλλες θεομηνίες.
• Όσους κάηκαν ή χάθηκαν χωρίς να βρεθούν.
• Τους φτωχούς και άπορους, για τους οποίους δεν τελέστηκαν οι ανάλογες Ακολουθίες και τα Μνημόσυνα.