Η μυωπία αυξάνεται ραγδαία παγκοσμίως και αυτό μπορεί να οφείλεται σε μια πολύ κοινή συνήθειά μας

Η μυωπία εξαπλώνεται με ρυθμούς που προβληματίζουν τους ειδικούς, και μια νέα έρευνα έρχεται να δείξει ότι ίσως το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι οθόνες, αλλά ο τρόπος ζωής μας μέσα σε κλειστούς χώρους.

Η μυωπία αυξάνεται ραγδαία σε παγκόσμιο επίπεδο, κάτι που μέχρι σήμερα πολλοί συνέδεαν κυρίως με την υπερβολική χρήση κινητών, υπολογιστών και tablets. Όμως νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι ο βασικός «ένοχος» ίσως είναι πιο απλός: περνάμε ολοένα και περισσότερο χρόνο μέσα στο σπίτι ή στο γραφείο, μακριά από το φυσικό φως.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Cell Reports και πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Κολλεγίου Οπτομετρίας του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης. Οι επιστήμονες εξέτασαν πώς αντιδρά το μάτι κατά τη λεγόμενη «κοντινή εργασία», δηλαδή σε δραστηριότητες όπως το διάβασμα, η χρήση κινητού ή η εργασία μπροστά σε οθόνη.

Τι αλλάζει στα μάτια ενός μύωπα

Σύμφωνα με το Science Alert, στην έρευνα συμμετείχαν 34 άτομα – 21 με μυωπία και 13 με φυσιολογική όραση. Οι εθελοντές κλήθηκαν να εστιάζουν επανειλημμένα, κάθε φορά με ένα μάτι, σε τετράγωνα σχήματα που διέφεραν ως προς τη φωτεινότητα και την αντίθεση.

Οι ερευνητές κατέγραψαν τρεις βασικούς δείκτες:

• την προσαρμογή, δηλαδή την ικανότητα του ματιού να εστιάζει,
• τη σύγκλιση των ματιών προς τα μέσα,
• και τη συστολή της κόρης.

Τα ευρήματα έδειξαν ότι στα άτομα με μυωπία τα μάτια συγκλίνουν περισσότερο προς τα μέσα ακόμη και πριν ξεκινήσει η εστίαση. Παράλληλα, η κόρη του ματιού συστέλλεται πιο έντονα σε σύγκριση με εκείνη των ατόμων με φυσιολογική όραση. Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο ήταν ότι η αντίθεση των αντικειμένων επηρέαζε τις αντιδράσεις αυτές περισσότερο από τη φωτεινότητα.

Τι ρόλο παίζει ο αμφιβληστροειδής

Οι επιστήμονες συνέδεσαν τα αποτελέσματα με τις οπτικές οδούς του αμφιβληστροειδούς, δηλαδή τα συστήματα που επεξεργάζονται το φως (οδός ON) και το σκοτάδι (οδός OFF). Προγενέστερες έρευνες είχαν δείξει ότι η αποδυνάμωση της οδού ON σχετίζεται με τη μυωπία, χωρίς όμως να έχει αποσαφηνιστεί ο τρόπος με τον οποίο συμβαίνει αυτό.

Η νέα μελέτη προτείνει ότι η υπερβολική σύγκλιση των ματιών και η αυξημένη συστολή της κόρης περιορίζουν την ποσότητα φωτός που φτάνει στον αμφιβληστροειδή. Έτσι, η συγκεκριμένη οπτική οδός εξασθενεί ακόμη περισσότερο, ενισχύοντας το πρόβλημα.

Γιατί οι εσωτερικοί χώροι μπορεί να επιδεινώνουν τη μυωπία

Με βάση τα δεδομένα, οι ερευνητές διατυπώνουν μια νέα υπόθεση: στο μυωπικό μάτι το οπτικό σύστημα φαίνεται να δίνει προτεραιότητα στην καθαρότητα της εικόνας εις βάρος της φωτεινότητας. Δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος. Η συνεχής προσπάθεια για ευκρινή εστίαση σε κοντινά αντικείμενα μειώνει τη διέγερση του αμφιβληστροειδούς, κάτι που μπορεί να επιδεινώνει τη διαταραχή.

Το φαινόμενο γίνεται εντονότερο στους εσωτερικούς χώρους, όπου ο φωτισμός είναι σαφώς χαμηλότερος σε σχέση με το φυσικό φως του ήλιου. Σε εξωτερικό περιβάλλον με έντονο φως, η κόρη συστέλλεται για προστασία, αλλά εξακολουθεί να επιτρέπει σημαντική ποσότητα φωτός να φτάσει στον αμφιβληστροειδή. Αντίθετα, μέσα σε έναν χώρο με χαμηλό φωτισμό, η επιπλέον συστολή της κόρης κατά την κοντινή εργασία περιορίζει ακόμη περισσότερο το φως που εισέρχεται στο μάτι.

Τι δείχνουν τα στοιχεία για το μέλλον

Η μυωπία οφείλεται στην επιμήκυνση του βολβού του ματιού, με αποτέλεσμα η εικόνα να μην εστιάζεται σωστά πάνω στον αμφιβληστροειδή. Αν και η κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο, οι περιβαλλοντικοί παράγοντες φαίνεται πως επιταχύνουν τόσο την εμφάνιση όσο και την εξέλιξή της. Οι προβλέψεις αναφέρουν ότι μέχρι το 2050 σχεδόν το 40% των νέων ανθρώπων θα παρουσιάζει μυωπία.

Οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη έχει περιορισμούς. Το δείγμα ήταν μικρό, δεν υπήρξε μακροχρόνια παρακολούθηση της όρασης και δεν έγινε άμεση σύγκριση μεταξύ εξωτερικών και εσωτερικών συνθηκών φωτισμού. Παρ’ όλα αυτά, η νέα υπόθεση βασίζεται σε μετρήσιμα φυσιολογικά δεδομένα και συνδυάζει προηγούμενα επιστημονικά ευρήματα.

Αν η θεωρία επιβεβαιωθεί, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για νέες στρατηγικές πρόληψης και αντιμετώπισης. Από την ενθάρρυνση περισσότερου χρόνου σε εξωτερικούς χώρους, μέχρι την επανεξέταση της χρήσης υπερβολικά ισχυρών διορθωτικών φακών που ενδέχεται να περιορίζουν επιπλέον το φως που φτάνει στον αμφιβληστροειδή, οι επιλογές πρόληψης ίσως χρειαστεί να αλλάξουν τα επόμενα χρόνια.