Γκλόρια Στάινεμ: Πέθανε σε ηλικία 92 ετών η δημοσιογράφος και αγωνίστρια των γυναικείων δικαιωμάτων

Η Γκλόρια Στάινεμ, η εμβληματική Αμερικανίδα δημοσιογράφος και ακτιβίστρια που ταυτίστηκε όσο λίγες προσωπικότητες με το φεμινιστικό κίνημα και τον αγώνα για τα δικαιώματα των γυναικών, πέθανε την Τετάρτη (02.09.2026) σε ηλικία 92 ετών.

Η είδηση του θανάτου της ανακοινώθηκε μέσω του επίσημου λογαριασμού της στο Instagram. Η Γκλόρια Στάινεμ «έφυγε γαλήνια στο σπίτι της στη Νέα Υόρκη, με αγαπημένους γύρω της», χωρίς να γίνεται γνωστή η αιτία του θανάτου της.

«Τα σχεδόν 100 χρόνια της Γκλόρια στη Γη ήταν χρόνια γεμάτα ζωή και συνέχισε να αγωνίζεται για την ισότητα μέχρι το τέλος», ανέφερε η ανακοίνωση.

«Το μεγαλύτερο χάρισμά της ήταν η ικανότητά της να ακούει τους άλλους και να τους κάνει να αισθάνονται ότι τους βλέπουν και τους ακούν. Τα λόγια, οι πράξεις και το παράδειγμά της έδωσαν στους ανθρώπους την ελευθερία να είναι ο πραγματικός τους εαυτός».

Μια ζωή αφιερωμένη στα δικαιώματα των γυναικών

Μέσα από τη δημοσιογραφία, τις δημόσιες παρεμβάσεις και τον ακτιβισμό της, η Στάινεμ κατάφερε να φέρει τη φεμινιστική οπτική στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης στις ΗΠΑ και σταδιακά σε ολόκληρο τον κόσμο.

Συγγραφέας εννέα βιβλίων, έδωσε μάχες ενάντια στην ενδοοικογενειακή βία, τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων και τη βιομηχανία της πορνογραφίας, ενώ είχε εκφράσει ανοιχτά την αντίθεσή της στους πολέμους του Βιετνάμ και του Περσικού Κόλπου, σύμφωνα με τον Guardian.

Παράλληλα, βρέθηκε στο πλευρό πολλών κοινωνικών κινημάτων και πρωτοβουλιών. Στήριξε, μεταξύ άλλων, το Black Lives Matter, τις προσπάθειες για επανένωση της Κορέας, τα αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών, τα δικαιώματα της LGBTQ+ κοινότητας και το κίνημα Time’s Up.

Το 1984 συνελήφθη στην Ουάσινγκτον, έξω από την πρεσβεία της Νότιας Αφρικής, ενώ συμμετείχε σε διαδήλωση κατά του απαρτχάιντ.

Η γυναίκα που έζησε τη ζωή της στον δρόμο

Παρά τον τίτλο της αυτοβιογραφίας της, «Η ζωή μου στον δρόμο» (My Life on the Road, HarperCollins, 2019), η Γκλόρια Στάινεμ δεν οδήγησε ποτέ στη ζωή της. Δεν απέκτησε ούτε αυτοκίνητο ούτε μηχανή.

Κι όμως, πέρασε ένα τεράστιο μέρος της ζωής της ταξιδεύοντας από πόλη σε πόλη και από χώρα σε χώρα, συμμετέχοντας σε εκδηλώσεις, συζητήσεις, πολιτικές καμπάνιες και κοινωνικούς αγώνες.

Από τα μέσα μεταφοράς προτιμούσε ιδιαίτερα τα ταξί και τα αεροπλάνα. Όπως είχε εξηγήσει, οι συζητήσεις με οδηγούς ταξί και αεροσυνοδούς αποτελούσαν έναν από τους καλύτερους τρόπους για κάποιον που ήθελε να «αισθανθεί τον παλμό ενός έθνους».

Τα δύσκολα παιδικά χρόνια στο Οχάιο

Η Γκλόρια Στάινεμ γεννήθηκε στο Οχάιο το 1934 και τα πρώτα χρόνια της ζωής της τα πέρασε σε ένα τροχόσπιτο.

Η μητέρα της αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας, τα οποία επηρέαζαν βαθιά τόσο την επαγγελματική όσο και την οικογενειακή της ζωή, ενώ κατά περιόδους χρειάστηκε να νοσηλευτεί σε ψυχιατρικά ιδρύματα.

Όταν η Γκλόρια ήταν 10 ετών, οι γονείς της χώρισαν. Έμεινε με τη μητέρα της και μεγάλωσε σε ένα φτωχικό σπίτι στο Τολέδο.

Ήταν εκείνη την περίοδο που άρχισε να παρατηρεί από κοντά τις δυσκολίες και την εχθρική αντιμετώπιση που συχνά δεχόταν η μητέρα της ως εργαζόμενη γυναίκα, εμπειρίες που αργότερα θα επηρέαζαν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο έβλεπε την κοινωνία και τις ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Μετά την αποφοίτησή της από γυναικείο κολέγιο φιλελεύθερων σπουδών το 1956, ταξίδεψε στην Ινδία. Παρέμεινε εκεί για περίπου δύο χρόνια και εργάστηκε ως νομική υπάλληλος στο Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας.

Η άγνωστη σχέση με οργάνωση που χρηματοδοτούσε η CIA

Όταν επέστρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες, ανέλαβε θέση διευθύντριας στο Independent Research Service, μία οργάνωση που λειτουργούσε ως βιτρίνα της CIA.

Η οργάνωση στρατολογούσε Αμερικανούς φοιτητές με σκοπό να επηρεάσει και να διαταράξει τα Παγκόσμια Φεστιβάλ Νεολαίας στη Βιέννη και το Ελσίνκι, τα οποία θεωρούνταν ότι βρίσκονταν υπό ισχυρή σοβιετική επιρροή.

Χρόνια αργότερα, η ίδια παραδέχθηκε ότι γνώριζε ποιος βρισκόταν πίσω από τη χρηματοδότηση της επιχείρησης και δήλωσε ότι, εάν είχε ξανά την ίδια επιλογή, «θα το έκανε και πάλι».

Η δημοσιογραφική έρευνα που την έκανε γνωστή

Το 1962 ανέλαβε αυτό που η ίδια θεωρούσε την πρώτη της «σοβαρή δημοσιογραφική αποστολή», γράφοντας για το περιοδικό Esquire.

Το άρθρο της αφορούσε την αντισύλληψη και ανέδειξε ένα από τα μεγάλα κοινωνικά διλήμματα της εποχής: πολλές γυναίκες αισθάνονταν ότι ήταν αναγκασμένες να διαλέξουν ανάμεσα στην επαγγελματική σταδιοδρομία και τη δημιουργία οικογένειας.

Έναν χρόνο αργότερα ακολούθησε η έρευνα που θα την έκανε ευρύτερα γνωστή.

Η Στάινεμ εργάστηκε κρυφά επί 11 ημέρες ως κουνελάκι του Playboy, προκειμένου να καταγράψει τις πραγματικές συνθήκες στις οποίες εργάζονταν οι γυναίκες στα Playboy Clubs του Χιου Χέφνερ.

Μετά την πρόσληψή της πέρασε από το λεγόμενο Bunny School, όπου εκπαιδεύτηκε στο πώς έπρεπε να χαμογελά, να στέκεται και να περπατά, αλλά ακόμη και στον τρόπο με τον οποίο έπρεπε να λυγίζει τα γόνατά της ώστε να σκύβει μπροστά στους πελάτες χωρίς να μετακινείται η ουρά της στολής της.

Κάθε πρωί οι εργαζόμενες ζυγίζονταν και ακόμη και μια αύξηση περίπου μισού κιλού μπορούσε να οδηγήσει σε τιμωρία.

Το ημερομίσθιο ήταν πολύ χαμηλό, μέρος των φιλοδωρημάτων συχνά παρακρατούνταν, ενώ πίσω από τη λαμπερή εικόνα του Playboy η Στάινεμ κατέγραψε περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης, έντονης ψυχικής πίεσης και σωματικής εξάντλησης.

Όταν η έρευνά της, με τίτλο «A Bunny’s Tale», δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Show, προκάλεσε τεράστια αίσθηση.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Gloria Steinem (@gloriasteinem)

Η στροφή στον φεμινιστικό ακτιβισμό

Το 1968 ο Κλέι Φέλκερ την προσέλαβε στο New York Magazine, όπου η Στάινεμ άρχισε να ασχολείται ακόμη πιο συστηματικά με ζητήματα που αφορούσαν τη θέση των γυναικών.

Σε άρθρο της για δημόσια συζήτηση σχετικά με τις αμβλώσεις στο Γκρίνουιτς Βίλατζ χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τον όρο «αναπαραγωγική ελευθερία».

Η ίδια είχε κάνει άμβλωση στο Λονδίνο όταν ήταν 22 ετών.

Αργότερα περιέγραψε ότι κατά τη διάρκεια εκείνης της κινητοποίησης αισθάνθηκε μια «μεγάλη αλλαγή» μέσα της και χαρακτήρισε εκείνη την ημέρα ως την ουσιαστική αφετηρία της ζωής της ως ενεργής φεμινίστριας.

Το 1971 συνίδρυσε, μαζί με την Ντόροθι Πίτμαν Χιουζ, το περιοδικό Ms., το οποίο εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα έντυπα του αμερικανικού φεμινιστικού κινήματος.

Στο εξώφυλλο του πρώτου τεύχους βρισκόταν η Wonder Woman, ενώ μέσα από τις σελίδες του η Στάινεμ συνέχισε να δημοσιεύει αιχμηρά και ιδιαίτερα επιδραστικά κείμενα για τις γυναίκες και τη θέση τους στην κοινωνία.

Η επιρροή των μαύρων φεμινιστριών

Η Στάινεμ αναγνώριζε ανοιχτά τη μεγάλη επιρροή που είχαν πάνω της σημαντικές μαύρες φεμινίστριες και ακτιβίστριες, ανάμεσά τους η Φλόρινς Κένεντι, η Έβελιν Κάνινγκχαμ, η Σίρλεϊ Τσίζολμ και η Φάνι Λου Χέιμερ.

«Ήταν σαν να βρίσκω μια οικογένεια», είχε πει για εκείνη την περίοδο. «Όσο διαφορετικές κι αν είμαστε, και σίγουρα ήμασταν, οι γυναίκες μοιράζονται ελπίδες, μια συγκεκριμένη εικόνα για τον κόσμο και ένα συγκεκριμένο ένστικτο που μας βοηθά να εντοπίζουμε την αδικία».

Για τη Στάινεμ, ο σεξισμός και ο ρατσισμός δεν αποτελούσαν δύο ανεξάρτητα προβλήματα. Υποστήριζε ότι ιστορικά οι συγκεκριμένες διαφορές χρησιμοποιήθηκαν για να διαχωριστούν οι άνθρωποι σε «ανώτερους» και «κατώτερους» και να συντηρηθούν συστήματα εκμετάλλευσης.

Οι αντιδράσεις και οι επικρίσεις που δέχθηκε

Παρά την τεράστια επιρροή που απέκτησε, η Γκλόρια Στάινεμ δεν υπήρξε ποτέ μια προσωπικότητα αποδεκτή από όλους, ακόμη και μέσα στο ίδιο το φεμινιστικό κίνημα.

Ορισμένες φεμινίστριες υποστήριζαν ότι η ανάδειξή της σε κεντρική μορφή του κινήματος δεν συνδεόταν αποκλειστικά με τις ιδέες και τη δράση της, αλλά και με την εικόνα της ως νεαρής, λευκής και ελκυστικής γυναίκας, η οποία ήταν ιδιαίτερα ελκυστική για τα μέσα ενημέρωσης.

Σφοδρές επικρίσεις δέχθηκε επίσης το 1998 για άρθρο της στους New York Times, στο οποίο υπερασπίστηκε τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον απέναντι σε καταγγελίες σεξουαλικής παρενόχλησης.

Αρκετά χρόνια αργότερα παραδέχθηκε ότι δεν θα έγραφε σήμερα το ίδιο άρθρο, επισημαίνοντας ότι στο μεταξύ είχαν γίνει γνωστές περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις υπόλοιπες γυναίκες.

Η μάχη με την υγεία και ο γάμος στα 66 της

Το 1986 η Γκλόρια Στάινεμ διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού, ενώ το 1994 ήρθε αντιμέτωπη με ακόμη ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας, όταν διαγνώστηκε με νευραλγία του τριδύμου, μια χρόνια πάθηση που μπορεί να προκαλέσει εξαιρετικά έντονο πόνο.

Για πολλά χρόνια ήταν έντονα επικριτική απέναντι στον παραδοσιακό θεσμό του γάμου. Ωστόσο, το 2000, όταν ήταν 66 ετών, παντρεύτηκε τον περιβαλλοντικό ακτιβιστή Ντέιβιντ Μπέιλ.

Μετά τον θάνατό του το 2003, παρέμεινε κοντά στον θετό γιο της, τον γνωστό ηθοποιό Κρίστιαν Μπέιλ.

Η Χίλαρι Κλίντον, ο Τραμπ και η μεγάλη πορεία στην Ουάσινγκτον

Στα τελευταία χρόνια της ζωής της παρέμεινε πολιτικά ενεργή.

Η Στάινεμ είχε στηρίξει την προεκλογική εκστρατεία της Χίλαρι Κλίντον, ενώ παράλληλα εξελίχθηκε σε μία από τις πιο έντονες επικρίτριες του Ντόναλντ Τραμπ.

Τον Ιανουάριο του 2017 συμμετείχε ως συμπρόεδρος και ομιλήτρια στη Women’s March στην Ουάσινγκτον, τη μεγάλη κινητοποίηση που πραγματοποιήθηκε μία ημέρα μετά την ορκωμοσία του Τραμπ στην προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών.

«Το μόνο καλό νέο του Τραμπ είναι ότι η κινητοποίηση του ακτιβισμού είναι κάτι που δεν έχω ξαναδεί στη ζωή μου», είχε δηλώσει εκείνη την περίοδο.

Μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής της συνέχισε να μιλά δημόσια, να γράφει και να συμμετέχει σε δράσεις για την ισότητα και τα δικαιώματα των γυναικών.

Το 2011, όταν είχε ήδη περάσει δεκαετίες στην πρώτη γραμμή του ακτιβισμού, είχε εκφράσει μία επιθυμία που έμελλε να συνοδεύσει την πορεία της μέχρι σχεδόν το τέλος:

«Ελπίζω να ζήσω μέχρι τα 100. Υπάρχουν τόσα πολλά που πρέπει να γίνουν».