Έρχεται ο «Πολίτης-Οπλίτης» – Πώς η Ελλάδα αλλάζει για πάντα τη στρατιωτική θητεία και ξαφνιάζει την Ευρώπη

Έρχεται ο «Πολίτης-Οπλίτης» – Πώς αλλάζουν στρατιωτική θητεία και εφεδρεία στην Ελλάδα

Μία νέα φιλοσοφία για τη στρατιωτική θητεία, την εφεδρεία και τη συμμετοχή της κοινωνίας στην εθνική άμυνα επιχειρεί να διαμορφώσει η Ελλάδα μέσα από το στρατηγικό σχέδιο «ΑΤΖΕΝΤΑ 2030».

Η επιστροφή πολεμικών συγκρούσεων υψηλής έντασης στην ευρωπαϊκή ήπειρο, σε συνδυασμό με την ταχύτατη ανάπτυξη της τεχνολογίας, αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη οργανώνουν και κινητοποιούν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις.

Όπως ανέφερε ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Στρατηγός Δημήτριος Χούπης, κατά την παρουσία του στο «IISS Prague Defence Summit», η νέα πραγματικότητα απαιτεί μια διαφορετική προσέγγιση στην εκπαίδευση των στρατευσίμων, στην ενεργοποίηση των εφέδρων και στη διατήρηση της επιχειρησιακής ετοιμότητας.

Ο νέος σχεδιασμός δεν περιορίζεται στην αγορά οπλικών συστημάτων. Περιλαμβάνει αλλαγές στις υποδομές, στην ψηφιακή λειτουργία των Ενόπλων Δυνάμεων και, κυρίως, στη σχέση του πολίτη με την εθνική άμυνα.

Η επιστροφή στην έννοια του «Πολίτη-Οπλίτη»

Στο επίκεντρο της νέας στρατηγικής βρίσκεται η έννοια του «Πολίτη-Οπλίτη», πάνω στην οποία επιχειρείται να οικοδομηθεί ένα διαφορετικό μοντέλο στρατιωτικής θητείας και εφεδρείας.

Η αντίληψη αυτή παραπέμπει στην αρχαία ελληνική έννοια του πολίτη που, πέρα από τα δικαιώματά του ως μέλος της πόλης, είχε και την ευθύνη να συμμετέχει στην υπεράσπισή της.

Στη σύγχρονη εκδοχή της, η συγκεκριμένη φιλοσοφία συνδέεται με την «Ενεργό Εθελοντική Εφεδρεία» και με μία περισσότερο διαρκή σχέση του πολίτη με το σύστημα εθνικής άμυνας.

Οι τρεις βασικοί άξονες του νέου σχεδιασμού

Η στρατηγική για τη θητεία και την εφεδρεία στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες, οι οποίοι αφορούν τη γεωγραφική κατανομή, την τεχνολογική εκπαίδευση και την ταχύτερη επιχειρησιακή αξιοποίηση των στρατευσίμων.

Ο πρώτος άξονας προβλέπει γεωγραφική κατανομή με βάση την καταγωγή και τον τόπο μόνιμης κατοικίας. Στόχος είναι οι στρατεύσιμοι και οι έφεδροι να μπορούν, όταν απαιτείται, να υπερασπίζονται τις ίδιες τις τοπικές τους κοινότητες.

Η προσέγγιση αυτή εκτιμάται ότι μπορεί να ενισχύσει το ηθικό, τη συνοχή των μονάδων και τη γνώση της περιοχής στην οποία καλούνται να επιχειρήσουν.

Ο δεύτερος άξονας επικεντρώνεται στην τεχνολογία και στις ψηφιακές δεξιότητες. Οι νέοι που κατατάσσονται σήμερα στις Ένοπλες Δυνάμεις, ιδιαίτερα όσοι ανήκουν στη Γενιά Z, έχουν μεγαλώσει μέσα σε ένα πλήρως ψηφιακό περιβάλλον.

Για τον λόγο αυτό, η στρατιωτική εκπαίδευση προσανατολίζεται στην αξιοποίηση σύγχρονων συστημάτων και στην απόκτηση τεχνικών γνώσεων που θα μπορούν να είναι χρήσιμες τόσο κατά τη διάρκεια της θητείας όσο και μετά την ολοκλήρωσή της.

Ο τρίτος άξονας αφορά την ταχύτερη επιχειρησιακή ένταξη των στρατευσίμων. Ο στόχος που τίθεται είναι το 70% των νεοσυλλέκτων να μπορεί να θεωρείται έτοιμο για ανάπτυξη μέσα σε χρονικό διάστημα 14 εβδομάδων.

Αυτό αναμένεται να επιτευχθεί μέσα από εντατικότερη εκπαίδευση και μεγαλύτερη αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογικών μέσων.

Ψηφιακή κινητοποίηση και εκπαίδευση των εφέδρων

Η σύγχρονη στρατιωτική κινητοποίηση συνδέεται πλέον άμεσα με την τεχνολογία και τις ασφαλείς ψηφιακές υποδομές.

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται η χρήση κρατικών πλατφορμών cloud για την άμεση ενημέρωση και ενεργοποίηση των εφέδρων, η κατανεμημένη διοίκηση και η εξατομικευμένη διαδικτυακή εκπαίδευση.

Μέσα από αυτές τις υποδομές, οι Ένοπλες Δυνάμεις θα μπορούν να διατηρούν επικαιροποιημένα στοιχεία για τις γνώσεις και τις ειδικότητες των εφέδρων, αλλά και να τους παρέχουν στοχευμένη εκπαίδευση χωρίς να απαιτείται πάντοτε η φυσική παρουσία τους σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις.

Όπως επισήμανε ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, καμία χώρα δεν μπορεί να οργανώσει αποτελεσματικά την άμυνά της χωρίς θωρακισμένες ψηφιακές υποδομές, ικανές να παραμείνουν λειτουργικές ακόμη και σε συνθήκες γενικευμένης κρίσης.

Τι σημαίνει το μοντέλο της «Συνολικής Άμυνας»

Κεντρική θέση στον νέο σχεδιασμό κατέχει και το μοντέλο της «Συνολικής Άμυνας» ή Total Defence, το οποίο αντιμετωπίζει την εθνική ασφάλεια ως ευθύνη ολόκληρης της κοινωνίας και όχι αποκλειστικά των Ενόπλων Δυνάμεων.

Ο στρατιωτικός μηχανισμός εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από πολιτικές υποδομές, δίκτυα ενέργειας, μεταφορές και εφοδιαστικές αλυσίδες. Οι συγκεκριμένες υποδομές μπορούν, όμως, να αποτελέσουν στόχους κυβερνοεπιθέσεων ή άλλων ασύμμετρων απειλών.

Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται μεγαλύτερη αξιοποίηση υποδομών διπλής χρήσης. Κυβερνητικά πληροφοριακά συστήματα, συγκοινωνιακοί κόμβοι και βιομηχανικές εγκαταστάσεις θα λειτουργούν για πολιτικούς σκοπούς σε συνθήκες ειρήνης, αλλά θα μπορούν να υποστηρίξουν και αμυντικές ανάγκες σε περίπτωση κρίσης.

Ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια και πιλοτική στράτευση γυναικών

Μία ακόμη σημαντική πτυχή αφορά την ένταξη πολιτών με εξειδικευμένες επαγγελματικές γνώσεις στην ενεργό εφεδρεία.

Οι σύγχρονες στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν χρειάζονται μόνο μάχιμο προσωπικό. Απαιτούν επίσης ειδικούς στην κυβερνοασφάλεια, αναλυτές δεδομένων, μηχανικούς τηλεπικοινωνιών και επαγγελματίες στον τομέα των μεταφορών και των logistics.

Η συμμετοχή αυτών των ειδικοτήτων στην εφεδρεία μπορεί να προσφέρει στις Ένοπλες Δυνάμεις πρόσβαση σε γνώσεις που εξελίσσονται διαρκώς και είναι δύσκολο να διατηρούνται αποκλειστικά μέσα στον στρατιωτικό μηχανισμό.

Στο νέο μοντέλο περιλαμβάνονται επίσης πιλοτικά προγράμματα για τη συμμετοχή γυναικών σε επιλεγμένους και εξειδικευμένους τομείς των Ενόπλων Δυνάμεων.

Η θητεία δεν ολοκληρώνεται με την απόλυση

Η νέα αντίληψη δεν αντιμετωπίζει την εθνική άμυνα ως μία υποχρέωση που τελειώνει με την ολοκλήρωση της στρατιωτικής υπηρεσίας.

Η οργανωμένη εφεδρεία αποτελεί βασικό μέρος του σχεδιασμού, με στόχο τη δημιουργία ενός ανθρώπινου δυναμικού που θα παραμένει εκπαιδευμένο και θα μπορεί να ενεργοποιείται γρήγορα όταν οι συνθήκες το απαιτούν.

Με αυτόν τον τρόπο, η στρατιωτική κινητοποίηση μετατρέπεται σε έναν ευρύτερο μηχανισμό συνεργασίας ανάμεσα στις Ένοπλες Δυνάμεις, το κράτος, τις υποδομές και τους πολίτες.

Η «Συνολική Άμυνα» συνδέεται, επομένως, με μία διαφορετική αντίληψη για την ασφάλεια της χώρας: ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις, ανθεκτικές πολιτικές υποδομές, σύγχρονη τεχνολογία, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και μία κοινωνία ικανή να ανταποκριθεί οργανωμένα σε συνθήκες κρίσης.

Η κατεύθυνση αυτή αποτελεί μέρος της «ΑΤΖΕΝΤΑΣ 2030», με ορίζοντα εφαρμογής έως το 2035 και στόχο τη διαμόρφωση ενός νέου μοντέλου εθνικής άμυνας, προσαρμοσμένου στις σύγχρονες τεχνολογικές και επιχειρησιακές απαιτήσεις.