Άγιος Παΐσιος: «Σε τού­τη την ζωή οι φι­λό­τι­μοι τα πλη­ρώ­νουν όλα»

Ο Άγιος Παΐσιος μιλούσε συχνά για το φιλότιμο και τη στάση ζωής που καλείται να κρατήσει ο άνθρωπος μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο αδικίες, τονίζοντας πως όσοι έχουν καθαρή καρδιά, τελικά «πληρώνουν» περισσότερα σε αυτή τη ζωή, αλλά δεν μένουν χωρίς ανταμοιβή.

Οι φιλότιμοι μέσα σε έναν κόσμο χωρίς φιλότιμο

Οι άνθρωποι που έχουν φιλότιμο ζουν σε μια κοινωνία όπου συχνά κυριαρχεί το αντίθετο. Παρ’ όλα αυτά, επιλέγουν συνειδητά να αδικούνται, γιατί αναζητούν την εσωτερική γαλήνη και την ευλογία του Θεού. Με αυτόν τον τρόπο, ο φιλότιμος άνθρωπος αποκαλύπτει την ποιότητά του ακόμα και απέναντι σε δύσκολους ή «ανάποδους» χαρακτήρες.

Οι ευαίσθητοι και φιλότιμοι άνθρωποι συχνά δέχονται αδικίες είτε από τη δική τους καλοσύνη και τις υποχωρήσεις που κάνουν, είτε από την πονηριά των άλλων. Ωστόσο, δεν περιμένουν ούτε επιδιώκουν δικαίωση σε αυτή τη μάταιη ζωή. Σε τούτη την ζωή οι φιλότιμοι τα πληρώνουν όλα, αλλά δέχονται και τη βοήθεια του Θεού και στην άλλη ζωή θα έχουν μεγάλο μισθό.

Ο χαρακτήρας του φιλότιμου ανθρώπου

Ο άνθρωπος που έχει φιλότιμο ξεχωρίζει για την ειλικρίνειά του. Δεν βάζει τον εαυτό του πάνω από τους άλλους, ζει απλά και με ταπείνωση. Αυτά τα στοιχεία του χαρίζουν εσωτερική ανάπαυση, αλλά γίνονται αισθητά και στους γύρω του. Δημιουργείται έτσι μια βαθύτερη επικοινωνία, μια εσωτερική σύνδεση που του επιτρέπει να κατανοεί τον άλλον ουσιαστικά.

Από το βιβλίο: «Το φιλότιμο», οσίου Παϊσίου Αγιορείτου, έκδοση Ι. Μ. αγ. Κοσμά του Αιτωλού, Αρναία

Το πραγματικό νόημα της ζωής

Ο Άγιος Παΐσιος τόνιζε συχνά ότι «δε θα βγάλουμε ρίζες εδώ» και ότι ο άνθρωπος ξεχνά πως κάποια στιγμή θα φύγει από αυτή τη ζωή. Για τον ίδιο, το βαθύτερο νόημα της ζωής ήταν ξεκάθαρο: η προετοιμασία για την αιώνια πατρίδα, τον Ουρανό και τον Παράδεισο.

Το πιο σημαντικό είναι να κατανοήσει ο άνθρωπος αυτή την αλήθεια. Ο Θεός είναι αγαθός και επιθυμεί τη σωτηρία όλων. Γι’ αυτό και ο Χριστός σταυρώθηκε. Η είσοδος στον Παράδεισο δεν είναι δύσκολη. Αν κάποιος έχει έστω και μια μικρή διάθεση να μην λυπήσει τον Θεό, τότε Εκείνος, μέσα στην αγαθότητά Του, θα φροντίσει να τον οδηγήσει στη σωστή στιγμή, σε ώρα μετάνοιας, ακόμη και με τρόπο που μοιάζει «σκανδαλωδώς» ευνοϊκός, προς τη σωτηρία.

Η ζωή ως προετοιμασία και όχι ως απόλαυση

Η σωτηρία, σύμφωνα με τον Άγιο, συνδέεται άμεσα με το φιλότιμο. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη θλίψη για τον Θεό από το να δει έναν άνθρωπο να χάνεται. Όταν ο άνθρωπος πιστέψει πραγματικά στον Θεό και στη μέλλουσα ζωή, τότε καταλαβαίνει πως η επίγεια ύπαρξη είναι προσωρινή και λειτουργεί σαν προετοιμασία – σαν ένα «διαβατήριο» για την αιωνιότητα.

Η ζωή αυτή δεν δίνεται για να περνάμε απλώς καλά. Είναι μια δοκιμασία, μια ευκαιρία να αποδείξουμε αν ανταποκρινόμαστε στο θέλημα του Θεού. Αν οι άνθρωποι το θυμούνταν αυτό, πολλές μικρότητες και παράπονα θα εξαφανίζονταν από την καθημερινότητά τους.

Η πίστη ως στήριγμα στις δύσκολες στιγμές

Όταν κάποιος δεν έχει κατανοήσει το βαθύτερο νόημα της ζωής, δυσκολεύεται να σταθεί όρθιος σε δύσκολες καταστάσεις. Ακόμη και άνθρωποι με καλή πρόθεση, όπως κοινωνικοί λειτουργοί ή επιστήμονες της ψυχολογίας, μπορεί να βρεθούν σε αδιέξοδο αν δεν διαθέτουν πίστη και πνευματική βάση.

Υπάρχουν περιπτώσεις ανθρώπων που υποφέρουν βαθιά – ένας άνθρωπος με αναπηρία ή μια μητέρα με σοβαρή ασθένεια και μικρά παιδιά. Σε τέτοιες στιγμές, η επιστήμη από μόνη της δεν αρκεί. Η ουσιαστική παρηγοριά έρχεται όταν ο ίδιος ο άνθρωπος κατανοήσει το νόημα της δοκιμασίας του. Αν δείξει υπομονή χωρίς γογγυσμό, τότε θα λάβει ουράνια ανταμοιβή.

Παράλληλα, πρέπει να γνωρίζει ότι ο Θεός δεν εγκαταλείπει ούτε τους ασθενείς, ούτε τους αναπήρους, ούτε τα παιδιά που δοκιμάζονται μέσα από τον πόνο της οικογένειάς τους.

Η προτεραιότητα στη Βασιλεία του Θεού

Ο ίδιος ο Κύριος είπε: «ζητεῖτε δὲ πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ…» (Ματθ. 6, 33). Από αυτή τη φράση ξεκινά η απλότητα και η σωστή στάση ζωής. Ο Άγιος Παΐσιος προέτρεπε να γίνεται κύρια μέριμνά μας η Βασιλεία των Ουρανών, γιατί τότε όλα τα υπόλοιπα έρχονται στη θέση τους.

Όταν όμως ο άνθρωπος εγκλωβίζεται μόνο στα γήινα, χάνει πολύτιμο χρόνο και σπαταλά τη ζωή του. Αντίθετα, όταν προετοιμάζεται για την αιωνιότητα, τότε αποκτά νόημα και η καθημερινότητά του.

Όπου κι αν βρίσκεται κανείς, αν αγωνιστεί με φιλότιμο, μπορεί να φτάσει στον στόχο του: τη σωτηρία της ψυχής. Ακόμη και ο Λωτ, ζώντας μέσα στα Σόδομα και τα Γόμορρα, κατάφερε να φτάσει σε υψηλά επίπεδα πνευματικότητας.

Στις μέρες μας, τα ίδια τα γεγονότα της ζωής μάς πιέζουν να γίνουμε καλύτεροι, να πλησιάσουμε περισσότερο τον Θεό και να αντλήσουμε από τη δύναμή Του.

Τι τελικά μένει από αυτή τη ζωή

Ο Άγιος δεν ήθελε να βλέπει τον άνθρωπο να βασανίζεται επειδή δεν απέκτησε πλούτη ή δόξα. Στην αληθινή ζωή, όλα αυτά δεν έχουν καμία αξία και δεν μεταφέρονται.

Το μόνο που συνοδεύει τον άνθρωπο είναι τα έργα του. Αυτά είναι που καθορίζουν το «διαβατήριο» του για το μεγάλο και αιώνιο ταξίδι.