Ανακάλυψαν μονοκλωνικό αντίσωμα που σκοτώνει καρκινικά κύτταρα ακόμα σε προχωρημένους καρκίνους

Μια νέα θεραπευτική προσέγγιση ενάντια στον καρκίνο του μαστού παρουσιάστηκε σε ιατρικό συνέδριο στο Σικάγο, προκαλώντας συγκίνηση και ενθουσιασμό. Πρόκειται για ένα «ενισχυμένο» μονοκλωνικό αντίσωμα που ανοίγει τον δρόμο για την αντιμετώπιση ακόμα και προχωρημένων μορφών καρκίνου.

Ένα χειροκρότημα που δεν αφορούσε πολιτικούς ή καλλιτέχνες

Περίπου έναν χρόνο πριν, σε ένα γεμάτο αμφιθέατρο στο Σικάγο, οι παρευρισκόμενοι σηκώθηκαν όρθιοι και άρχισαν να χειροκροτούν με ενθουσιασμό. Δεν επρόκειτο για την απονομή βραβείων, μια καλλιτεχνική εμφάνιση ή ομιλία πολιτικού. Το χειροκρότημα είχε άλλο νόημα: τιμούσε τα εντυπωσιακά αποτελέσματα μιας νέας θεραπείας κατά του καρκίνου του μαστού, που παρουσιάστηκε σε κορυφαίο ιατρικό συνέδριο.

Ο Ρομπέρτο Μπουριόνι, κορυφαίος ιολόγος στην Ιταλία και διευθυντής εργαστηρίου που ειδικεύεται στα μονοκλωνικά αντισώματα, περιέγραψε τη συγκλονιστική στιγμή στην εφημερίδα «Repubblica», λέγοντας: «Το μέλλον της θεραπείας του καρκίνου είναι ήδη εδώ».

Τι είναι ο υποδοχέας Her2 και γιατί έχει σημασία

Όταν αφαιρείται ένας όγκος του μαστού, αναλύεται προσεκτικά ώστε να φανεί αν υπάρχουν μόρια στα καρκινικά κύτταρα που μπορούν να στοχευτούν από συγκεκριμένα φάρμακα. Ένα από τα σημαντικότερα μόρια-στόχους είναι ο υποδοχέας Her2.

Αν αυτός ο υποδοχέας εντοπιστεί σε μεγάλες ποσότητες, τότε χορηγούνται μονοκλωνικά αντισώματα —παρόμοιας τεχνολογίας με αυτά που χρησιμοποιήθηκαν στην Covid— τα οποία προσδένονται στον Her2 και βοηθούν το ανοσοποιητικό να στοχεύσει και να καταστρέψει τα καρκινικά κύτταρα.

Ωστόσο, όπως εξηγεί ο Μπουριόνι, σε πολλές περιπτώσεις το Her2 υπάρχει μεν, αλλά σε χαμηλότερες ποσότητες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η συγκεκριμένη θεραπευτική οδός καθίσταται μη αποτελεσματική και πρέπει να δοκιμαστούν άλλες λύσεις με περιορισμένη επιτυχία.

Το ενισχυμένο αντίσωμα αλλάζει τα δεδομένα

Αυτό που προκάλεσε το χειροκρότημα στο Σικάγο ήταν η παρουσίαση ενός νέου φαρμάκου: ενός μονοκλωνικού αντισώματος «ενισχυμένου» με μόρια που καταστρέφουν τα καρκινικά κύτταρα. Το αντίσωμα συνδέεται με τον Her2, ακόμη και όταν αυτός είναι σε χαμηλά επίπεδα, και μόλις φτάσει στον στόχο, απελευθερώνει τη «βόμβα» καταστροφής μέσα στο καρκινικό κύτταρο.

Με απλά λόγια, το Her2 λειτουργεί σαν δούρειος ίππος: το μόριο μεταφέρει μέσα στο κύτταρο ένα φάρμακο-τοξίνη που το εξουδετερώνει με ακρίβεια.

Ελπίδα για ασθενείς που δεν είχαν επιλογές

Αυτή η θεραπεία μπορεί να καταπολεμήσει όγκους του μαστού με χαμηλή έκφραση του Her2, δηλαδή όγκους που μέχρι σήμερα δεν μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με τα παλαιότερα μονοκλωνικά αντισώματα. Πλέον, αυτοί οι ασθενείς αποκτούν μια νέα προοπτική και μια ελπίδα που πριν δεν υπήρχε.

Όπως αναφέρει ο Μπουριόνι, η νέα αυτή στρατηγική προσφέρει θεραπευτικές δυνατότητες για πάνω από το 50% των περιπτώσεων καρκίνου του μαστού —ακόμα και για πολύ προχωρημένα στάδια— και αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η ταξινόμηση και η αντιμετώπιση των όγκων.

Η θλιβερή απουσία του ανθρώπου πίσω από την ιδέα

Πίσω από αυτή τη σημαντική εξέλιξη βρίσκεται ο Ισπανός γιατρός Χοσέ Μπασέλγκα, ο οποίος δεν πρόλαβε να δει την απογείωση της δουλειάς του. Έφυγε από τη ζωή τον Μάρτιο του 2021, σε ηλικία μόλις 61 ετών, νικημένος από μια σπάνια και επιθετική νευροεκφυλιστική ασθένεια χωρίς θεραπεία.

Το δεξί του χέρι στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center της Νέας Υόρκης, ο Μαουρίτσιο Σκαλτρίτι, ήταν από τους πρώτους που είδαν στο εργαστήριο τα θεαματικά αποτελέσματα του «ενισχυμένου» αντισώματος ακόμα και σε κύτταρα με χαμηλά επίπεδα Her2.

Η παρατήρησή του αυτή οδήγησε στην απόφαση για κλινικές δοκιμές και, τελικά, στην ιστορική επιτυχία της θεραπείας και το θερμό χειροκρότημα στο Σικάγο.

Η νέα τεχνολογία δοκιμάζεται και σε άλλες μορφές καρκίνου

«Γνωρίζουμε ήδη», λέει ο Μπουριόνι, «ότι αυτό το ενισχυμένο αντίσωμα θα μπορούσε να φανεί αποτελεσματικό και σε άλλους καρκίνους, όπως του στομάχου, του πνεύμονα και άλλων οργάνων».

Κλινικές μελέτες βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη και υπάρχουν βάσιμες ελπίδες πως αυτή η μέθοδος θα αποτελέσει όπλο ακόμα και ενάντια σε ιδιαίτερα προχωρημένες μορφές της νόσου.

Ένα ορόσημο για τη θεραπεία του καρκίνου

Η συγκεκριμένη ανακάλυψη δίνει νέα ελπίδα σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους παγκοσμίως. Για τους μισούς και πλέον ασθενείς με καρκίνο του μαστού, αλλά και —στο άμεσο μέλλον— για όσους πάσχουν από άλλες μορφές καρκίνου, αυτή η επαναστατική στρατηγική ανοίγει νέους θεραπευτικούς δρόμους.

Πηγή: ΤΟ ΒΗΜΑ