Μετά από περισσότερα από δέκα χρόνια διαπραγματεύσεων και έντονων πολιτικών συγκρούσεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενεργοποιεί το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, επιχειρώντας να δώσει οριστική απάντηση σε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει από την κρίση του 2015. Το νέο πλαίσιο φέρνει αυστηρότερους ελέγχους, ταχύτερες επιστροφές μεταναστών και έναν μηχανισμό που επιτρέπει στα κράτη να πληρώνουν αντί να δέχονται μετεγκαταστάσεις.
Το σχέδιο που αλλάζει τα δεδομένα στην Ευρώπη
Η μεταρρύθμιση θεωρείται η σημαντικότερη αλλαγή στη μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη δημιουργία του χώρου Σένγκεν. Οι Βρυξέλλες επιχειρούν να αντιμετωπίσουν τις αδυναμίες που αποκαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια της μεγάλης προσφυγικής κρίσης του 2015, όταν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι πέρασαν τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, προκαλώντας έντονες πολιτικές συγκρούσεις μεταξύ των κρατών-μελών.
Εκείνη την περίοδο αρκετές χώρες κατηγόρησαν την Ελλάδα και τις υπόλοιπες χώρες πρώτης γραμμής για ανεπαρκή διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, ενώ επανέφεραν εσωτερικούς συνοριακούς ελέγχους, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία της ζώνης Σένγκεν.
Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι το νέο σύμφωνο μπορεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών και να οδηγήσει σταδιακά στην κατάργηση πολλών από τους εσωτερικούς ελέγχους που εξακολουθούν να ισχύουν.
Αυστηρότεροι έλεγχοι και γρήγορες απελάσεις
Βασικός στόχος του νέου συστήματος είναι η μείωση των παράτυπων αφίξεων και η επιτάχυνση των διαδικασιών ασύλου.
Οι νέοι κανόνες προβλέπουν ταχύτερη αξιολόγηση των αιτήσεων, ειδικά για άτομα που προέρχονται από χώρες οι οποίες θεωρούνται ασφαλείς και έχουν περιορισμένες πιθανότητες να λάβουν διεθνή προστασία.
Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στις επιστροφές όσων δεν δικαιούνται άσυλο, ώστε να περιοριστεί η παραμονή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Κομβικό ρόλο θα έχει το αναβαθμισμένο σύστημα Eurodac, το οποίο θα συγκεντρώνει περισσότερα προσωπικά δεδομένα, βιομετρικά στοιχεία και πληροφορίες μετακίνησης. Για πολλούς αποτελεί εργαλείο καλύτερου ελέγχου, ενώ άλλοι εκφράζουν ανησυχίες για τη διεύρυνση της επιτήρησης και της καταγραφής προσωπικών στοιχείων.
Δέχεσαι μετανάστες ή πληρώνεις
Το πιο πολυσυζητημένο κομμάτι του νέου συμφώνου αφορά τον μηχανισμό αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργεί μια «δεξαμενή αλληλεγγύης» μέσω της οποίας οι χώρες που δεν βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των μεταναστευτικών ροών καλούνται να συμβάλουν στην αποσυμφόρηση της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Ισπανίας και της Κύπρου.
Σύμφωνα με το νέο μοντέλο, τα κράτη έχουν δύο επιλογές. Είτε θα δεχθούν μετεγκαταστάσεις μεταναστών και προσφύγων από τις χώρες που δέχονται τη μεγαλύτερη πίεση είτε θα καταβάλουν οικονομική συνεισφορά.
Συνολικά προβλέπεται η μετεγκατάσταση περίπου 21.000 ατόμων, ενώ η εναλλακτική επιλογή αντιστοιχεί σε οικονομική ενίσχυση ύψους περίπου 420 εκατομμυρίων ευρώ.
Για πολλούς επικριτές του σχεδίου, η συγκεκριμένη πρόβλεψη δημιουργεί την εικόνα ότι ορισμένα κράτη μπορούν ουσιαστικά να «εξαγοράσουν» τη μη συμμετοχή τους στις μετεγκαταστάσεις.
Οι αντιδράσεις από χώρες της ΕΕ
Η εφαρμογή του νέου πλαισίου δεν γίνεται χωρίς αντιστάσεις.
Χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία έχουν εκφράσει επανειλημμένα την αντίθεσή τους τόσο στις υποχρεωτικές μετεγκαταστάσεις όσο και στις οικονομικές συνεισφορές, θεωρώντας ότι η μεταναστευτική πολιτική πρέπει να παραμένει αποκλειστική αρμοδιότητα των εθνικών κυβερνήσεων.
Την ίδια στιγμή, αρκετά κράτη εξακολουθούν να βρίσκονται πίσω στην προετοιμασία των απαραίτητων δομών και μηχανισμών που απαιτεί η εφαρμογή του νέου συστήματος.
Φόβοι για νέα προβλήματα
Οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον χώρο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων υποστηρίζουν ότι οι νέες διαδικασίες μπορεί να οδηγήσουν σε περιορισμό των δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο, ιδιαίτερα στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης.
Παράλληλα, αρκετοί αναλυτές προειδοποιούν ότι το σύστημα θα δοκιμαστεί στην πράξη μόνο όταν υπάρξει νέα μεγάλη μεταναστευτική πίεση προς την Ευρώπη.
Αν οι χώρες πρώτης γραμμής συνεχίσουν να σηκώνουν δυσανάλογο βάρος ή αν ο μηχανισμός αλληλεγγύης δεν λειτουργήσει όπως προβλέπεται, τότε η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να βρεθεί ξανά μπροστά σε εικόνες και εντάσεις που θυμίζουν την κρίση του 2015.
Για την ώρα, οι Βρυξέλλες εμφανίζονται αισιόδοξες ότι το νέο σύμφωνο μπορεί να αποτελέσει το πρώτο πραγματικά κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο διαχείρισης της μετανάστευσης. Το αν θα πετύχει ή θα δημιουργήσει νέες συγκρούσεις, θα φανεί από την εφαρμογή του τα επόμενα χρόνια.
To «alldaynews.gr» αποποιείται κάθε ευθύνη από τις αναδημοσιεύσεις άρθρων τρίτων ιστοσελίδων, για τα οποία (άρθρα) την ευθύνη την έχει ο υπογράφων ως πηγή.
