Τι προσπαθεί να σας πει το έντερό σας και πώς θα μάθετε να ερμηνεύετε τα σημάδια

Το έντερό μας είναι κάτι περισσότερο από ένας «σωλήνας πέψης». Λειτουργεί σαν ένας εσωτερικός αγγελιοφόρος που αποτυπώνει και μεταδίδει πληροφορίες για τη γενικότερη υγεία μας. Ο τρόπος που τρεφόμαστε, διαχειριζόμαστε το άγχος ή ακόμα και το πώς κοιμόμαστε, αφήνει το αποτύπωμά του στο πεπτικό μας σύστημα.

Πώς το έντερο «μιλάει» με τον εγκέφαλο

Ο γαστρεντερολόγος Δρ. Σαλχάμπ εξηγεί ότι υπάρχει μια συνεχής, αμφίδρομη επικοινωνία μεταξύ εντέρου και εγκεφάλου. «Το έντερο αντικατοπτρίζει όχι μόνο ό,τι τρώμε, αλλά και τον τρόπο ζωής, τα επίπεδα στρες και τα συναισθήματά μας», αναφέρει.

Η κατανόηση των σημάτων του εντέρου μπορεί να μας βοηθήσει να διακρίνουμε πότε πρόκειται για μια απλή ενόχληση και πότε είναι ένδειξη ότι χρειάζεται να συμβουλευτούμε γιατρό.

Το «λεξιλόγιο» του εντέρου

Το έντερο χρησιμοποιεί ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων για να μας δείξει τι συμβαίνει στον οργανισμό. Όπως εξηγεί ο Δρ. Σαλχάμπ, «το έντερο συνήθως “μιλάει” μέσα από φούσκωμα, υπερβολικά αέρια, κοιλιακές κράμπες, αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου, παλινδρόμηση ή καούρα, πρόωρη πληρότητα, ναυτία ή αίσθηση ότι το στομάχι είναι “εκτός λειτουργίας”».

Πολλές φορές αυτά τα σημάδια οφείλονται σε παράγοντες όπως:

• άγχος ή ψυχολογική πίεση,
• λοίμωξη από ιούς ή βακτήρια,
• ορμονικές μεταβολές, π.χ. κατά την έμμηνο ρύση,
• ταξιδιωτική κόπωση,
• λήψη φαρμάκων,
• ή κατανάλωση επεξεργασμένων τροφών.

Η παρατήρηση του πότε και σε ποιες περιστάσεις εμφανίζονται τα παραπάνω συμπτώματα μπορεί να δώσει ενδείξεις για την κατάσταση του εντέρου μας.

Η επιστημονική βάση του ενστίκτου

Το «ένστικτο του εντέρου» δεν είναι απλώς έκφραση. Ο Δρ. Σαλχάμπ εξηγεί ότι το εντερικό νευρικό σύστημα, το πνευμονογαστρικό νεύρο, οι ορμόνες, το ανοσοποιητικό και το μικροβίωμα βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία με τον εγκέφαλο.

«Γι’ αυτό το άγχος προκαλεί ναυτία ή γιατί νιώθουμε το στομάχι να “σφίγγεται” υπό πίεση. Δεν είναι όλα στο μυαλό σας. Είναι μια ενεργή συνομιλία μεταξύ εγκεφάλου και εντέρου», αναφέρει.

Συμπτώματα που απαιτούν προσοχή

Ορισμένα σημάδια του εντέρου δεν είναι τόσο αθώα όσο φαίνονται. Ο Δρ. Σαλχάμπ τονίζει πως δεν πρέπει να αγνοούμε:

«Το χρόνιο φούσκωμα, η σιδηροπενική αναιμία, η συχνή καούρα που δεν υποχωρεί με αντιόξινα, οι ακούσιες αλλαγές στο βάρος ή η νέα δυσανεξία στη λακτόζη ή τη φρουκτόζη, μπορεί να δείχνουν υποκείμενα νοσήματα».

Αναφέρει, επίσης, ότι προβλήματα στο πεπτικό μπορούν να συνυπάρχουν με συμπτώματα εκτός του εντέρου: «Έλκη στο στόμα που επανέρχονται, πόνοι στις αρθρώσεις, δερματικές αντιδράσεις ή ερεθισμένα μάτια, όλα αυτά μαζί με πεπτικές διαταραχές μπορεί να σχετίζονται με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου».

Ένα ακόμα σημάδι είναι η αλλαγή στη συμπεριφορά σε δημόσιους χώρους: «Αν αρχίσετε να παρατηρείτε ότι ενστικτωδώς ψάχνετε πού είναι η τουαλέτα, αυτό ίσως υποδηλώνει κάποιο υποκείμενο πρόβλημα».

Πότε οι ενοχλήσεις είναι ένδειξη παθολογίας

Ένα απλό φούσκωμα μετά από ένα πλούσιο γεύμα είναι φυσιολογικό. Όταν, όμως, τα συμπτώματα είναι συχνά ή απρόβλεπτα, η κατάσταση μπορεί να σχετίζεται με διαταραχές όπως:

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, που συνδυάζει χρόνιο κοιλιακό άλγος με αλλαγές στις κενώσεις — διάρροια, δυσκοιλιότητα ή εναλλαγή των δύο.

Αντίθετα, η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, περιλαμβανομένης της νόσου του Κρον και της ελκώδους κολίτιδας, εκδηλώνεται με φλεγμονή, αιμορραγία, απώλεια βάρους και πυρετό και απαιτεί άμεση ιατρική φροντίδα.

Οι τροφικές δυσανεξίες επίσης δεν είναι πάντα αθώες. «Η κοιλιοκάκη, για παράδειγμα, είναι ανοσολογική νόσος και χρειάζεται επίσημη διάγνωση πριν προχωρήσουμε σε αποκλεισμό τροφών», διευκρινίζει ο ειδικός.

Οι καθημερινές συνήθειες που επηρεάζουν το έντερο

Ο τρόπος ζωής έχει μεγαλύτερη επίδραση στο έντερό μας απ’ όσο νομίζουμε. Ο Δρ. Σαλχάμπ επισημαίνει πως παράγοντες όπως:

• η χαμηλή κατανάλωση φυτικών ινών,
• τα πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα,
• το κάπνισμα ή το άτμισμα,
• η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ,
• ο κακός ύπνος,
• η καθιστική ζωή,
• η αφυδάτωση,
• η συχνή χρήση αντιφλεγμονωδών

μπορούν να προκαλέσουν φθορά στο έντερο. Επιπλέον, η κατάχρηση αντιβιοτικών και οι ακραίες δίαιτες μειώνουν τη μικροβιακή ποικιλία και κάνουν το έντερο πιο ευάλωτο.

Τρεις βασικές καθημερινές πρακτικές για ένα πιο υγιές έντερο

Ο γαστρεντερολόγος προτείνει να ενισχύσουμε την υγεία του εντέρου με τις εξής βασικές συνήθειες:

• Καλή ενυδάτωση και ισορροπημένη διατροφή: «Πίνετε αρκετό νερό, μειώστε το αλκοόλ και επιλέξτε γεύματα με πρωτεΐνες, χρώμα και φυτικές ίνες», προτείνει.
• Ποικιλία φυτικής προέλευσης: Φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ξηροί καρποί, σπόροι και δημητριακά ολικής άλεσης ενισχύουν τα καλά βακτήρια του εντέρου.
• Ρυθμισμένος ύπνος, κίνηση και διαχείριση στρες: Η άσκηση, ο επαρκής ύπνος και τεχνικές όπως ο διαλογισμός συμβάλλουν στη σωστή λειτουργία του εντέρου και του εγκεφάλου.

Ο άξονας έντερο–εγκέφαλος και πώς επηρεάζει τη διάθεση

«Το πνευμονογαστρικό νεύρο λειτουργεί σαν απευθείας σύνδεση», εξηγεί ο Δρ. Σαλχάμπ. «Τα βακτήρια του εντέρου παράγουν ουσίες που επηρεάζουν τη φλεγμονή και τους νευροδιαβιβαστές, ενώ οι ορμόνες του στρες επηρεάζουν την κινητικότητα και την ευαισθησία του εντέρου».

Όταν η ισορροπία διαταράσσεται, εμφανίζονται συμπτώματα όπως φούσκωμα, πόνος, συχνές επισκέψεις στην τουαλέτα, αλλά και ψυχική αστάθεια.

«Η φροντίδα του εντέρου είναι ταυτόχρονα φροντίδα της ψυχικής υγείας», επισημαίνει.

Τι λέει ο ειδικός για προβιοτικά και ζυμωμένες τροφές

Ο γιατρός συστήνει να ξεκινάμε από τη διατροφή. «Προτιμώ πρώτα τις τροφές, όπως γιαούρτι με ζωντανές καλλιέργειες, κεφίρ ή λαχανικά που έχουν υποστεί ζύμωση», σημειώνει. Επίσης, σημαντικές είναι οι πρεβιοτικές ίνες: βρώμη, σκόρδο, κρεμμύδια, μπανάνες και όσπρια.

Τα προβιοτικά συμπληρώματα μπορεί να βοηθήσουν σε κάποιες περιπτώσεις, αλλά δεν είναι κατάλληλα για όλους. Ο Δρ. Σαλχάμπ προτείνει να εισάγεται μία αλλαγή κάθε φορά και να την παρακολουθούμε για 4–8 εβδομάδες.

Για άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό, εγκύους ή όσους πάσχουν από σοβαρά εντερικά νοσήματα, συνιστάται πάντα η συμβουλή γιατρού πριν ξεκινήσει κάποια συμπληρωματική αγωγή.

Πότε να επισκεφθείτε έναν γαστρεντερολόγο

Ακόμα και αν κάποιος προσέχει τον τρόπο ζωής του, υπάρχουν σημεία που δείχνουν ότι χρειάζεται να ζητήσει ιατρική βοήθεια.

Σημάδια που απαιτούν άμεση αξιολόγηση:

• αίμα ή μαύρο χρώμα στα κόπρανα,
• ανεξήγητη απώλεια βάρους,
• εμετοί που δεν σταματούν,
• αναιμία,
• πυρετός,
• συμπτώματα που εμφανίζονται τη νύχτα,
• δυσκολία στην κατάποση.

Επίσης, είναι σημαντικό να επισκεφθείτε γαστρεντερολόγο όταν:

• τα συμπτώματα διαρκούν εβδομάδες, παρά τις προσπάθειες βελτίωσης,
• τα μη συνταγογραφούμενα σκευάσματα σταματούν να βοηθούν,
• υπάρχει οικογενειακό ιστορικό γαστρεντερικών νοσημάτων,
• ή όταν τα συμπτώματα ξεκινούν μετά τα 40 έτη.

Το μήνυμα του γιατρού

Για τον Δρ. Σαλχάμπ, το έντερο είναι ένας από τους πιο αξιόπιστους δείκτες υγείας. «Από ένα απλό φούσκωμα μέχρι μια συνεχόμενη δυσφορία, κάθε σύμπτωμα αποτελεί μορφή επικοινωνίας», τονίζει.

«Δεν πρόκειται για μία “θαυματουργή” τροφή, αλλά για συνέπεια. Η ποικιλία φυτικών τροφών, η ποιότητα ύπνου, η φυσική δραστηριότητα, η σωστή διαχείριση του στρες και η έγκαιρη ιατρική παρέμβαση είναι το θεμέλιο για ένα ισχυρότερο πεπτικό σύστημα».

Και καταλήγει: «Να είστε περίεργοι, να είστε σταθεροί και να αναζητάτε βοήθεια όταν κάτι δεν σας φαίνεται φυσιολογικό. Το έντερό σας δύσκολα κάνει λάθος».