Βρίσκεται ήδη σχεδόν σε κάθε γωνιά της Μεσογείου, καταστρέφει αλιεύματα, πολλαπλασιάζεται με ταχύτητα και ελάχιστα είδη μπορούν να τον αντιμετωπίσουν. Ο λαγοκέφαλος θεωρείται σήμερα ένας από τους πιο επικίνδυνους θαλάσσιους εισβολείς των ελληνικών θαλασσών, με τους επιστήμονες να αναζητούν τρόπους περιορισμού της εξάπλωσής του.
Λαγοκέφαλος: Ο «κανίβαλος» της Μεσογείου χωρίς φυσικούς εχθρούς – Γιατί εξαπλώνεται ανεξέλεγκτα
Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) έχει εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους για τα θαλάσσια οικοσυστήματα της Μεσογείου. Η παρουσία του επηρεάζει τη βιοποικιλότητα, προκαλεί ζημιές στους αλιείς και δημιουργεί ανησυχία στους επιστήμονες, καθώς πρόκειται για ένα είδος που διαθέτει ελάχιστους φυσικούς εχθρούς.
Η ραγδαία εξάπλωσή του τα τελευταία χρόνια έχει οδηγήσει σε εκτεταμένες έρευνες, με στόχο να διαπιστωθεί αν υπάρχουν θηρευτές που μπορούν να λειτουργήσουν ως φυσικός μηχανισμός ελέγχου των πληθυσμών του.
Ποιοι τρέφονται με τον λαγοκέφαλο
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, δεν υπάρχουν σαφείς καταγραφές συγκεκριμένων φυσικών θηρευτών του λαγοκέφαλου στις περιοχές όπου ζούσε αρχικά, στον Ινδο-Ειρηνικό.
Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές στράφηκαν στη μελέτη της ευρύτερης οικογένειας των τετραοδοντιδών ψαριών, στην οποία ανήκει το είδος. Μεταξύ των οργανισμών που έχουν καταγραφεί να θηρεύουν συγγενικά είδη περιλαμβάνονται:
- Γαρίδες-μάντις (Stomatopoda)
- Σαυρόψαρα του γένους Synodus
- Καρχαρίας τίγρης
- Λεμονοκαρχαρίας
- Θαλάσσια φίδια
- Γατόψαρα του γένους Arius
- Κομπία
- Skipjack παλαμίδα
- Κοινό χταπόδι
Παρόλα αυτά, οι περισσότερες από αυτές τις καταγραφές δεν αφορούν άμεσα τον λαγοκέφαλο που έχει εγκατασταθεί στη Μεσόγειο.
Η καρέτα καρέτα και τα νεαρά άτομα
Στη Μεσόγειο τα δεδομένα είναι ακόμη πιο περιορισμένα.
Μέχρι σήμερα, η μοναδική επιβεβαιωμένη περίπτωση φυσικής θήρευσης ενήλικου λαγοκέφαλου αφορά την θαλάσσια χελώνα καρέτα καρέτα, η οποία θεωρείται ο μοναδικός καταγεγραμμένος φυσικός εχθρός των μεγάλων ατόμων του είδους.
Τα νεαρά λαγοκέφαλα εμφανίζονται περισσότερο ευάλωτα. Έρευνες έχουν δείξει ότι μπορούν να αποτελέσουν τροφή για:
- Το μαγιάτικο (Coryphaena hippurus)
- Τη ζαργάνα (Belone belone)
Ωστόσο, η θήρευση αυτή δεν φαίνεται να είναι αρκετή ώστε να ανακόψει τη συνεχή αύξηση του πληθυσμού τους.
Ο κανιβαλισμός μέσα στο ίδιο το είδος
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα των ερευνών είναι ότι ο λαγοκέφαλος παρουσιάζει κανιβαλιστική συμπεριφορά.
Οι επιστήμονες έχουν καταγράψει περιπτώσεις όπου νεαρά άτομα καταναλώνουν μικρότερους λαγοκέφαλους του ίδιου είδους. Το φαινόμενο αυτό αποτελεί έναν φυσικό μηχανισμό θνησιμότητας, χωρίς όμως να επηρεάζει ουσιαστικά τη συνολική δυναμική του πληθυσμού.
Με απλά λόγια, ακόμη και όταν τρώει… τον εαυτό του, ο λαγοκέφαλος εξακολουθεί να αυξάνεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς.
Γιατί αποτελεί τόσο μεγάλο πρόβλημα
Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι η φυσική θήρευση δεν αρκεί για να ελέγξει αποτελεσματικά τον λαγοκέφαλο στη Μεσόγειο.
Η απουσία ισχυρών φυσικών εχθρών, ιδιαίτερα για τα ενήλικα άτομα, θεωρείται ένας από τους βασικούς λόγους που το είδος κατάφερε να εξαπλωθεί σχεδόν σε ολόκληρη τη λεκάνη της Μεσογείου.
Για τον λόγο αυτό, ολοένα και περισσότεροι ειδικοί εκτιμούν ότι απαιτούνται στοχευμένα προγράμματα διαχείρισης και απομάκρυνσης, καθώς οι φυσικοί μηχανισμοί ελέγχου δεν φαίνεται να επαρκούν.
Πώς έφτασε στις ελληνικές θάλασσες
Ο λαγοκέφαλος δεν ανήκει στα γηγενή είδη της Μεσογείου. Η φυσική του εξάπλωση εντοπίζεται στον Ινδικό Ωκεανό, τον Ειρηνικό και την Ερυθρά Θάλασσα.
Η είσοδός του στη Μεσόγειο συνδέεται άμεσα με τη Διώρυγα του Σουέζ, η οποία δημιούργησε έναν θαλάσσιο διάδρομο ανάμεσα στις δύο περιοχές.
Το φαινόμενο είναι γνωστό ως Λεσεψιανή μετανάστευση και αφορά τη μετακίνηση ειδών από την Ερυθρά Θάλασσα προς τη Μεσόγειο μέσω της διώρυγας.
Ο λαγοκέφαλος εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη Μεσόγειο στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Από τότε εξαπλώθηκε γρήγορα στο Αιγαίο, την Κρήτη, τα Δωδεκάνησα και στη συνέχεια σε ολόκληρη τη δυτική Μεσόγειο.
Η κλιματική αλλαγή ευνοεί την εξάπλωσή του
Η άνοδος της θερμοκρασίας των θαλασσών δημιουργεί όλο και πιο ευνοϊκές συνθήκες για τροπικά είδη όπως ο λαγοκέφαλος.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα επόμενα χρόνια το πρόβλημα ενδέχεται να ενταθεί ακόμη περισσότερο, επηρεάζοντας τόσο τα θαλάσσια οικοσυστήματα όσο και τις τοπικές κοινωνίες που βασίζονται στην αλιεία.
Με ελάχιστους φυσικούς εχθρούς, υψηλή αναπαραγωγική ικανότητα και μεγάλη προσαρμοστικότητα, ο λαγοκέφαλος παραμένει ένας από τους ισχυρότερους θαλάσσιους εισβολείς που έχουν εμφανιστεί ποτέ στις ελληνικές θάλασσες.
To «alldaynews.gr» αποποιείται κάθε ευθύνη από τις αναδημοσιεύσεις άρθρων τρίτων ιστοσελίδων, για τα οποία (άρθρα) την ευθύνη την έχει ο υπογράφων ως πηγή.
