Ένα κοινό και οικονομικό φάρμακο, που χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες, φαίνεται πως θα μπορούσε να βάλει «φρένο» στη νόσο Αλτσχάιμερ πριν καν εμφανιστούν τα πρώτα σημάδια. Τα νέα δεδομένα δίνουν μια διαφορετική οπτική: όχι απλώς αντιμετώπιση των συνεπειών, αλλά παρέμβαση από πολύ νωρίς.
Μια νέα ερευνητική προσέγγιση για τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται η νόσος Αλτσχάιμερ φέρνει στο προσκήνιο ένα ήδη γνωστό φάρμακο. Επιστήμονες από το Northwestern University υποστηρίζουν ότι η ουσία αυτή θα μπορούσε να ανακόψει την ασθένεια προτού καν ξεκινήσει η συμπτωματολογία.
Βασικό γνώρισμα του Αλτσχάιμερ είναι η συσσώρευση τοξικών πρωτεϊνών στον εγκέφαλο. Μελετώντας ζωικά μοντέλα, ανθρώπινους νευρώνες αλλά και εγκεφαλικό ιστό ατόμων υψηλού κινδύνου, οι ερευνητές εντόπισαν ότι η τοξική πρωτεΐνη αμυλοειδές-βήτα 42 συσσωρεύεται μέσα στα συναπτικά κυστίδια — τα μικροσκοπικά «σακουλάκια» που αποθηκεύουν νευροδιαβιβαστές.
Ένα παλιό φάρμακο στο επίκεντρο της έρευνας
Όταν οι επιστήμονες χορήγησαν λεβετιρακετάμη — ένα οικονομικό αντιεπιληπτικό φάρμακο που είναι ευρέως γνωστό με την εμπορική ονομασία Keppra — σε ζωικά και ανθρώπινα νευρικά κύτταρα, διαπίστωσαν ότι περιόριζε την παραγωγή της αμυλοειδούς-βήτα 42 από τους νευρώνες.
«Ενώ πολλά από τα φάρμακα για την Αλτσχάιμερ που κυκλοφορούν σήμερα έχουν εγκριθεί για να απομακρύνουν τις ήδη υπάρχουσες αμυλοειδικές πλάκες, εμείς εντοπίσαμε έναν μηχανισμό που εμποδίζει την παραγωγή των πεπτιδίων αμυλοειδούς-βήτα 42 και των πλακών», δήλωσε, σύμφωνα με τη New York Post, ο Jeffrey Savas, αναπληρωτής καθηγητής συμπεριφορικής νευρολογίας στην Ιατρική Σχολή Feinberg του Northwestern University. «Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν νέα βιολογικά δεδομένα και ανοίγουν τον δρόμο για νέους θεραπευτικούς στόχους», συμπλήρωσε.
«Στη δεκαετία των 30, 40 και 50 ετών, ο εγκέφαλός μας μπορεί συνήθως να κατευθύνει τις πρωτεΐνες μακριά από επιβλαβή μονοπάτια», εξήγησε ο Savas. «Καθώς μεγαλώνουμε, αυτή η προστατευτική ικανότητα εξασθενεί σταδιακά. Στους εγκεφάλους ανθρώπων που αναπτύσσουν Αλτσχάιμερ, όλο και περισσότεροι νευρώνες “παραστρατούν”, με αποτέλεσμα την παραγωγή αμυλοειδούς-βήτα 42. Έπειτα ακολουθεί η πρωτεΐνη tau, ο σχηματισμός νευροϊνιδιακών δεματίων, ο κυτταρικός θάνατος, η άνοια και η νευροφλεγμονή — και τότε είναι πλέον αργά».
Δεν καθαρίζει μόνο τις πλάκες αλλά μπλοκάρει την αρχή
Σε αντίθεση με τις υπάρχουσες θεραπείες που στοχεύουν στην απομάκρυνση των πλακών αφού έχουν ήδη σχηματιστεί, η λεβετιρακετάμη φαίνεται να δρα νωρίτερα: παρεμβαίνει στον ίδιο τον μηχανισμό παραγωγής της επιβλαβούς πρωτεΐνης. Αυτό μετατοπίζει τη συζήτηση από την «αντιμετώπιση» στην πρόληψη.
Σημάδια ότι μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξη
Η ερευνητική ομάδα προχώρησε και στην ανάλυση δεδομένων από κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους. Τα στοιχεία έδειξαν ότι ασθενείς με Αλτσχάιμερ που έλαβαν λεβετιρακετάμη είχαν αισθητή επιμήκυνση του χρόνου ανάμεσα στη διάγνωση της άνοιας και τον θάνατο.
«Αν και το μέγεθος της αλλαγής ήταν μικρό, της τάξης μερικών ετών, η ανάλυση αυτή υποστηρίζει τη θετική επίδραση της λεβετιρακετάμης στην επιβράδυνση της εξέλιξης της παθολογίας της Αλτσχάιμερ», ανέφερε ο Savas.
Η λογική της πρόληψης και όχι της καθυστερημένης παρέμβασης
Ο Jeffrey Savas ξεκαθαρίζει ότι, αν ο στόχος είναι να μην εμφανιστούν ποτέ συμπτώματα, η αγωγή θα πρέπει να ξεκινά «πολύ, πολύ νωρίς» — ακόμη και 20 χρόνια πριν από το σημείο όπου οι σύγχρονες εξετάσεις μπορούν να ανιχνεύσουν ελαφρώς αυξημένα επίπεδα αμυλοειδούς-βήτα 42. «Δεν μπορείς να το πάρεις όταν έχεις ήδη άνοια, γιατί ο εγκέφαλος έχει υποστεί μη αναστρέψιμες αλλαγές και έχει χαθεί μεγάλος αριθμός κυττάρων», υπογράμμισε.
Δεδομένου ότι η στρατηγική αυτή είναι καθαρά προληπτική, οι ερευνητές σχεδιάζουν να εστιάσουν στα επόμενα στάδια σε άτομα με σπάνιες γενετικές μορφές Αλτσχάιμερ, αλλά και σε ανθρώπους με σύνδρομο Down.
Σύμφωνα με τον Jeffrey Savas, περισσότερο από το 95% των ατόμων με σύνδρομο Down αναπτύσσουν πρώιμη μορφή Αλτσχάιμερ έως την ηλικία των 40 ετών. «Θεωρητικά, αν ξεκινούσε η χορήγηση λεβετιρακετάμης σε αυτούς τους ασθενείς από την εφηβεία, θα μπορούσε να έχει προληπτικό θεραπευτικό όφελος», σημείωσε.
Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η λεβετιρακετάμη «δεν είναι τέλεια». Ένα σημαντικό μειονέκτημα είναι ότι μεταβολίζεται γρήγορα στον οργανισμό. Για τον λόγο αυτό, ο ίδιος και άλλες ερευνητικές ομάδες εργάζονται ήδη πάνω σε μια βελτιωμένη εκδοχή μακράς δράσης, ώστε να ενισχυθεί η δυνατότητά της να αναστέλλει την παραγωγή των επιβλαβών πλακών.
To «alldaynews.gr» αποποιείται κάθε ευθύνη από τις αναδημοσιεύσεις άρθρων τρίτων ιστοσελίδων, για τα οποία (άρθρα) την ευθύνη την έχει ο υπογράφων ως πηγή.
