Χίος: Έσβησε η τελευταία κάτοικος που κράτησε ζωντανό ένα ολόκληρο χωριό – Αυτή είναι η μοναδική ιστορία της κυρίας Σμαράγδας

Η Χίος αποχαιρετά την κυρά Σμαράγδα, τη γυναίκα που έμεινε μόνη στον Ανάβατο και κράτησε ζωντανή την ψυχή ενός ολόκληρου χωριού. Η Σμαράγδα Παπαστυλιανού έφυγε από τη ζωή στα 85 της χρόνια, αφήνοντας πίσω της μια ιστορία βαθιάς αγάπης, μοναχικότητας και αφοσίωσης στον τόπο του πατέρα της.

Η τελευταία κάτοικος του Αναβάτου

Η Σμαράγδα Παπαστυλιανού, η μοναδική μόνιμη κάτοικος του ιστορικού οικισμού του Αναβάτου στη Χίο, πέθανε σε ηλικία 85 ετών, προκαλώντας συγκίνηση σε όσους τη γνώρισαν από κοντά αλλά και σε όσους είχαν ακούσει τη μοναδική ιστορία της.

Για δεκαετίες, η κυρά Σμαράγδα ήταν η ανθρώπινη παρουσία που κρατούσε ζωντανό ένα χωριό σχεδόν ερημωμένο. Επέστρεψε πριν από περίπου 35 χρόνια στον Ανάβατο, το χωριό του πατέρα της, και αποφάσισε να ζήσει εκεί μόνιμα, σε έναν τόπο φορτωμένο με ιστορία, μνήμες και σιωπή.

Το τελευταίο διάστημα νοσηλευόταν στο Σκυλίτσειο Νοσοκομείο, όπου άφησε την τελευταία της πνοή το βράδυ της Τρίτης 10 Ιουνίου. Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί το Σάββατο 13 Ιουνίου στις 17:00 στον αγαπημένο της Ανάβατο, εκεί όπου έζησε τα πιο ιδιαίτερα χρόνια της ζωής της.

Η ζωή της μακριά από τον θόρυβο

Η κυρά Σμαράγδα είχε ζήσει για χρόνια στον Πειραιά, όπου εργαζόταν με επιτυχία ως διακοσμήτρια. Κάποια στιγμή, όμως, πήρε την απόφαση να αφήσει πίσω της την πόλη και να επιστρέψει στη Χίο, επιλέγοντας τον Ανάβατο ως τον μόνιμο τόπο της.

Στο ιστορικό χωριό ζούσε με τους σκύλους της, έχοντας γύρω της περίπου 3.000 δίσκους βινυλίου και κοντά 4.000 CD. Η μουσική, και κυρίως η τζαζ, ήταν κομμάτι της καθημερινότητάς της.

Η ίδια κατέβαινε στην πόλη της Χίου περίπου μία φορά τον μήνα, μόνο για να κάνει τα απαραίτητα ψώνια της. Τη μοναχικότητά της δεν την αντιμετώπιζε ως βάρος, αλλά ως επιλογή.

Όπως συνήθιζε να λέει: «γιατί, δεν βλέπεις και πολλούς ανθρώπους οπότε μιλάς και σου μιλάνε λιγότερο. Κι όλα καλά…».

Η ψυχή ενός ιστορικού χωριού

Για τους επισκέπτες που ανέβαιναν στον Ανάβατο, η Σμαράγδα Παπαστυλιανού δεν ήταν απλώς η τελευταία κάτοικος ενός ερημωμένου οικισμού. Ήταν η ψυχή του χωριού.

Ήταν εκείνη που υποδεχόταν τον κόσμο, μιλούσε για την ιστορία του τόπου και κρατούσε ζωντανές τις μνήμες ενός χωριού που έχει συνδεθεί με μερικές από τις πιο τραγικές και ηρωικές σελίδες της Χίου.

Η παρουσία της λειτουργούσε σαν γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν. Όσο εκείνη ζούσε εκεί, ο Ανάβατος δεν ήταν απλώς ένα μνημείο ή ένας εγκαταλελειμμένος οικισμός. Είχε ακόμα φωνή, καθημερινότητα και ανθρώπινη ανάσα.

Ερήμωσε ο «Μυστράς του Αιγαίου»

Ο Ανάβατος βρίσκεται περίπου 16 χιλιόμετρα από την πόλη της Χίου και είναι χτισμένος στην κορυφή ενός βράχου, σαν φυσικό φρούριο που δεσπόζει στο τοπίο.

Το μεσαιωνικό και βυζαντινό χωριό είναι γνωστό και ως «Μυστράς του Αιγαίου», λόγω της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής του, της θέσης του και της βαριάς ιστορίας που κουβαλά.

Στον Ανάβατο γράφτηκαν σημαντικές και οδυνηρές σελίδες της ιστορίας του νησιού, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της Επανάστασης του 1821 και των Σφαγών της Χίου το 1822. Ο οικισμός συνδέθηκε με πράξεις αντίστασης και αυτοθυσίας, γι’ αυτό και συχνά αποκαλείται «Ζάλογγο της Χίου».

Ένα χωριό γεμάτο πέτρα, μνήμη και σιωπή

Ακόμη και σήμερα, ο Ανάβατος διατηρεί μια μοναδική ατμόσφαιρα. Τα πέτρινα σπίτια, τα στενά καλντερίμια, οι αψίδες και τα τόξα δημιουργούν μια εικόνα που μοιάζει να έχει μείνει έξω από τον χρόνο.

Ο επιβλητικός ναός του Ταξιάρχη, το «Τριώροφο» με το παλιό λιοτρίβι, το διδακτήριο, η δεξαμενή και η εκκλησία της Παναγίας μαρτυρούν τη σημασία που είχε κάποτε ο οικισμός και θυμίζουν τη μεγάλη ιστορική του διαδρομή.

Με τον θάνατο της Σμαράγδας Παπαστυλιανού κλείνει ένα ξεχωριστό και βαθιά συγκινητικό κεφάλαιο για τον Ανάβατο.

Η γυναίκα που επέλεξε να μείνει όταν οι περισσότεροι είχαν φύγει, αφήνει πίσω της μια σπάνια παρακαταθήκη αγάπης για τον τόπο της. Για όσους τη γνώρισαν, δεν ήταν απλώς η τελευταία κάτοικος. Ήταν η ζωντανή μνήμη του χωριού, η τελευταία φωνή ενός τόπου που πλέον βυθίζεται ακόμη περισσότερο στη σιωπή.