Ασπιρίνη: Το αρχαιότερο φάρμακο που αλλάζει τα δεδομένα στην πρόληψη του καρκίνου

Μια απλή ασπιρίνη μπορεί τελικά να κρύβει κάτι πολύ μεγαλύτερο από έναν απλό πονοκέφαλο.

Από ένα παυσίπονο σε όπλο κατά του καρκίνου

Ένα φάρμακο με ιστορία χιλιάδων ετών, γνωστό κυρίως για την ανακούφιση από τον πόνο, φαίνεται πλέον ότι παίζει καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη συγκεκριμένων μορφών καρκίνου αλλά και στον περιορισμό της εξάπλωσής τους. Τα επιστημονικά δεδομένα που έρχονται στο φως είναι τόσο ισχυρά, ώστε ήδη επηρεάζουν πολιτικές υγείας σε αρκετές χώρες.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Νικ Τζέιμς, ενός Βρετανού κατασκευαστή επίπλων γύρω στα 45, ο οποίος ανησύχησε έντονα για την υγεία του μετά τον θάνατο της μητέρας του από καρκίνο και τη διάγνωση καρκίνου του εντέρου σε συγγενικά του πρόσωπα. Οι εξετάσεις έδειξαν ότι έφερε το σύνδρομο Λιντς, μια γενετική κατάσταση που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.

Η λύση ήρθε από εκεί που δεν το περίμενε: συμμετείχε σε κλινική μελέτη που εξέταζε αν η καθημερινή λήψη ασπιρίνης μπορεί να προστατεύσει από τον καρκίνο. Αν και το ποσοστό εμφάνισης καρκίνου σε άτομα με σύνδρομο Λιντς μπορεί να φτάσει έως και 80%, μέχρι σήμερα η πορεία του παραμένει θετική. «Λαμβάνει ασπιρίνη μαζί μας εδώ και 10 χρόνια χωρίς να εμφανίσει καρκίνο», ανέφερε ο Τζον Μπερν από το Πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ.

Η επιστήμη αρχίζει να επιβεβαιώνει τα δεδομένα

Παρότι η ιδέα ακούγεται εντυπωσιακή, οι πρώτες ενδείξεις υπάρχουν εδώ και χρόνια. Η ασπιρίνη φαίνεται ότι μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης αλλά και εξάπλωσης του καρκίνου του παχέος εντέρου.

Τον τελευταίο καιρό, νέες μελέτες και κλινικές δοκιμές ενισχύουν σημαντικά αυτή τη θεωρία. Μάλιστα, χώρες έχουν αρχίσει να τη χρησιμοποιούν ως μέτρο πρόληψης για άτομα υψηλού κινδύνου, πάντα με ιατρική καθοδήγηση. Όπως αναφέρει και το BBC, οι επιστήμονες πλέον κατανοούν καλύτερα τον τρόπο δράσης της.

Μια ιστορία που ξεκινά από την αρχαιότητα

Τα νέα αυτά ευρήματα έρχονται να προστεθούν σε μια ιστορία που ξεκινά χιλιάδες χρόνια πριν. Στη Μεσοποταμία, πριν από περίπου 4.400 χρόνια, υπήρχαν ήδη συνταγές που αξιοποιούσαν τον φλοιό της ιτιάς για ανακούφιση από τον πόνο.

Η ουσία αυτή περιέχει σαλικίνη, η οποία μετατρέπεται σε σαλικυλικό οξύ, πρόδρομο της σύγχρονης ασπιρίνης. Αντίστοιχες πρακτικές υπήρχαν και σε αρχαίους πολιτισμούς, όπως των Αιγυπτίων, των Ελλήνων και των Ρωμαίων.

Η επιστημονική μελέτη ξεκίνησε πιο συστηματικά το 1763, όταν ο Άγγλος ιερέας Έντουαρντ Στόουν περιέγραψε τις ιδιότητες της ιτιάς, ενώ έναν αιώνα αργότερα δημιουργήθηκε η σύγχρονη μορφή της ασπιρίνης.

Η μετάβαση από την καρδιά στον καρκίνο

Στη σύγχρονη ιατρική, η ασπιρίνη έγινε γνωστή για τη συμβολή της στην πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων. Αραιώνει το αίμα και μειώνει τη συγκολλητικότητα των αιμοπεταλίων, γεγονός που την καθιστά χρήσιμη για άτομα με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού.

Ωστόσο, ήδη από το 1972 είχαν εμφανιστεί οι πρώτες ενδείξεις ότι μπορεί να επηρεάζει και την ανάπτυξη καρκίνου, όταν πειράματα σε ζώα έδειξαν μείωση των μεταστάσεων.

Το ενδιαφέρον αναζωπυρώθηκε το 2010, όταν ο Πίτερ Ρόθγουελ από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης κατέληξε ότι η ασπιρίνη μειώνει τόσο την εμφάνιση όσο και την εξάπλωση του καρκίνου.

Τα ισχυρά στοιχεία από τις μελέτες

Ιδιαίτερα σημαντικά είναι τα δεδομένα από μεγάλες κλινικές δοκιμές. Το 2020, μελέτη σε 861 ασθενείς με σύνδρομο Λιντς έδειξε ότι όσοι λάμβαναν καθημερινά ασπιρίνη είχαν έως και 50% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου.

Νεότερα στοιχεία δείχνουν ότι ακόμη και μικρότερες δόσεις μπορεί να είναι το ίδιο αποτελεσματικές. «Οι ασθενείς που έλαβαν ασπιρίνη για δύο χρόνια είχαν 50% λιγότερους καρκίνους», τονίζει ο Τζον Μπερν.

Τα ευρήματα αυτά οδήγησαν σε αλλαγές στις ιατρικές οδηγίες στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η ασπιρίνη συνιστάται πλέον σε άτομα υψηλού κινδύνου από νεαρή ηλικία.

Παράλληλα, έρευνα της Άννα Μάρτλινγκ στο Ινστιτούτο Καρολίνσκα έδειξε ότι η καθημερινή λήψη ασπιρίνης μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής του καρκίνου, οδηγώντας ακόμη και σε αλλαγές πρακτικής στη Σουηδία.

Πώς δρα η ασπιρίνη στον οργανισμό

Ο ακριβής μηχανισμός δεν έχει ακόμη πλήρως αποσαφηνιστεί. Ωστόσο, φαίνεται ότι σχετίζεται με το ένζυμο Cox-2, το οποίο συνδέεται με την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων.

Επιπλέον, μελέτες δείχνουν ότι η ασπιρίνη ενισχύει την ικανότητα του ανοσοποιητικού συστήματος να εντοπίζει και να καταστρέφει καρκινικά κύτταρα, μέσω της αναστολής της θρομβοξάνης.

Ποιοι πρέπει να είναι προσεκτικοί

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η ασπιρίνη δεν είναι ακίνδυνη για όλους. Μπορεί να προκαλέσει προβλήματα όπως στομαχικές ενοχλήσεις ή αιμορραγίες.

Για αυτόν τον λόγο, οι ειδικοί τονίζουν ότι η χρήση της πρέπει να γίνεται μόνο με ιατρική συμβουλή, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για πρόληψη καρκίνου.

Τι φέρνει το μέλλον

Οι έρευνες συνεχίζονται, με νέες κλινικές δοκιμές να εξετάζουν τη δράση της ασπιρίνης σε διάφορους τύπους καρκίνου, όπως του μαστού και του προστάτη.

Αν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν, τότε ένα από τα πιο παλιά και απλά φάρμακα της ιατρικής ίσως εξελιχθεί σε ένα από τα πιο σημαντικά όπλα στη μάχη κατά του καρκίνου.