Η αγωνία κορυφώνεται γύρω από το τελεσίγραφο που έχει θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ προς το Ιράν, με τις επόμενες ώρες να θεωρούνται κρίσιμες για την πορεία της σύγκρουσης και για όσα μπορεί να ακολουθήσουν στην ευρύτερη περιοχή.
Ο Ντόναλντ Τραμπ κρατά ξανά τον πλανήτη σε κατάσταση νευρικής αναμονής: στις 03:00 τα ξημερώματα της Μεγάλης Τετάρτης, ώρα Ελλάδας, ολοκληρώνεται η διορία που έχει δώσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ σε σχέση με τον πόλεμο με το Ιράν. Αν έως τότε δεν υπάρξει κάποια ουσιαστική εξέλιξη στις διαπραγματεύσεις, η χώρα του Περσικού Κόλπου, όπως έχει προειδοποιήσει, κινδυνεύει με «ολική καταστροφή». Τη Δευτέρα έκανε αυτή τη δήλωση δημόσια, ενώ την Τρίτη επανήλθε μέσω του Truth Social, γράφοντας πως «ολόκληρος ένας πολιτισμός μπορεί να πεθάνει απόψε».
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να ισοπεδώσουν τις γέφυρες και τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής του Ιράν, εφόσον η Τεχεράνη αρνηθεί να δεχθεί το τελεσίγραφό του για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ. Όπως είπε, η Ουάσιγκτον θα ήταν σε θέση μέσα σε μόλις τέσσερις ώρες να προκαλέσει «πλήρη καταστροφή».
«Ολόκληρη η χώρα μπορεί να εξαφανιστεί εν μία νύχτα, και αυτό θα μπορούσε να συμβεί ήδη από αύριο το βράδυ», ανέφερε ο Τραμπ το βράδυ της Μεγάλης Τρίτης.
Σενάριο α: Οι ΗΠΑ περνούν σε πιο σκληρή επίθεση
Στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε τη Μεγάλη Δευτέρα στην Ουάσιγκτον, ο Τραμπ έδειξε ξεκάθαρα ότι επιλέγει σκληρή γραμμή.
«Το Ιράν μπορεί να εξουδετερωθεί μέσα σε μία νύχτα – και αυτή η νύχτα μπορεί να είναι η αυριανή», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο πληγμάτων σε καθαρά πολιτικές υποδομές. Προειδοποίησε ότι κάθε γέφυρα και κάθε μονάδα παραγωγής ρεύματος μπορεί να καταστραφεί, αν το καθεστώς της Τεχεράνης δεν κάνει ουσιαστικές υποχωρήσεις. Όπως είπε, είναι αποφασισμένος να βομβαρδίσει τη χώρα «πίσω στη λίθινη εποχή».
Σύμφωνα με δημοσίευμα του αμερικανικού Axios, ο ίδιος ο πρόεδρος εμφανίζεται ως ο βασικός υποστηρικτής της κλιμάκωσης. «Είναι ο αιμοδιψής», φέρεται να είπε ανώνυμη πηγή από τον Λευκό Οίκο. Την ίδια ώρα, σε στρατιωτικό επίπεδο, όλα φέρονται να είναι πλέον έτοιμα στον Περσικό Κόλπο για ένα ευρύ κύμα επιθέσεων.
Ο γεωπολιτικός αναλυτής Κλέμενς Χ. Φίσερ από το Πανεπιστήμιο της Κολωνίας εκτιμά ότι αυτό είναι το πιο πιθανό ενδεχόμενο. Όπως σημειώνει, ο Τραμπ και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ «έχουν κόψει όλες τις γέφυρες για μια ειρηνική λύση».
Ο Χέγκσεθ είχε μάλιστα παρομοιάσει την αμερικανική επέμβαση στο Ιράν με ιερό πόλεμο.
Σενάριο β: Ανοίγει ξανά παράθυρο διαπραγμάτευσης
Αρκετοί αναλυτές θεωρούν πως ο Τραμπ ίσως να έχει υποτιμήσει τις δυνατότητες του Ιράν. Αν και η Ισλαμική Δημοκρατία βρίσκεται χαμηλότερα στρατιωτικά, κατάφερε με επιθέσεις και απειλές εναντίον πλοίων να παραλύσει στην πράξη το Στενό του Ορμούζ.
Το συγκεκριμένο πέρασμα είναι κομβικό για τη διεθνή διακίνηση πετρελαίου και φυσικού αερίου. Για την ηγεσία της Τεχεράνης, το γεγονός ότι μπόρεσε να επηρεάσει τόσο κρίσιμα αυτή τη θαλάσσια δίοδο θεωρείται σημαντικό στρατηγικό κέρδος.
Ήδη οι ελλείψεις προκαλούν διεθνείς αναταράξεις και οδηγούν σε αύξηση των τιμών, ακόμη και στα αμερικανικά πρατήρια καυσίμων.
Για να υπάρξει επανέναρξη των συνομιλιών, θα πρέπει η ιρανική πλευρά να καταθέσει σαφώς πιο βελτιωμένη πρόταση.
Τη Δευτέρα μάλιστα ήρθαν στο φως στοιχεία από ιρανικό σχέδιο 10 σημείων, στο οποίο περιλαμβάνεται η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, με αντάλλαγμα τέλος δύο εκατομμυρίων δολαρίων για κάθε πλοίο.
Σενάριο γ: Το τελεσίγραφο τελειώνει χωρίς άμεση απάντηση
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Τραμπ χρησιμοποιεί σκληρή ρητορική, απειλές και τελεσίγραφα χωρίς να ακολουθεί τελικά άμεση στρατιωτική πράξη.
Ο πολιτικός επιστήμονας Κρίστιαν Λάμερτ από το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου εκτιμά ότι τέτοιες κινήσεις του Τραμπ λειτουργούν συχνά ως εργαλείο πίεσης στις διαπραγματεύσεις, αλλά και ως εσωτερικό πολιτικό μήνυμα αποφασιστικότητας προς το αμερικανικό κοινό.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχει μάλιστα μια φράση γι’ αυτό:
«Trump always chickens out» — δηλαδή «ο Τραμπ τελικά πάντα κάνει πίσω».
Ωστόσο, ο Φίσερ βλέπει αυτή την πιθανότητα ως μάλλον περιορισμένη στη συγκεκριμένη συγκυρία.
«Με τη χθεσινή συνέντευξη Τύπου, ο Τραμπ ουσιαστικά απέκλεισε αυτή την επιλογή. Μια καθυστέρηση άνω των τεσσάρων ή πέντε ωρών στην αμερικανική αντίδραση θα οδηγούσε σε σχεδόν μη αναστρέψιμη απώλεια αξιοπιστίας».
Και, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα του Axios, αρκετοί παρατηρητές μέσα στον Λευκό Οίκο πιστεύουν πως αυτή τη φορά ο Τραμπ δείχνει αποφασισμένος να προχωρήσει.
Πόσο ευάλωτες είναι οι υποδομές του Ιράν
Παρά τις βαριές διεθνείς κυρώσεις, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει ένα σχετικά ανεπτυγμένο και σε αρκετά σημεία σύγχρονο δίκτυο υποδομών. Πολλές από αυτές οργανώνονται κεντρικά από το κράτος και έχουν ενισχυθεί τις τελευταίες δεκαετίες, εν μέρει και με κινεζική βοήθεια.
Η χώρα, με περίπου 90 εκατομμύρια κατοίκους και έκταση σχεδόν τετραπλάσια της Γερμανίας, συνδέει τεράστια αστικά κέντρα όπως η Τεχεράνη, η Ισφαχάν και η Μασχάντ με εκτεταμένες, πολλές φορές δύσβατες περιοχές.
Στα μεγάλα αστικά κέντρα, το σύστημα μεταφορών βασίζεται σε αυτοκινητόδρομους, περιφερειακούς άξονες και δίκτυα μετρό. Στις αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές, οι υποδομές είναι σαφώς πιο αραιές. Το σιδηροδρομικό δίκτυο ενώνει τις βασικές πόλεις και τα τελευταία χρόνια επεκτείνεται, μεταξύ άλλων και για την ενίσχυση των διεθνών εμπορικών διαδρομών.
Οι αερομεταφορές έχουν επιβαρυνθεί σοβαρά από τις κυρώσεις, καθώς πολλά αεροσκάφη είναι γερασμένα και τα ανταλλακτικά δυσεύρετα.
Το Ιράν συγκαταλέγεται επίσης στους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως. Διαθέτει εκτεταμένο δίκτυο ηλεκτροπαραγωγής, με μεγάλες εγκαταστάσεις φυσικού αερίου, όπως αυτή στο Νταμαβάντ κοντά στην Τεχεράνη, αλλά και σειρά φραγμάτων. Όλες αυτές οι δομές εξασφαλίζουν ενεργειακή επάρκεια, αλλά ταυτόχρονα αποτελούν και ιδιαίτερα ευαίσθητους στόχους.
Πώς αντιδρά ο κόσμος μέσα στο Ιράν
Ο Τραμπ είχε ήδη δηλώσει την προηγούμενη εβδομάδα ότι θα «επιστρέψει τους Ιρανούς στη Λίθινη Εποχή, εκεί όπου ανήκουν». Η φράση αυτή προκάλεσε έντονη οργή σε μεγάλο μέρος της κοινωνίας, ακόμη και ανάμεσα σε πολίτες που αντιτίθενται στην ίδια την κυβέρνηση.
Σήμερα, όμως, το κυρίαρχο συναίσθημα μοιάζει να είναι περισσότερο ο φόβος και η αβεβαιότητα.
Ο Μπεχσάντ, που εργάζεται ως οδηγός ταξί, λέει ότι πλέον ζει με καθημερινή αγωνία. Όπως περιγράφει, η αρχική του ικανοποίηση για την αποδυνάμωση της πολιτικής ηγεσίας έδωσε τη θέση της σε βαθιά απογοήτευση απέναντι στον Τραμπ.
«Ένα πράγμα δεν θα του συγχωρήσω ποτέ. Τώρα φοβάμαι τόσο πολύ τις γέφυρες που αποφεύγω να περνάω από αυτές, ακόμη κι αν πρέπει να κάνω παράκαμψη 100 χιλιομέτρων».
Στο ίδιο μήκος κύματος μιλά και ο Μοσταφά, περίπου 70 ετών, συνταξιούχος:
«Είμαστε ευγνώμονες στον Τραμπ επειδή ήθελε την πτώση του καθεστώτος», λέει ο πρώην λογιστής του υπουργείου Πετρελαίου. «Αλλά τώρα χτυπάει κυρίως εμάς. Μας έκανε πρόσφυγες μέσα στη δική μας χώρα».
Μια συνταξιούχος δασκάλα από τη δυτική Τεχεράνη αποφάσισε ήδη να φύγει από την πόλη: «Φεύγουμε για να σώσουμε τη ζωή μας», λέει. «Βόμβες και πύραυλοι, οι τιμές που ανεβαίνουν, και από αύριο ίσως χωρίς ρεύμα και νερό».
Θα ήταν εγκλήματα πολέμου τέτοια χτυπήματα
Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο επιβάλλει στα εμπλεκόμενα μέρη να ξεχωρίζουν πάντα ανάμεσα σε στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους.
Ακόμη και όταν ορισμένες πολιτικές υποδομές θα μπορούσαν υπό προϋποθέσεις να θεωρηθούν στρατιωτικοί στόχοι, οι επιθέσεις εναντίον τους απαγορεύονται εφόσον προβλέπεται «υπερβολική» βλάβη για τον άμαχο πληθυσμό, όπως έχει επισημάνει εκπρόσωπος του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.
Οι στοχευμένες επιθέσεις σε πολιτικές εγκαταστάσεις απαγορεύονται, εκτός αν χρησιμοποιούνται παράλληλα και για στρατιωτικούς σκοπούς, όπως για παράδειγμα γέφυρες από τις οποίες διέρχονται στρατεύματα ή στρατιωτικός εξοπλισμός. Αλλά ακόμη και σε τέτοιες περιπτώσεις, το στρατιωτικό όφελος θα πρέπει να είναι ανάλογο με τον κίνδυνο για τους αμάχους.
Αν οι ΗΠΑ χτυπούσαν, για παράδειγμα, τη μονάδα φυσικού αερίου στο Νταμαβάντ κοντά στην Τεχεράνη, οι συνέπειες για τον άμαχο πληθυσμό θα ήταν εξαιρετικά βαριές. Αν ο Τραμπ εννοεί κατά λέξη όσα απειλεί, τότε στην πράξη μιλά για ενέργειες που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν εγκλήματα πολέμου.
Μπορεί να γίνει τόσο μεγάλο χτύπημα
Η Ρωσία, παρά τα επαναλαμβανόμενα πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας, δεν κατάφερε να επιβάλει ένα γενικευμένο μπλακ άουτ.
Ωστόσο, στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η θέση του Ιράν είναι διαφορετική. Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν σε μεγάλο βαθμό χάσει την αεροπορική υπεροχή πάνω από τη χώρα, κάτι που τις καθιστά πιο εκτεθειμένες στην ισραηλινο-αμερικανική ισχύ, αν και παραμένουν ικανές να απαντήσουν με επώδυνα αντίποινα.
Γίνεται να υπάρξει «πλήρης καταστροφή» σε λίγες ώρες
Για μια μεγάλης κλίμακας επιχείρηση απαιτούνται ακριβή στοιχεία για τα ευάλωτα σημεία των υποδομών του αντιπάλου. Τα λεγόμενα στρατιωτικά και στρατηγικά σημεία «υψηλής αξίας» παρακολουθούνται και αξιολογούνται διαρκώς μέσα από τη διαδικασία που είναι γνωστή ως targeting.
Σε αυτήν καταγράφονται οι συντεταγμένες των στόχων, καθώς και οι καταλληλότερες διαδρομές προσέγγισης για πυραύλους ή πυραύλους κρουζ. Αν υπάρχει επαρκής ισχύς πυρός και η αντιαεροπορική άμυνα έχει ήδη αποδυναμωθεί, μπορούν πράγματι να προκληθούν πολύ σοβαρές ζημιές μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα.
Ποιο θα ήταν το πραγματικό στρατιωτικό αποτέλεσμα
Σύμφωνα με τον ειδικό σε ενεργειακά ζητήματα Τζόζεφ Γουέμπστερ από το Atlantic Council, μια επίθεση στις ενεργειακές και υδροδοτικές υποδομές του Ιράν θα είχε μάλλον περιορισμένο άμεσο στρατιωτικό αποτέλεσμα.
Παρότι ο άμαχος πληθυσμός θα αντιμετώπιζε πολύ σοβαρούς κινδύνους από την καταστροφή του ηλεκτρικού δικτύου, των συστημάτων ύδρευσης και των διυλιστηρίων, ο στρατός θα είχε «ελάχιστες άμεσες απώλειες».
Οι περισσότερες ένοπλες δυνάμεις, όπως και του Ιράν, χρησιμοποιούν κυρίως καύσιμα όπως το ντίζελ, το οποίο αποθηκεύεται εύκολα. «Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις θα συνεχίσουν σχεδόν σίγουρα να έχουν επαρκή πρόσβαση σε ντίζελ για στρατιωτικές επιχειρήσεις και θα μπορούν να συνεχίσουν να πολεμούν», σημειώνει.
Και ο αναλυτής Ντάνι Σιτρινόβιτς εκτιμά ότι ακόμη και πολύ σκληρά χτυπήματα στις ιρανικές υποδομές «δεν θα οδηγήσουν σε συνθηκολόγηση». Αντίθετα, θεωρεί ότι θα φέρουν αντίποινα, θα σκληρύνουν ακόμη περισσότερο τη στάση της ιρανικής ηγεσίας και θα αυξήσουν τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης σε όλη την περιοχή.
«Η υπόθεση ότι μόνο η πίεση μπορεί να σπάσει την Τεχεράνη δεν είναι στρατηγική, είναι ευσεβής πόθος», έγραψε.
Ποια σημεία θα μπορούσε να χτυπήσει το Ιράν
Στις χώρες του Κόλπου, ένας πιθανός στόχος θα μπορούσαν να είναι οι εγκαταστάσεις αφαλάτωσης θαλασσινού νερού, από τις οποίες εξαρτάται η υδροδότηση εκατομμυρίων ανθρώπων.
Σε χώρες όπως το Κατάρ και το Μπαχρέιν, περισσότερο από το 90% του πόσιμου νερού προέρχεται από τέτοιες μονάδες. Πολλές από αυτές βρίσκονται στις ακτές του Περσικού Κόλπου, σε απόσταση λίγων μόνο εκατοντάδων χιλιομέτρων από το Ιράν.
Ήδη έχουν καταγραφεί επιθέσεις σε εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ αν η κρίση προχωρήσει σε ακόμη πιο επικίνδυνο επίπεδο, στο στόχαστρο θα μπορούσαν να βρεθούν και τεχνολογικά κέντρα ή κέντρα δεδομένων.
Το Ιράν διένειμε 180.000 δισκία ιωδίου στους κατοίκους του Μπουσέρ
Οι υγειονομικές αρχές στην πόλη-λιμάνι Μπουσέρ, στο νότιο Ιράν, όπου βρίσκεται ο μοναδικός πυρηνικός σταθμός παραγωγής ενέργειας, διένειμαν 180.000 δισκία ιωδίου στους κατοίκους στο πλαίσιο ενός σχεδίου ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων, δήλωσε τοπικός αξιωματούχος.
Ο αναπληρωτής υπεύθυνος για την υγεία στο Πανεπιστήμιο Ιατρικών Επιστημών του Μπουσέρ δήλωσε ότι η διανομή ξεκίνησε πριν από τον 12ήμερο πόλεμο τον Ιούνιο του 2025, βάσει απόφασης του εθνικού αρχηγείου διαχείρισης κρίσεων, σύμφωνα με την κρατική Λέσχη Νέων Δημοσιογράφων (YJC).
Ο αξιωματούχος δήλωσε ότι η ανάπτυξη αρχικά έδωσε προτεραιότητα στις περιοχές γύρω από τον πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής, προτού επεκταθεί ώστε να καλύψει ολόκληρη την πόλη. Τα χάπια έχουν διατεθεί μέσω όλων των ολοκληρωμένων κέντρων υγείας σε όλο το Μπουσέρ.
«Από την αρχή του σχεδίου, όλα τα ολοκληρωμένα κέντρα υγείας διανέμουν δισκία ιωδίου χρησιμοποιώντας έτοιμα έντυπα και οδηγίες και είναι πλέον διαθέσιμα σε όλους τους κατοίκους», δήλωσε ο αξιωματούχος.
Οι αρχές δήλωσαν ότι τα δισκία προορίζονται για χρήση σε περίπτωση ραδιολογικού συμβάντος. Συνιστάται στους κατοίκους να λαμβάνουν τα δισκία 24 ώρες πριν έως και τέσσερις ώρες μετά από πιθανή έκθεση, με ένα δισκίο ανά άτομο, αν και η δοσολογία ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία.
Οι υγειονομικοί υπάλληλοι εξήγησαν ότι το ραδιενεργό ιώδιο μπορεί να απελευθερωθεί κατά τη διάρκεια πυρηνικών ατυχημάτων και ότι ο θυρεοειδής αδένας απορροφά εύκολα το ιώδιο. Λαμβάνοντας δισκία ιωδίου, ο θυρεοειδής κορεσμός γίνεται με σταθερό ιώδιο, μειώνοντας την ικανότητά του να απορροφά ραδιενεργό ιώδιο και μειώνοντας τον κίνδυνο βλάβης του θυρεοειδούς.
To «alldaynews.gr» αποποιείται κάθε ευθύνη από τις αναδημοσιεύσεις άρθρων τρίτων ιστοσελίδων, για τα οποία (άρθρα) την ευθύνη την έχει ο υπογράφων ως πηγή.
