Αγία Άννα: Η σημασία του ονόματος και ο ύμνος για τη σύλληψη της Θεοτόκου

Η 9η Δεκεμβρίου είναι ημέρα ιδιαίτερης τιμής για την Αγία Άννα, τη μητέρα της Παναγίας, καθώς η Εκκλησία τιμά τη σύλληψή της, δηλαδή τη θαυμαστή σύλληψη της Θεοτόκου από στείρα μητέρα.

Η σημασία του ονόματος Άννα και η διάδοσή του

Το όνομα Άννα ήταν αυτό της μητέρας της Παναγίας, και η ευλάβεια προς το πρόσωπό της εξηγεί γιατί το όνομα διαδόθηκε ευρέως στον χριστιανικό κόσμο. Πρόκειται για όνομα ελληνιστικής εποχής, που έχει τις ρίζες του στο εβραϊκό “Χάννα” και σημαίνει «χάρη» ή «εύνοια». Στην Παλαιά Διαθήκη, η ομώνυμη Άννα ήταν μητέρα του Σαμουήλ, και το όνομα ήδη φανέρωνε τιμή και ευλογία.

Η γιορτή της σύλληψης της Θεοτόκου από την Αγία Άννα

Η σημερινή ημέρα, 9 Δεκεμβρίου, είναι αφιερωμένη στη σύλληψη της Θεοτόκου. Τιμάται δηλαδή το γεγονός ότι η Αγία Άννα, αν και ήταν στείρα, αξιώθηκε από τον Θεό να συλλάβει τη Μαρία, τη μητέρα του Χριστού.

Ποιος «θαυμάζει και χαίρεται» μέσα στον ύμνο; Ο Ιωακείμ, όταν αντικρίζει τη νεογέννητη κόρη του:

«Εἰσήκουσε τοῦ στεναγμοῦ τοῦ τῆς σώφρονος Ἄννης ὁ Κύριος ὡς εὔσπλαγχνος καὶ παρέσχετο ταύτῃ τὴν μόνην ἀπειρόγαμον, τὴν τὸ φῶς ἐκλάμψασαν τοῖς πέρασιν ἀπορρήτως, ἣν ὁ θεῖος καὶ κλεινός, καθορῶν Ἰωακείμ, ἠγάσθη καὶ ἐγεγήθει».

Γιατί η Εκκλησία τιμά την Αγία Άννα τρεις φορές τον χρόνο

Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη της Αγίας Άννας στις 9 Δεκεμβρίου, την ημέρα της Σύλληψης της Θεοτόκου, στις 25 Ιουλίου κατά την Κοίμησή της και στις 9 Σεπτεμβρίου μαζί με τον σύζυγό της Ιωακείμ.

Η Αγία Άννα υπήρξε σύμβολο πίστης και ελπίδας. Η ζωή της χαρακτηρίστηκε από ταπεινότητα, επιμονή στην προσευχή και βαθιά εμπιστοσύνη στο θέλημα του Θεού. Η προσφορά της κόρης της στον Θεό και η θυσιαστική της ζωή την κατέστησαν Θεοπρομήτορα του Σωτήρα.

Η οικογένεια και η καταγωγή της Αγίας Άννας

Η Άννα ήταν κόρη του ιερέα Ματθάν, που ιερούργησε κατά την εποχή της βασίλισσας Κλεοπάτρας. Η μητέρα της ονομαζόταν Μαρία, και είχε δύο αδελφές: επίσης Μαρία και Σοβή. Από την αδελφή της Σοβής γεννήθηκε η Ελισάβετ, η μητέρα του Ιωάννη του Προδρόμου, ενώ η άλλη Μαρία γέννησε τη Σαλώμη τη μαία. Η ίδια η Αγία Άννα παντρεύτηκε στη Γαλιλαία τον Ιωακείμ και απέκτησαν την Παναγία.

Η αφιέρωση της Θεοτόκου και η πορεία της Αγίας Άννας

Αφού απογαλάκτισε τη μικρή Μαρία, η Αγία Άννα την αφιέρωσε στον Θεό, τηρώντας την υπόσχεσή της. Έζησε το υπόλοιπο της ζωής της με νηστείες και προσευχές. Η μορφή της δεν αναφέρεται στην Καινή Διαθήκη, αλλά οι πληροφορίες που έχουμε προέρχονται από το Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου και άλλα Απόκρυφα Ευαγγέλια.

Σύμφωνα με αυτά, η Άννα και ο Ιωακείμ ήταν άτεκνοι και προσεύχονταν με πίστη για παιδί. Ο Θεός τούς έστειλε Άγγελο που προανήγγειλε τη γέννηση της κόρης τους, που θα γινόταν γνωστή σε όλη την οικουμένη.

Η προσευχή της Αγίας Άννας και το άγγελμα του Αρχαγγέλου

Η Άννα προσευχήθηκε με δάκρυα στον Θεό, ζητώντας παιδί:

«Κύριε, ο Θεός μου… δώσε καί σέ μένα τήν ταπεινή Σου δούλη παιδί, καί μή μέ αφήσεις νά είμαι ντροπιασμένη…»

Ο Θεός άκουσε την προσευχή της και έστειλε τον Αρχάγγελο Γαβριήλ στον Ιωακείμ, ο οποίος του είπε:

«Χαίρε Ιωακείμ… πρόκειται νά γεννήσεις μία θυγατέρα, πού θά γεννήσει τόν Βασιλιά τού κόσμου…»

Το ίδιο μήνυμα έλαβε και η Άννα:

«Άννα, Άννα, επήκουσε Κύριος της δεήσεώς σου… λαληθήσεται τό σπέρμα σου εν όλη τή οικουμένη».

Τη νύχτα εκείνη συνέλαβε τη Θεοτόκο. Η χαρά του ζεύγους ήταν απερίγραπτη και ευχαριστούσαν τον Θεό για το μεγάλο θαύμα.

Η γέννηση της Παναγίας και η σημασία του ονόματός της

Μετά από εννέα μήνες, η Άννα γέννησε ένα κορίτσι, τη Μαριάμ. Οι γονείς της κάλεσαν ιερείς και έδωσαν το όνομα, όπως ήταν το έθιμο. Το όνομα Μαριάμ σημαίνει «Βασίλισσα», αλλά και «ελπίδα», «δώρο», «ωραία».

Κατά μία ερμηνεία, κάθε γράμμα του ονόματος Μαριάμ συμβολίζει κάτι:

Μόνη Αύτη Ρύσεται Ιού Άπαντας Μισοκάλου

Δηλαδή: «Μόνη αυτή θα γλυτώσει τους ανθρώπους από το φαρμάκι του Διαβόλου».

Το τάμα της Αγίας Άννας και η αφιέρωση της Παναγίας στο Ναό

Οι Άγιοι γονείς κράτησαν κοντά τους τη μικρή Μαρία για τρία χρόνια. Έπειτα, πιστοί στο τάμα τους, την πήγαν στον Ναό. Ο αρχιερέας Ζαχαρίας την υποδέχθηκε με τιμές και είπε στους γονείς:

«Ευλογημένο καί χαριτωμένο αντρόγυνο… Εσείς γεννήσατε τή Βασίλισσα τού κόσμου».

Η Άννα απάντησε:

«Πάρε Αρχιερέα, τή θυγατέρα μου… Αγία είναι, σέ καθαρό τόπο τοποθέτησε τήν».

Η κοίμηση της Αγίας Άννας και η τιμή της στο πέρασμα των αιώνων

Η Αγία Άννα πέθανε ειρηνικά, μετά από μια ζωή γεμάτη αρετές. Κατά την παράδοση, εκοιμήθη σε ηλικία 69 ετών. Η Εκκλησία την τιμά ιδιαίτερα και ο Ιουστινιανός έχτισε ναό προς τιμή της το 550 στην Κωνσταντινούπολη.

Τιμάται επίσης από τη Μουσουλμανική θρησκεία, όπου αναφέρεται στο Κοράνι ως σεβάσμια μητέρα της Μαρίας.

Απολυτίκια προς τιμή της Αγίας Άννας

Απολυτίκιο 9 Δεκεμβρίου:
Σήμερον της ατεκνίας δεσμά διαλύονται… Χαίρε κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου.

Απολυτίκιο 25 Ιουλίου:
Ζωήν την κυήσασαν εκυοφόρησας… πταισμάτων αιτουμένη ιλασμόν, παμμακάριστε.

Απολυτίκιο 9 Σεπτεμβρίου:
Των δικαίων Θεοπατόρων σου Κύριε… μεθ’ ης πρεσβεύουσι σωθήναι ημάς.