Σήμερα γιορτάζει ο Άγιος που είναι από τους πιο αγαπητούς σύγχρονους Αγίους στην Ελλάδα

Σήμερα τιμάται ένας από τους πιο αγαπητούς σύγχρονους Αγίους στην Ελλάδα: ο Όσιος Εφραίμ ο Κατουνακιώτης, μια μορφή που συνδέθηκε βαθιά με την προσευχή, την υπακοή και το ήσυχο φως του Αγίου Όρους.

Ο Άγιος με το «Κατουνακιώτης» που λέει πολλά

Ο Όσιος Εφραίμ ο Κατουνακιώτης γεννήθηκε το 1912 μ.Χ. στο Αμπελοχώρι Θηβών. Αναγνωρίστηκε επίσημα ως Άγιος το 2020 και η μνήμη του τιμάται στις 27 Φεβρουαρίου. Ο πατέρας του λεγόταν Ιωάννης Παπανικήτας και η μητέρα του Βικτορία. Στον κόσμο είχε το όνομα Ευάγγελος. Τελείωσε το Γυμνάσιο, όμως, όπως έλεγε η παράδοση που τον ακολουθεί, η Χάρη του Θεού «έκλεινε» μπροστά του τις κοσμικές προοπτικές, οδηγώντας τον σε δρόμο διαφορετικό.

Ονομάζεται Όσιος Εφραίμ Κατουνακιώτης γιατί έζησε ως μοναχός στην περιοχή Κατουνάκια του Άγιο Όρος — και από το όνομα του τόπου βγήκε το προσωνύμιο «Κατουνακιώτης».

Στη Θήβα, όπου είχε μετακομίσει η οικογένειά του, ο Ευάγγελος γνώρισε τους γεροντάδες του, τον Εφραίμ και τον Νικηφόρο.

Η κλήση που τον πήγε στο Άγιο Όρος

Η ζωή του Ευάγγελου είχε από νωρίς καλογερικό χαρακτήρα. Αγωνιζόταν πνευματικά με την ευχή του Ιησού, τις μετάνοιες, τη νηστεία και, πάνω απ’ όλα, με την υπακοή.

Η μητέρα του αξιώθηκε, όπως αναφέρεται, να λάβει πληροφορία από τον Όσιο Εφραίμ τον Σύρο ότι η επιθυμία του παιδιού της να γίνει μοναχός ήταν και θέλημα Θεού, και πως ο Ευάγγελος θα τιμήσει τη μοναχική ζωή.

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1933 μ.Χ. ο Ευάγγελος άφησε τον κόσμο και έφτασε στην έρημο του Αγίου Όρους, στα Κατουνάκια, στο ησυχαστήριο του Οσίου Εφραίμ του Σύρου. Εκεί έβαλε μετάνοια στη συνοδεία των Γεροντάδων Εφραίμ και Νικηφόρου. Μετά τη δοκιμασία εκάρη μικρόσχημος μοναχός με το όνομα Λογγίνος. Το 1935 μ.Χ. έγινε μεγαλόσχημος μοναχός από τον Γέροντά του Νικηφόρο και έλαβε το όνομα Εφραίμ. Τον επόμενο χρόνο χειροτονήθηκε Ιερέας.

Δείτε το βίντεο:

Η συνάντηση με τον Γέροντα Ιωσήφ και ο δρόμος της ευχής

Ο Όσιος Εφραίμ αξιώθηκε να γνωρίσει τον πρύτανη της ησυχαστικής ζωής, τον διορατικό, προορατικό και άγιο Γέροντα Ιωσήφ τον Ησυχαστή (βλέπε 16 Αυγούστου). Με την ευλογία του Γέροντά του Νικηφόρου συνδέθηκε πνευματικά μαζί του. Ο Γέροντας Ιωσήφ, με τη σειρά του, είχε διδαχθεί την ακριβή πνευματική ζωή από τους περίφημους ησυχαστές μοναχό Καλλίνικο και Ιερομόναχο Δανιήλ.

Μέσα από αυτή την πορεία, ο Όσιος Εφραίμ προβάλλει ως δάσκαλος της επίμονης αναζήτησης για πνευματική ζωή και της ανάγκης να βρει κανείς απλανή πνευματικό οδηγό, που θα είναι «Εκδόσεις ακριβής της ορθοδόξου πίστεως». Ο απλανής πνευματικός, όπως τονίζεται, βλέπει τις δαιμονικές παγίδες και με τα κατάλληλα πνευματικά φάρμακα οδηγεί τα πνευματικά παιδιά στον Παράδεισο.

Ο Όσιος Εφραίμ ξεχώριζε τη γνήσια υπακοή από την αρρωστημένη, όταν συμβούλευσε κοινοβιάτη μοναχό να κάνει υπακοή στον Γέροντά του όχι σαν ζώο, αλλά από αγάπη και ζήλο Θεού.

Ο άγιος Γέροντας Ιωσήφ ο Ησυχαστής έδωσε πρόγραμμα ησυχαστικής ζωής στον Όσιο Εφραίμ: να καλλιεργεί την ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ, υιέ του Θεού, ελέησον με», να έχει φυλακή των αισθήσεων, και έτσι να πορευτεί προς την κάθαρση της καρδιάς και τον θείο φωτισμό.

Ο Όσιος Εφραίμ, με την ευλογία του Οσίου Γέροντος Ιωσήφ, εντρύφησε στη «Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών» και έπαιρνε συμβουλές από τους Νηπτικούς Πατέρες για τον αγώνα του. Δεν καταπιανόταν ούτε με βιβλία ψυχιατρικής ούτε με «κουλτουριάρικα» αναγνώσματα για πνευματικές επιδείξεις, ούτε τον απασχολούσε αν κάποιοι τον έλεγαν «φονταμενταλιστή».

Δείτε το βίντεο:

Από υποτακτικός σε γέροντα, χωρίς να κυνηγήσει δόξα

Το 1973 μ.Χ. εκοιμήθη ο Ιερομόναχος Νικηφόρος, ο Γέροντας του Οσίου Εφραίμ. Μετά το 1980 μ.Χ. ο Όσιος Εφραίμ είχε πλέον συγκροτήσει συνοδεία, τηρώντας την εντολή του Οσίου Γέροντος Ιωσήφ να αποκτήσει συνοδεία μετά τον θάνατο του παπα-Νικηφόρου. Έτσι, όπως σημειώνεται, πρώτα έφτασε στην κάθαρση και έπειτα έγινε ο ίδιος Γέροντας.

Στον αγώνα του στάθηκε απέναντι σε έναν μεγάλο εχθρό της πνευματικής ζωής: την κενοδοξία. Οι θυσίες του, όπως λέγεται, γίνονταν για τον Χριστό και όχι για προσδοκώμενο έπαινο από τους ανθρώπους.

Η θεία Λειτουργία για τον Όσιο Εφραίμ ήταν συγκλονιστικό και βιωματικό γεγονός. Είχε εκμυστηρευθεί σε Ιερομόναχο πνευματικό φίλο του ότι από την πρώτη θεία Λειτουργία που τέλεσε, έβλεπε αισθητά τη Χάρη του Θεού να μεταβάλλει τα θεία δώρα. Μετά τον καθαγιασμό, έβλεπε τον ίδιο τον Χριστό μέσα στο δισκάριο και δεν μπορούσε να συγκρατήσει τα δάκρυά του, όταν έφτανε στο τεμαχισμό του Σώματος του Χριστού. Έβρεχε με τα δάκρυά του το αντιμήνσιο κατά τη θεία Λειτουργία και έβλεπε δεξιά και αριστερά τους αγγέλους να συλλειτουργούν.

Κι όμως, ο Όσιος Εφραίμ δεν μιλούσε ποτέ για «λειτουργική αναγέννηση» και ζητούσε από κοινοβιάτες, που βρίσκονταν σε εξωτερικά διακονήματα, να μην παραλείπουν το ψαλτήρι.

Διορατικό και προορατικό χάρισμα

Ο Όσιος Εφραίμ ήταν κοσμημένος, όπως αναφέρεται, με διορατικό χάρισμα: έβλεπε την πνευματική κατάσταση κάθε κληρικού ή μοναχού και έδινε τα κατάλληλα πνευματικά φάρμακα για πρόοδο στην πνευματική ζωή.

Η Χάρη του Θεού, λέγεται επίσης, τον είχε κοσμήσει και με προορατικό χάρισμα. Έβλεπε καταστάσεις που έρχονταν (όπως ο σεισμός του 1977 μ.Χ. στη Θεσσαλονίκη), ενώ σε κάποιες περιπτώσεις προσφωνούσε λαϊκούς, ακόμη και μικρά παιδιά, με τα ονόματα που θα λάμβαναν χρόνια μετά στη μοναχική τους κούρα.

Μάλιστα, κάποιος φοιτητής έστειλε μια περιληπτική και χωρίς λεπτομέρειες επιστολή στον μακαριστό Γέροντα, και έλαβε απάντηση από τον Όσιο Εφραίμ που περιέγραφε με λεπτομέρειες την πνευματική του κατάσταση, ακόμη και τον χώρο όπου διέμενε ο φοιτητής, χωρίς εκείνος να τα έχει αναφέρει.

Σε άλλο περιστατικό, άγνωστοι μεταξύ τους κληρικοί συναντήθηκαν στον δρόμο για τα Κατουνάκια. Όταν έφτασαν στον Όσιο Εφραίμ, ο άγιος Γέροντας άρχισε να επιπλήττει έναν από αυτούς, λέγοντας πως δεν είναι παπάς αλλά μασόνος που φόρεσε ράσο για να κατασκοπεύει το Άγιον Όρος. Ο άνθρωπος, όπως αναφέρεται, παραδέχτηκε τη ραδιουργία του.

Ο Όσιος Εφραίμ έζησε εμπειρίες, που όπως τονίζεται, μόνο οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί μπορούν να ζήσουν, μακριά από παπικές ή προτεσταντικές πλάνες.

Δείτε το βίντεο:

Η ευωδιά των αγίων και η «δυσωδία» της πλάνης

Κάποτε ένας ηγούμενος, δύο θεολόγοι και ένας φοιτητής ζήτησαν από τον Όσιο Εφραίμ να τους εξηγήσει την ευωδιά των αγίων λειψάνων. Ο Όσιος έσκυψε το κεφάλι του στο μέρος της καρδιάς και προσευχόταν. Ο τόπος γέμισε ευωδιά και ο Όσιος τους είπε πως, επειδή δεν μπορούσε ο ίδιος να το εξηγήσει, παρακάλεσε τον Θεό να απαντήσει στους συνομιλητές.

Ο Όσιος Εφραίμ αισθανόταν τις αμαρτίες σαν δυσοσμία. Σε μια άλλη περίπτωση, κάποιος επίσκοπος μέσω τρίτου ρώτησε τον μακαριστό άγιο Γέροντα για τον οικουμενισμό. Ο Γέροντας προσευχήθηκε για να πληροφορηθεί και τότε, όπως περιγράφεται, ξεχύθηκε μια δυσωδία με γεύση ξινή, αλμυρή και πικρή, που τον γέμισε αποτροπιασμό.

Η παρακαταθήκη του Οσίου Εφραίμ για την ενότητα των Ορθοδόξων ήταν ξεκάθαρη: «Το σχίσμα εύκολα γίνεται, η ένωση είναι δύσκολος». Κι εύλογα γεννιέται το ερώτημα: πόση απήχηση έχουν σήμερα τα λόγια ενός θεοφόρου σύγχρονου Πατρός;

Στήριγμα για οικογένειες και νέους

Ο Όσιος Εφραίμ αναδείχθηκε, με τη Χάρη του Θεού, και πρακτικός οδηγός στην ποιμαντική του γάμου και της οικογένειας. Βοήθησε πολλούς νέους να οδηγηθούν στον γάμο χωρίς να τους πιέσει, ενώ οι επιστολές του που σώζονται θεωρούνται πνευματική παρακαταθήκη και μια «σχολή γονέων», χωρίς ψυχολογικές ή φιλοσοφικές θεωρίες, για οικογένειες που αγωνίζονται πνευματικά.

Δείτε το βίντεο:

Η ασθένεια, η υπομονή και η κοίμησή του

Το 1996 μ.Χ. ο Όσιος Εφραίμ έπαθε εγκεφαλικό επεισόδιο και έπεσε σε ακινησία. Δεν γόγγυσε, αλλά δοξολογούσε τον Θεό, αφήνοντας –όπως τονίζεται– άγιο παράδειγμα για την αντιμετώπιση των ασθενειών.

Στις 27 Φεβρουαρίου 1998 μ.Χ. ο Όσιος Εφραίμ ο Κατουνακιώτης του Αγίου Όρους παρέδωσε την αγιασμένη ψυχή του στα χέρια του Δημιουργού του, τον οποίο υπηρέτησε από τη νεότητά του.

Λέγουν πως κάποτε ρώτησαν έναν υπερήλικα, που ζούσε τον 19ο αιώνα μ.Χ., να πει το πιο συγκλονιστικό γεγονός της ζωής του. Εκείνος απάντησε ότι, όταν ήταν μικρός, είδε και άκουσε τον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό. Και η δική μας γενιά αξιώθηκε να γνωρίσει τα εύοσμα άνθη του Αθωνικού Μοναχισμού, τον Όσιο Γέροντα Παΐσιο και τον Όσιο Εφραίμ τον Κατουνακιώτη, που μας καλούν να ακολουθήσουμε τη ζωή τους.

Τα τέλη του Γέροντα Εφραίμ Κατουνακιώτη

Τον Νοέμβριο του 1996 μ.Χ. ένα ισχυρό επεισόδιο τον έριξε μόνιμα στο κρεβάτι, με σχεδόν τέλεια ακινησία, αφωνία και αδυναμία καταπόσεως. Έδειχνε να μην έχει καμιά επαφή με το περιβάλλον. Δεν προσπαθούσε να πει τίποτε, ούτε με χειρονομίες. Ούτε φαινόταν να ακούει ό,τι τον ρωτούσαν. Ήταν ένα μυστήριο. Μόνο όταν πονούσε πολύ, βογκούσε.

Οι αδελφοί που τον αγαπούσαν, του έγραφαν: «Και όταν η καθημερινότης με παρασύρει πολλές φορές, βλέπω νοερώς εντός μου το δικό σας βλέμμα και ιλιγγιώ ο άθλιος μπροστά στη δική σας υπομονή και στις δικές σας δοκιμασίες»…

Παρά τις δοκιμασίες, όμως, έβλεπε, έστω λίγο, και άκουγε καλά. Και αυτό φαινόταν, γιατί ανταποκρινόταν με χαμόγελα ή ακόμη και γέλια, όταν του διηγούνταν τις αγαπημένες του χαριτωμένες ιστοριούλες, που συνήθιζε και ο ίδιος να λέει παλαιότερα. Ήταν ο μόνος τρόπος επικοινωνίας, στην κατάσταση τετραπληγίας όπου βρισκόταν. Πάντα χαιρόταν να χαριτολογεί, είτε με διδακτικές ιστορίες από την ελληνική μυθολογία ή τη λαϊκή παράδοση, είτε αυτοσαρκαζόμενος, είτε πειράζοντας τους άλλους με ευφυΐα και αγαθότητα.

Όταν κάποιος δεν έτρωγε το φαγητό του από θεληματάρικη άσκηση, διηγείτο για το γαϊδουράκι του Χότζα που δεν το τάισε μια, δεν το τάισε δύο, και χαιρόταν που δούλευε χωρίς έξοδα. Κάποια στιγμή όμως η πόρτα του στάβλου δεν άνοιγε, γιατί το γαϊδουράκι ψόφησε και έπεσε κάτω φαρδύ-πλατύ.

Άλλοτε, σχηματίζοντας σαν παιδική τη φωνή του, προσποιούταν τη συνομιλία δύο μικρών παιδιών: – Που είναι τα σταφύλια; -Τί τα θέλεις; – Να τα δω!» για να στηλιτεύσει την παιδική πονηριά κάποιου.

Για άλλον που δεν έλεγε να μάθει στοιχειώδη τυπικά, θυμόταν τη φλάσκα του παπά. Ήταν αγράμματος και μέτρησε κουκιά μέσα σε ένα σακούλι. Τρώγοντας ένα κάθε μέρα θα ήξερε πότε να κάνει Πάσχα. Η παπαδιά το αντιλήφθηκε και πρόσθετε κουκιά, για να τον ευχαριστήσει. Και ο παπάς απαντούσε στους παραπονούμενους χωρικούς: «Όπως πάνε τα κουκιά και όπως δείχνει η φλάσκα, ούτε φέτος έχει Λαμπρή ούτε του χρόνου Πάσχα».

Αν κάποιος έκανε υπακοή για τα μάτια, κουνούσε χαμογελώντας το κεφάλι και με βαριά, προσποιητή φωνή έλεγε: «Αντώνη, Αντώνη.,.», θυμίζοντας την αποδοκιμαστική φράση και έκφραση ενός άγιου γέροντος, όταν ο υποτακτικός του έκανε υπακοή μόνο όταν ήταν παρόντες άλλοι.

Αυτά και άλλα παρόμοια, μικρότερα ή εκτενέστερα, ήταν που του κρατούσαν εύθυμη συντροφιά τους δεκατρείς μήνες της συνεχούς κατακλίσεώς του στο κρεβάτι του πόνου. Όταν ο πυρετός και η ασθένεια δυνάμωναν, το χαμόγελο μαραινόταν στα γεροντικά χείλη του.

Δεν αναπαυόταν στην κατάκλιση. Προτιμούσε να κάθεται στο κρεβάτι με τα πόδια χαμηλά στο πάτωμα και την πλάτη στηριγμένη σε μαξιλάρια. Όπως πάντοτε πολύ σκυφτός. Η αγαπημένη του στάση προσευχής. Σ’ αυτήν τη στάση τον πήρε ήσυχα ο Θεός στις 27 Φεβρουαρίου 1998 μ.Χ.

Επανειλημμένα είχε δώσει εντολές να γίνει η κηδεία του στον στενό κύκλο της γειτονιάς. Όμως το μυστικό διέρρευσε και αρκετοί πατέρες πρόλαβαν τον τελευταίο ασπασμό του. Ένας απ’ αυτούς γράφει:

«Ο Γέροντας, άνθρωπος Όσιος, με αγία ζωή, έμπλεως της χάριτος του Θεού με πληροφορίας δι όσα ο ιδικός του κόσμος χωρούσε, και όμως ζούσε με την αίσθηση του αμαρτωλού και παρακαλούσε να ευχώμεθα δι΄ αυτόν.

“Παιδί μου, σε παρακαλώ, όταν φύγω, να μου κάνεις ένα σαρανταλείτουργο και πάντοτε να με μνημονεύεις”. Είχε δώσει εντολή στη θανή του να παρευρεθούν οι γείτονες, με τους οποίους πέρασε την παρούσα ζωή. Δι’ εμέ είχε δώσει ευλογία να με καλέσουν. Τον ευχαριστώ. Τη νύκτα της θανής του τον βλέπω στον ύπνο μου ντυμένο λευκή ιερατική στολή, αστράπτοντα, χαριέστατον και λέγοντα: “Παπαδάκο μου, υπάγω να λειτουργήσω”.

Παρευρέθην εις την κηδεία του. Έβλεπα κοιμώμενον έναν όσιον ανήκοντα πλέον εις την χορείαν των Αγιορειτών Πατέρων και ηυχαρίστησα τον Θεόν και τον Γέροντα που με αγάπησε και χαρακτήρισε την ζωήν μου με την ιδικήν του. Τέλος, το σώμα του εδέχθη η μητέρα γη, αγιαζομένη υπ’ αυτού, την δε αγίαν του ψυχήν υπεδέχθη χαίρουσα η χορεία πάντων των Οσίων των εν ασκήσει διαλαμψάντων, των οποίων η μνήμη την ήμερα εκείνη ήρχιζε με τον Εσπερινό, δια να εορτάσει ούτω ο Όσιος μετά των Οσίων.

Δείτε το βίντεο:

»Εις ημάς άφησε μνήμην και υπόδειγμα ενάρετου ησυχαστικής ζωής, ζωής Αγιορείτου μονάχου και νοσταλγικήν ανάμνησιν του σεπτού του προσώπου.

»Εις τα τεσσαρακονθήμερα μνημόσυνα δεν ηδυνήθην να παρευρεθώ, διότι είχομεν εις το κελλίον μας κουράν, και εστενοχωρούμην που δεν ήμουν και εγώ εκεί. Εις την Λειτουργίαν μετά τον καθαγιασμόν, εις τήν μνημόνευσιν των κεκοιμημένων, λέγων “Μνήσθητι, Κύριε, του πατρός ημών Εφραίμ…” αισθάνομαι δύο χέρια να με αγκαλιάζουν στοργικά στους ώμους. Με έπιασε ρίγος. Σταμάτησα. Γύρισα πίσω. Δεν βλέπω τίποτε. Τον ηυχαρίστησα και συνέχισα την Λειτουργίαν. Η αγαπώσα καρδία του πιστεύω ότι μας παρακολουθεί. Εύχεται και το αισθανόμεθα».