Το λίπος στην κοιλιά είναι από τα πιο συζητημένα ζητήματα στη διατροφή και τη φυσική κατάσταση. Διαφημίσεις, δίαιτες και προγράμματα υπόσχονται γρήγορα αποτελέσματα, αλλά τι λέει τελικά η επιστήμη για το πώς πραγματικά χάνεται αυτό το λίπος;
Το λίπος δεν είναι πάντα κάτι κακό
Πριν βιαστούμε να «κυνηγήσουμε» το λίπος, αξίζει να θυμηθούμε ότι ο λιπώδης ιστός δεν είναι εχθρός μας. Το σώμα μας έχει εξελιχθεί για να αποθηκεύει ενέργεια μέσω του λίπους, ώστε να αντέχει σε περιόδους έλλειψης τροφής. Παράλληλα, το λίπος παίζει ρόλο στη θερμομόνωση και την προστασία ευαίσθητων περιοχών όπως τα πέλματα και οι παλάμες.
Το υποδόριο λίπος, δηλαδή εκείνο που βρίσκεται κάτω από το δέρμα (π.χ. στους γοφούς), θεωρείται υγιές. Αντίθετα, η πλήρης έλλειψη λίπους οδηγεί σε σωματική εξάντληση και δυσλειτουργία.
Όταν το λίπος στην κοιλιά γίνεται επικίνδυνο
Το πρόβλημα ξεκινά όταν το λίπος συσσωρεύεται βαθιά μέσα στην κοιλιακή κοιλότητα. Εκεί σχηματίζεται το λεγόμενο σπλαχνικό λίπος, το οποίο τυλίγει όργανα όπως το ήπαρ, το έντερο και το πάγκρεας.
Το σπλαχνικό λίπος δεν συμπεριφέρεται όπως το υποδόριο. Αντιστέκεται στην ινσουλίνη, αυξάνει τη φλεγμονή και ανταποκρίνεται έντονα στις ορμόνες του στρες. Όλα αυτά αυξάνουν τις πιθανότητες εμφάνισης μεταβολικών προβλημάτων, όπως ο διαβήτης τύπου 2 και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Η απλή μέτρηση που αποκαλύπτει κινδύνους
Ένας εύκολος τρόπος για να εκτιμήσουμε την πιθανή ύπαρξη σπλαχνικού λίπους είναι η αναλογία μέσης-γοφών.
Απλώς μετρήστε:
- το πιο λεπτό σημείο της μέσης
- το πιο φαρδύ σημείο των γοφών
Διαιρέστε τη μέση με τους γοφούς. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας:
- στους άνδρες η αναλογία πρέπει να είναι κάτω από 1
- στις γυναίκες κάτω από 0,85
Οι γυναίκες έχουν συνήθως πιο φαρδιούς γοφούς, κάτι που εξηγεί τη διαφορά.
Δεν αποφασίζουμε εμείς από πού θα φύγει το λίπος
Η ιδέα ότι μπορούμε να στοχεύσουμε την απώλεια λίπους σε συγκεκριμένο σημείο του σώματος είναι μύθος. Το σώμα μας «επιλέγει» από πού θα χάσει πρώτα λίπος, και αυτό δεν εξαρτάται από ασκήσεις ή «πειθαρχία».
Το πού αποθηκεύεται το λίπος, και το πώς φεύγει, επηρεάζεται από το φύλο, την ηλικία, τις ορμόνες και άλλους βιολογικούς παράγοντες. Για παράδειγμα, οι γυναίκες χρειάζονται περισσότερο λίπος λόγω εγκυμοσύνης και θηλασμού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η πολύ χαμηλή ποσότητα λίπους μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε προβλήματα γονιμότητας.
Ο ρόλος της γενετικής στην κατανομή λίπους
Μελέτες σε δίδυμα και αδέλφια δείχνουν ότι η γενετική επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό το πού αποθηκεύουμε λίπος. Μέχρι στιγμής έχουν βρεθεί περισσότερες από 300 γονιδιακές παραλλαγές που συνδέονται με την αναλογία μέσης-γοφών.
Αυτό εξηγεί γιατί για κάποιους η απώλεια κοιλιακού λίπους είναι πιο δύσκολη — το σώμα τους απλώς τείνει να συσσωρεύει λίπος στην περιοχή αυτή.
Γιατί η “στοχευμένη” απώλεια δεν λειτουργεί
Όταν χάνουμε βάρος, το κάνουμε συνολικά και όχι από ένα μόνο σημείο. Αν η κοιλιά είναι το βασικό σημείο αποθήκευσης λίπους, τότε εκεί η απώλεια φαίνεται περισσότερο.
Γι’ αυτό και πολλά «κόλπα» φαίνονται να δουλεύουν. Στην πραγματικότητα, απλώς οδηγούν σε συνολική μείωση βάρους.
Η αλήθεια για το θερμιδικό έλλειμμα
Ο μόνος σίγουρος τρόπος να χάσουμε βάρος είναι να καταναλώνουμε λιγότερες θερμίδες απ’ όσες καίμε. Αυτό ονομάζεται θερμιδικό έλλειμμα.
Ωστόσο, η όρεξη και το αίσθημα κορεσμού διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, και αυτά επηρεάζονται από γενετικούς και ορμονικούς παράγοντες. Γι’ αυτό και κάποιοι μπορούν να τηρήσουν εύκολα μια δίαιτα, ενώ άλλοι δυσκολεύονται.
Η διαλειμματική νηστεία βοηθά, αλλά δεν είναι μαγική λύση
Η διαλειμματική νηστεία έχει αποκτήσει δημοφιλία τα τελευταία χρόνια. Στο μοντέλο 5:2, πέντε μέρες την εβδομάδα τρώμε φυσιολογικά (2.500 θερμίδες για άνδρες, 2.000 για γυναίκες) και τις άλλες δύο μέρες περιοριζόμαστε στις 800 περίπου.
Άλλα μοντέλα επιτρέπουν την κατανάλωση τροφής μόνο μέσα σε ένα χρονικό «παράθυρο» 10 ωρών.
Έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2023 στο περιοδικό *Obesity* έδειξε ότι οι διάφορες μορφές διαλειμματικής νηστείας μειώνουν τη συνολική ποσότητα τροφής, συμβάλλοντας έτσι στην απώλεια βάρους.
Τι ισχύει με τους υδατάνθρακες, τις κετογονικές δίαιτες και τα φάρμακα
Αν και πολλοί πίνουν νερό στο όνομα των διαιτών χαμηλών υδατανθράκων ή της κετογονικής διατροφής, δεν υπάρχουν αρκετές αποδείξεις ότι αυτές μπορούν να στοχεύσουν συγκεκριμένες περιοχές λίπους.
Ούτε τα φάρμακα αδυνατίσματος προσφέρουν στοχευμένη δράση. Ορισμένες ουσίες, όπως η πιογλιταζόνη, φαίνεται να έχουν επίδραση στο σπλαχνικό λίπος, αλλά χρησιμοποιούνται μόνο για τη θεραπεία του διαβήτη.
Η άσκηση είναι σημαντική, αλλά όχι επιλεκτική
Η φυσική δραστηριότητα αυξάνει τις θερμίδες που καίμε και είναι γενικά ευεργετική για την υγεία. Όμως για κάποιους μπορεί να αυξήσει την όρεξη και έτσι να περιορίσει τα αποτελέσματα.
Η υψηλής έντασης διαλειμματική προπόνηση (HIIT) έχει δείξει καλά αποτελέσματα στην καύση λίπους. Μελέτη του 2018 σε άνδρες και γυναίκες έδειξε ότι βοηθά στη μείωση του συνολικού λίπους. Ωστόσο, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι στοχεύει ειδικά την κοιλιά.
Η άσκηση μπορεί να αλλάξει το σώμα ενισχύοντας τους μυς, όχι όμως να «καθοδηγήσει» την απώλεια λίπους σε συγκεκριμένα σημεία.
Η αποδοχή του σώματος είναι το πιο ουσιαστικό
Δεν υπάρχει τρόπος να εκπαιδεύσουμε το σώμα μας να καίει πρώτα το λίπος της κοιλιάς. Υπάρχει μόνο η σταθερή προσήλωση στη διατροφή, η συστηματική άσκηση και —πάνω απ’ όλα— η κατανόηση των ορίων που θέτει η ίδια μας η βιολογία.
Και το πιο σημαντικό: όποια στρατηγική κι αν επιλέξουμε, δεν θα λειτουργήσει χωρίς ρεαλισμό, επιμονή και καλοσύνη προς τον εαυτό μας. Η επιστήμη είναι ξεκάθαρη: το κοιλιακό λίπος δεν φεύγει με «κόλπα», αλλά με σταθερότητα και φροντίδα.
To «alldaynews.gr» αποποιείται κάθε ευθύνη από τις αναδημοσιεύσεις άρθρων τρίτων ιστοσελίδων, για τα οποία (άρθρα) την ευθύνη την έχει ο υπογράφων ως πηγή.
