ΕΚΤΑΚΤΟ: Εκοιμήθη ο Πάπας Φραγκίσκος – Η ανακοίνωση από το Βατικανό

Ο Πάπας Φραγκίσκος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 88 ετών τη Δευτέρα του Πάσχα (21 Απριλίου 2025), μετά από μακρά περίοδο νοσηλείας. Η είδηση του θανάτου του σκορπά παγκόσμια συγκίνηση, καθώς υπήρξε μια εμβληματική μορφή της Καθολικής Εκκλησίας και ηγετική φωνή υπέρ των φτωχών και των περιθωριοποιημένων.

Το χρονικό της νοσηλείας και του θανάτου

Ο Πάπας είχε εισαχθεί στο νοσοκομείο στις 14 Φεβρουαρίου με διπλή πνευμονία και παρέμεινε εκεί έως τις 23 Μαρτίου, όταν και έλαβε εξιτήριο. Παρά την αρχική αισιοδοξία, η κατάσταση της υγείας του επιδεινώθηκε και, όπως ανακοίνωσε το Βατικανό, άφησε την τελευταία του πνοή στην κατοικία του στο Casa Santa Marta.

Αμέσως μετά τη γνωστοποίηση της είδησης, πιστοί άρχισαν να συγκεντρώνονται στο Βατικανό για να αποδώσουν φόρο τιμής στον Ποντίφικα.

Ποιος ήταν ο Πάπας Φραγκίσκος

Ο κατά κόσμον Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο, καταγόμενος από την Αργεντινή, υπήρξε ο 266ος Πάπας της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και ο πρώτος Ιησουίτης που ανέλαβε το αξίωμα. Εξελέγη στις 13 Μαρτίου 2013 και στην πρώτη του δημόσια δήλωση ανέφερε:

«Επέλεξα το όνομα Φραγκίσκος προς τιμήν του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης, γιατί με απασχολούν ιδιαίτερα οι φτωχοί».

Ήταν επίσης ο πρώτος Πάπας από τη Λατινική Αμερική και ο πρώτος από την Αμερικανική ήπειρο συνολικά. Προτού εκλεγεί, είχε διατελέσει αρχιεπίσκοπος του Μπουένος Άιρες από το 1998 και καρδινάλιος από το 2001.

Ένα έργο με κοινωνικό πρόσημο

Ο Φραγκίσκος ξεχώρισε για τις ριζοσπαστικές τομές του στο Βατικανό. Ανάμεσα στα πιο χαρακτηριστικά του μέτρα ήταν η κατάργηση των χρηματικών επιδομάτων προς τους υπαλλήλους του Βατικανού κατά την εκλογή νέου Πάπα, προσφέροντας τα χρήματα σε φιλανθρωπίες. Επίσης, κατήργησε το ετήσιο επίδομα των 25.000 ευρώ προς τους καρδινάλιους του Συμβουλίου Εποπτών της Τράπεζας του Βατικανού.

Το τελετουργικό μετά τον θάνατο

Ο θάνατός του ενεργοποιεί ένα παραδοσιακό τελετουργικό με ρίζες αιώνων. Την επιβεβαίωση του θανάτου αναλαμβάνει ο camerlengo, αυτή τη στιγμή ο Ιρλανδός Καρδινάλιος Κέβιν Φάρελ.

Σύμφωνα με το τελετουργικό, ο camerlengo επισκέπτεται τη σορό του Ποντίφικα, καλώντας τον με το όνομά του. Αν δεν υπάρξει απάντηση, καταστρέφεται το δαχτυλίδι του – που λειτουργεί ως σφραγίδα εγγράφων – και τα παπικά διαμερίσματα σφραγίζονται.

Το εννιαήμερο πένθος

Ακολουθούν εννέα ημέρες πένθους (Novendiale), με δημόσιο προσκύνημα του σώματος στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου. Η Ιταλία κηρύσσει συνήθως εθνικό πένθος, ενώ το πλήθος αναμένεται να είναι τεράστιο, περιλαμβάνοντας και παγκόσμιους ηγέτες.

Κατά το διάστημα αυτό, η Εκκλησία εισέρχεται σε sede vacante, δηλαδή περίοδο χωρίς Πάπα. Η διαχείριση των υποθέσεων ανατίθεται προσωρινά στο Κολλέγιο των Καρδιναλίων, χωρίς όμως δυνατότητα λήψης κρίσιμων αποφάσεων.

Η ταφή και η επιλογή τόπου ανάπαυσης

Η κηδεία θα γίνει στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου, παρουσία χιλιάδων πιστών. Θα τελεστεί από τον Ιταλό καρδινάλιο Τζιοβάνι Μπατίστα Ρε, κοσμήτορα του Κολλεγίου των Καρδιναλίων.

Αντίθετα με την παράδοση ταφής στους υπόγειους χώρους του Βατικανού, ο Φραγκίσκος είχε εκφράσει την επιθυμία του να ταφεί στη Βασιλική της Santa Maria Maggiore στη Ρώμη, κάτι που τον καθιστά τον πρώτο Πάπα εδώ και έναν αιώνα που θα ταφεί εκτός Βατικανού.

Παραδοσιακά, οι Πάπες τοποθετούνται σε τρία φέρετρα, αλλά ο Φραγκίσκος είχε ζητήσει να ταφεί σε μόνο ένα φέρετρο από ξύλο και ψευδάργυρο.

Το Κονκλάβιο και η εκλογή νέου Πάπα

Δύο με τρεις εβδομάδες μετά την κηδεία, ξεκινά η διαδικασία του Κονκλαβίου. Οι καρδινάλιοι θα συγκεντρωθούν στην Καπέλα Σιξτίνα, η οποία θα σφραγιστεί. Μόνο όσοι είναι κάτω των 80 ετών έχουν δικαίωμα ψήφου – περίπου 120 συνολικά.

Κάθε μέλος ψηφίζει μυστικά και, εάν δεν επιτευχθεί πλειοψηφία 2/3, επαναλαμβάνεται η διαδικασία μέχρι την ανάδειξη νέου Πάπα. Τα ψηφοδέλτια καίγονται σε σόμπα και ο παραγόμενος καπνός ενημερώνει το κοινό: μαύρος για αποτυχία, λευκός για εκλογή.

Η στιγμή της ανακοίνωσης

Όταν εκλεγεί νέος Πάπας, εμφανίζεται στο μπαλκόνι της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου. Το πλήθος ακούει τη φράση:
«Habemus papam – Έχουμε Πάπα».

Ακολουθεί η πρώτη δημόσια ομιλία του νέου Ποντίφικα, ο οποίος έχει επιλέξει ήδη το παπικό του όνομα και φορά το λευκό ράσο. Από εκείνη τη στιγμή, ξεκινά και επισήμως η νέα εποχή για την Καθολική Εκκλησία.

Ο ρόλος του Πάπα εκτείνεται πέρα από τα θρησκευτικά όρια, αγγίζοντας την παγκόσμια πολιτική, τις ανθρωπιστικές αποστολές και τη διπλωματία, επιδρώντας βαθιά στις διεθνείς εξελίξεις.