Χαρτί υγείας: Η εποχή του φτάνει στο τέλος της – Όλο και περισσότεροι επιλέγουν πιο αποτελεσματικές εναλλακτικές

Η ιδέα ότι το μπάνιο μπορεί να λειτουργεί χωρίς χαρτί υγείας ίσως ακούγεται ριζοσπαστική, όμως για πολλούς έχει ήδη γίνει πραγματικότητα. Και όχι μόνο δεν είναι χειρότερη εμπειρία, αλλά είναι πιο καθαρή, πιο άνετη και σαφώς πιο βιώσιμη.

Γιατί αρχίζουμε να λέμε αντίο στο χαρτί υγείας

Το χαρτί υγείας δεν θεωρείται πια αυτονόητο. Αρχίζει να αντιμετωπίζεται ως αναχρονιστικό για αρκετούς λόγους:

• Αμφίβολη καθαριότητα: Δεν προσφέρει βαθύ καθαρισμό και μπορεί να προκαλεί ερεθισμούς.
• Πελώρια κατανάλωση: Μια τετραμελής οικογένεια μπορεί να χρησιμοποιεί μέχρι και 100 ρολά κάθε μήνα, δημιουργώντας αντίστοιχα απορρίμματα και έξοδα.
• Βαριά οικολογική επίπτωση: Στην Ευρώπη, η μέση κατανάλωση χαρτιού ανά άτομο κυμαίνεται στα 20 κιλά το χρόνο. Το χαρτί υγείας αντιστοιχεί περίπου στο 10% της παγκόσμιας παραγωγής χαρτιού. Η παραγωγή του σημαίνει κομμένα δέντρα, κατανάλωση νερού και ενέργειας – για κάτι που χρησιμοποιείται για δευτερόλεπτα.
• Επικίνδυνα χημικά (PFAS): Σύμφωνα με μελέτες, το χαρτί περιέχει χημικές ουσίες όπως το 6:2 diPAP. Υπολογίζεται ότι κάθε άτομο προσθέτει 6,4 έως 80 μικρογραμμάρια από αυτά τα χημικά στα λύματα ετησίως.

Κατανάλωση χαρτιού σε αριθμούς

Αν αναρωτιέσαι πόσο χαρτί υγείας καταναλώνεται ανά χώρα, οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους:

• Ηνωμένες Πολιτείες: Περίπου 141 ρολά ανά άτομο κάθε χρόνο.
• Γερμανία: Περίπου 134 ρολά ανά άτομο.
• Ηνωμένο Βασίλειο: Περίπου 127 ρολά ετησίως.

Οι 4 πιο δημοφιλείς εναλλακτικές λύσεις

Η ανάγκη για καθαριότητα και βιωσιμότητα έχει φέρει στο προσκήνιο τέσσερις βασικές επιλογές:

1. Μπιντές ή προσθαφαιρούμενα εξαρτήματα νερού

Πώς λειτουργεί: Με έναν ρυθμιζόμενο πίδακα νερού που καθαρίζει αποτελεσματικά μέσα σε 10 δευτερόλεπτα. Τοποθετείται εύκολα κάτω από το κάθισμα της λεκάνης.

Πλεονεκτήματα: Μπορείς να εξοικονομήσεις έως και 75% του κόστους για χαρτί. Είναι πιο ευγενικό με το δέρμα και μειώνει τα πλαστικά απορρίμματα.

2. Υγρά μαντηλάκια (οικολογικά)

Το πρόβλημα: Παρά τις ετικέτες “flushable”, τα περισσότερα προκαλούν σοβαρά προβλήματα στους σωλήνες αποχέτευσης. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ευθύνονται για το 94% των αποφράξεων, κοστίζοντας περίπου 200 εκατομμύρια λίρες ετησίως.

Η λύση: Υπάρχουν ήδη εκδοχές χωρίς πλαστικό ή με βιοδιασπώμενες ίνες. Από το 2027, τα μη φιλικά προς το περιβάλλον μαντηλάκια θα απαγορευτούν στην Αγγλία.

3. Ηλεκτρονικά καθίσματα λεκάνης

Η πολυτελής λύση: Το λεγόμενο Washlet συνδυάζει ζεστό νερό, θερμαινόμενο κάθισμα, στέγνωμα με αέρα και ακόμα και λειτουργία αποσμητικού.

Πού είναι δημοφιλές: Στην Ιαπωνία, πάνω από το 80% των σπιτιών διαθέτουν τέτοια καθίσματα, σύμφωνα με στοιχεία του 2022.

Κόστος: Η αρχική τιμή είναι υψηλή, αλλά τα λειτουργικά έξοδα είναι χαμηλά και μειώνεται σημαντικά η κατανάλωση χαρτιού.

4. Υφασμάτινα επαναχρησιμοποιούμενα πανάκια

Η πιο οικολογική λύση: Τα λεγόμενα “family cloths” είναι υφασμάτινα πανάκια από βαμβάκι ή μπαμπού, που πλένονται σε υψηλή θερμοκρασία.

Προϋποθέσεις: Χρειάζεται συνέπεια και ένα σύστημα αποθήκευσης μέχρι να πλυθούν. Ταιριάζει περισσότερο σε όσους έχουν έντονη περιβαλλοντική συνείδηση.

Γρήγορη σύγκριση εναλλακτικών

Τι να σκεφτείς πριν αποφασίσεις

Η επιλογή εναλλακτικής λύσης εξαρτάται από:

• Οικονομικές δυνατότητες: Έχεις τη δυνατότητα για ένα ηλεκτρονικό κάθισμα ή προτιμάς κάτι οικονομικότερο, όπως ένα εξάρτημα;
• Τύπο κατοικίας: Αν νοικιάζεις, ίσως να θέλεις κάτι φορητό και αφαιρούμενο.
• Άνεση: Θέλεις μια εμπειρία με ζεστό νερό, θερμαινόμενο κάθισμα και τηλεκοντρόλ;
• Αξίες: Σε ενδιαφέρει πιο πολύ η περιβαλλοντική επίδραση ή η πρακτικότητα και η ευκολία;

Η αλλαγή δεν χρειάζεται να γίνει απότομα

Πολλοί ξεκινούν σκεπτικοί, αλλά σύντομα διαπιστώνουν ότι νιώθουν καθαρότεροι, χρησιμοποιούν πολύ λιγότερο χαρτί και βλέπουν τα ρολά να κρατούν εβδομάδες ολόκληρες. Δεν είναι απαραίτητο να αλλάξεις συνήθειες από τη μια μέρα στην άλλη. Μια ήπια μετάβαση προς λύσεις με νερό είναι πιο υγιεινή, πιο φιλική στο περιβάλλον και, τελικά, πιο έξυπνη επιλογή.