Χαιρετισμοί της Υπεραγίας Θεοτόκου

Οι Χαιρετισμοί της Υπεραγίας Θεοτόκου αποτελούν μία από τις πιο αγαπημένες και κατανυκτικές ακολουθίες της Ορθοδοξίας, γεμάτη ύμνους, θεολογικό βάθος και λόγια τιμής προς την Παναγία. Μέσα από τους στίχους τους ξεδιπλώνεται το μυστήριο της Ενανθρώπησης και η ξεχωριστή θέση της Θεοτόκου στη ζωή της Εκκλησίας.

Η αρχή του μεγάλου μυστηρίου

Το προσταγμένο θεϊκό μήνυμα, αφού το έλαβε μυστικά και με πλήρη επίγνωση, ο Ασώματος έσπευσε στη σκηνή του Ιωσήφ και απευθύνθηκε στην Αειπάρθενο. Εκείνος που με τη συγκατάβασή Του έγειρε τους ουρανούς, χωρά ολόκληρος και αναλλοίωτος μέσα σε Σένα. Και βλέποντάς Τον να λαμβάνει μέσα στη μήτρα Σου μορφή δούλου, στέκομαι με δέος και Σου φωνάζω,

Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

Τη υπερμάχω στρατηγώ τα νικητήρια. Ως λυτρωθείσα των δεινών ευχαριστήρια. Αναγράφω Σοι η πόλις Σου, Θεοτόκε. Αλλ’ ως έχουσα το κράτος απροσμάχητον. Εκ παντοίων με κινδύνων ελευθέρωσων, ίνα κράζω Σοι,

Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

Άγγελος πρωτοστάτης στάλθηκε από τον ουρανό για να πει προς τη Θεοτόκο το «Χαίρε» και, μαζί με την ασώματη φωνή του, μένοντας άφωνος μπροστά στο θαύμα της σάρκωσης του Κυρίου, στεκόταν και της απηύθυνε λόγια σαν κι αυτά.

Χαίρε, δι’ ής η χαρά εκλάμψει,
χαίρε, δι’ ής η αρά εκλείψει.
Χαίρε, τού πεσόντος, Αδάμ η ανάκλησις,
χαίρε τών δακρύων τής Εύας η λύτρωσις.
Χαίρε, ύψος δυσανάβατον ανθρωπίνοις λογισμοίς,
χαίρε, βάθος δυσθεώρητον καί Αγγέλων οφθαλμοίς.
Χαίρε, ότι υπάρχεις Βασιλέως καθέδρα,
χαίρε, ότι βαστάζεις τόν βαστάζοντα πάντα.
Χαίρε, αστήρ εμφαίνων τόν Ήλιον,
χαίρε, γαστήρ ενθέου σαρκώσεως.
Χαίρε, δι’ ής νεουργείται η κτίσις,
χαίρε, δι’ ής βρεφουργείται ο Κτίστης.

Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

Ο διάλογος της Παρθένου με τον Γαβριήλ

Βλέποντας η Αγία τον εαυτό της να παραμένει στην αγνότητα, απευθύνθηκε με θάρρος στον Γαβριήλ. «Το παράδοξο του λόγου σου μοιάζει δύσκολο να το δεχτεί η ψυχή μου. Πώς λες ότι θα υπάρξει κύηση χωρίς σπορά;» Και εκείνη τη στιγμή αναφώνησε,

Αλληλούϊα.

Η Παρθένος, ζητώντας να γνωρίσει το άγνωστο μυστήριο, φώναξε προς τον λειτουργό του Θεού: «Από καθαρά σπλάχνα, πώς είναι δυνατόν να γεννηθεί Υιός; Πες μου». Και εκείνος, γεμάτος ιερό φόβο, της απάντησε μόνο με ύμνο,

Χαίρε, βουλής απορρήτου μύστις,
χαίρε, σιγής δεομένων πίστις.
Χαίρε, τών θαυμάτων Χριστού τό προοίμιον,
χαίρε, τών δογμάτων αυτού τό κεφάλαιον.
Χαίρε, κλίμαξ επουράνιε, δι’ ής κατέβη ο Θεός,
χαίρε, γέφυρα μετάγουσα τούς εκ γής πρός ουρανόν.
Χαίρε, τό τών Αγγέλων πολυθρύλητον θαύμα,
χαίρε, τό τών δαιμόνων πολυθρήνητον τραύμα.
Χαίρε, τό Φώς αρρήτως γεννήσασα,
χαίρε, τό πώς μηδένα διδάξασα.
Χαίρε, σοφών υπερβαίνουσα γνώσιν,
χαίρε, πιστών καταυγάζουσα φρένας.

Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

Δύναμη του Υψίστου επισκίασε τότε την Απειρογάμο για να συλλάβει, και την καρποφόρα μήτρα της την έδειξε σαν εύφορο χωράφι σε όλους εκείνους που θέλουν να θερίσουν σωτηρία, ψάλλοντας έτσι,

Αλληλούϊα.

Έχοντας μέσα της θεοδόχο μήτρα, η Παρθένος έτρεξε προς την Ελισάβετ. Και το βρέφος της Ελισάβετ, μόλις κατάλαβε τον ασπασμό της, σκίρτησε από χαρά. Με άλματα σαν να έψαλλε ύμνο, φώναζε προς τη Θεοτόκο,

Χαίρε, βλαστού αμαράντου κλήμα,
χαίρε, καρπού ακηράτου κτήμα.
Χαίρε, γεωργόν γεωργούσα φιλάνθρωπον,
χαίρε, φυτουργόν τής ζωής ημών φύουσα.
Χαίρε, άρουρα βλαστάνουσα ευφορίαν οικτιρμών,
χαίρε, τράπεζα βαστάζουσα ευθηνίαν ιλασμών.
Χαίρε, ότι λειμώνα τής τρυφής αναθάλλεις,
χαίρε, ότι λιμένα τών ψυχών ετοιμάζεις.
Χαίρε, δεκτόν πρεσβείας θυμίαμα,
χαίρε, παντός τού κόσμου εξίλασμα.
Χαίρε, Θεού πρός θνητούς ευδοκία,
χαίρε, θνητών πρός Θεόν παρρησία.

Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

Ο Ιωσήφ, οι ποιμένες και το θαύμα της γέννησης

Μεγάλη ταραχή και ζάλη λογισμών είχε μέσα του ο σώφρων Ιωσήφ. Σε έβλεπε άγαμη και υπέθετε κρυφό γάμο, Άμεμπτε. Όταν όμως έμαθε ότι η σύλληψη έγινε από το Άγιο Πνεύμα, είπε,

Αλληλούϊα.

Οι ποιμένες άκουσαν τους Αγγέλους να υμνούν την ένσαρκη παρουσία του Χριστού και έτρεξαν προς Αυτόν σαν προς ποιμένα. Τον είδαν σαν αμνό άμωμο, που τράφηκε στη γαστέρα της Μαρίας, και υμνώντας την έλεγαν,

Χαίρε, αμνού και ποιμένος μήτηρ,
χαίρε, αυλή λογικών προβάτων.
Χαίρε, αοράτων εχθρών αμυντήριον,
χαίρε, Παραδείσου θυρών ανοικτήριον.
Χαίρε, ότι τα ουράνια συναγάλλεται τη γη,
χαίρε, ότι τα επίγεια συγχορεύει ουρανοίς.
Χαίρε, των Αποστόλων το ασίγητον στόμα,
χαίρε, των αθλοφόρων το ανίκητον θάρσος.
Χαίρε, στερρόν της πίστεως έρεισμα,
χαίρε, λαμπρόν της χάριτος γνώρισμα.
Χαίρε, δι’ ης εγυμνώθη ο Άδης,
χαίρε, δι’ ης ενεδύθημεν δόξαν.

Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

Οι Μάγοι ακολουθούν το άστρο

Βλέποντας οι Μάγοι το θεοδρόμο αστέρι, ακολούθησαν τη λάμψη του. Κρατώντας το σαν λυχνάρι, αναζητούσαν μέσω αυτού τον ισχυρό Βασιλιά, και όταν έφτασαν στον Άφθαστο, γέμισαν χαρά και Του φώναξαν,

Αλληλούϊα.

Τα παιδιά των Χαλδαίων είδαν στα χέρια της Παρθένου Εκείνον που με το χέρι Του έπλασε τους ανθρώπους. Και κατανοώντας ότι είναι ο Δεσπότης, αν και έλαβε μορφή δούλου, έσπευσαν να Τον προσκυνήσουν με δώρα και να φωνάξουν στην Ευλογημένη,

Χαίρε, αστέρος αδύτου Μήτηρ,
χαίρε, αυγή μυστικής ημέρας.
Χαίρε, της απάτης την κάμινον σβέσασα,
χαίρε, της Τριάδος τους μύστας φωτίζουσα.
Χαίρε, τύραννον απάνθρωπον εκβαλούσα της αρχής,
χαίρε, Κύριον φιλάνθρωπον επιδείξασα Χριστόν.
Χαίρε, η της βαρβάρου λυτρουμένη θρησκείας,
χαίρε, η του βορβόρου ρυομένη των έργων.
Χαίρε, πυρός προσκύνησιν παύσασα,
χαίρε, φλογός παθών απαλλάτουσα.
Χαίρε, πιστών οδηγέ σωφροσύνης,
χαίρε, πασών γενεών ευφροσύνη.

Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

Κήρυκες γεμάτοι Θεό έγιναν οι Μάγοι και επέστρεψαν στη Βαβυλώνα, εκπληρώνοντας τον χρησμό Σου και κηρύσσοντας τον Χριστό σε όλους. Άφησαν τον Ηρώδη μέσα στη σύγχυσή του, γιατί δεν ήξερε να ψάλλει,

Αλληλούϊα.

Το φως στην Αίγυπτο και η νέα κτίση

Όταν έλαμψε στην Αίγυπτο το φως της αλήθειας, έδιωξες το σκοτάδι του ψεύδους. Τα είδωλα, Σωτήρα, μη μπορώντας να αντέξουν τη δύναμή Σου, έπεσαν. Και όσοι ελευθερώθηκαν από αυτά φώναζαν προς τη Θεοτόκο,

Χαίρε, ανόρθωσις των ανθρώπων,
χαίρε, κατάπτωσις των δαιμόνων.
Χαίρε, της απάτης την πλάνην πατήσασα,
χαίρε, των ειδώλων τον δόλον ελέγξασα.
Χαίρε, θάλασσα ποντίσασα Φαραώ τον νοήτον,
χαίρε, πέτρα η ποτίσασα τους διψώντας την ζωήν.
Χαίρε, πύρινε στύλε, οδηγών τους εν σκότει,
χαίρε, σκέπη του κόσμου, πλατυτέρα νεφέλης.
Χαίρε, τροφή του μάννα διάδοχε,
χαίρε, τρυφής αγίας διάκονε.
Χαίρε, η Γη της επαγγελίας,
χαίρε, εξ ης ρέει μέλι και γάλα.

Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

Καθώς ο Συμεών έμελλε να φύγει από τον παρόντα απατηλό κόσμο, του δόθηκες ως βρέφος. Εκείνος όμως Σε αναγνώρισε και ως τέλειο Θεό. Γι’ αυτό και έμεινε εκστατικός μπροστά στην άρρητη σοφία Σου και φώναζε,

Αλληλούϊα.

Ο Κτίστης έδειξε νέα κτίση σε εμάς που δημιουργηθήκαμε από Αυτόν, καθώς βλάστησε από άσπορη γαστέρα και τη διατήρησε άφθορη, όπως ήταν, ώστε βλέποντας το θαύμα να την υμνούμε λέγοντας,

Χαίρε, το άνθος της αφθαρσίας,
χαίρε, το στέφος της εγκρατείας.
Χαίρε, αναστάσεως τύπον εκλάμπουσα,
χαίρε, των Αγγέλων τον βίον εμφαίνουσα.
Χαίρε, δένδρον αγλαόκαρπον, εξ ου τρέφονται πιστοί,
χαίρε, ξύλον ευσκιόφυλλον, υφ’ ου σκέπονται πολλοί.
Χαίρε, κυοφορούσα οδηγόν πλανωμένοις,
χαίρε, απογεννώσα λυτρωτήν αιχμαλώτοις.
Χαίρε, Κριτού δικαίου δυσώπησις,
χαίρε, πολλών πταιόντων συγχώρησις.
Χαίρε, στολή των γυμνών παρρησίας,
χαίρε, στοργή πάντα πόθον νικώσα.

Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

Το μυστήριο που ξεπερνά κάθε νου

Αφού είδαμε παράδοξη γέννηση, ας απομακρυνθούμε από το πνεύμα του κόσμου και ας υψώσουμε τον νου μας στον ουρανό. Γιατί γι’ αυτό ο ύψιστος Θεός φανερώθηκε ταπεινός άνθρωπος πάνω στη γη, θέλοντας να τραβήξει προς τα άνω εκείνους που Του φωνάζουν,

Αλληλούϊα.

Όλος βρισκόταν στα κάτω, χωρίς καθόλου να απουσιάζει από τα άνω ο απερίγραπτος Λόγος. Γιατί αυτό που συνέβη ήταν θεϊκή συγκατάβαση και όχι τοπική μετάβαση. Και έτσι, από την Παρθένο που δέχθηκε τον Θεό, ακούγονται αυτά,

Χαίρε, Θεού αχωρήτου χώρα,
χαίρε, σεπτού μυστηρίου θύρα.
Χαίρε, των απίστων αμφίβολον άκουσμα,
χαίρε, των πιστών αναμφίβολον καύχημα.
Χαίρε, όχημα πανάγιον του επί των Χερουβείμ,
χαίρε, οίκημα πανάριστον του επί των Σεραφείμ.
Χαίρε, η ταναντία εις ταυτό αγαγούσα,
χαίρε, η παρθενίαν και λοχείαν ζευγνύσα.
Χαίρε, δι’ ης ελύθη παράβασις,
χαίρε, δι’ ης ηνοίχθη Παράδεισος.
Χαίρε, η κλεις της Χριστού βασιλείας,
χαίρε, ελπίς αγαθών αιωνίων.

Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

Όλη η φύση των Αγγέλων έμεινε κατάπληκτη μπροστά στο μεγάλο έργο της Ενανθρώπησης. Εκείνον που ως Θεό Τον έβλεπαν απρόσιτο, Τον αντίκρισαν τώρα προσιτό σε όλους ως άνθρωπο, να ζει μαζί μας και να ακούει από όλους,

Αλληλούϊα.

Οι πολύλογοι ρήτορες μπροστά σε Σένα, Θεοτόκε, μοιάζουν σαν άφωνα ψάρια. Δεν μπορούν να εξηγήσουν πώς μένεις Παρθένος και πώς μπόρεσες να γεννήσεις. Εμείς όμως, θαυμάζοντας το Μυστήριο, φωνάζουμε με πίστη,

Χαίρε, σοφίας Θεού δοχείον,
χαίρε, προνοίας αυτού ταμείον.
Χαίρε, φιλοσόφρους ασόφους δεικνύουσα,
χαίρε, τεχνολόγους αλόγους ελέγχουσα.
Χαίρε, ότι εμωράνθησαν οι δεινοί συζητηταί,
χαίρε, ότι εμαράνθησαν οι των μύθων ποιηταί.
Χαίρε, των Αθηναίων τας πλοκάς διασπώσα,
χαίρε, των αλιέων τας σαγήνας πληρούσα.
Χαίρε, βυθού αγνοίας εξέλκουσα,
χαίρε, πολλούς εν γνώσει φωτίζουσα.
Χαίρε, ολκάς των θελόντων σωθήναι,
χαίρε, λιμήν του βίου πλωτήρων.

Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

Η Παναγία ως τείχος, φως και καταφυγή

Θέλοντας να σώσει τον κόσμο, ο στολιστής των πάντων ήρθε από μόνος Του προς αυτόν. Και ενώ ήταν Ποιμένας ως Θεός, φανερώθηκε για εμάς άνθρωπος σαν εμάς. Καλώντας το όμοιο με το όμοιο, ως Θεός ακούει,

Αλληλούϊα.

Τείχος είσαι των Παρθένων, Θεοτόκε Παρθένε, και όλων όσοι προστρέχουν σε Σένα. Γιατί ο Ποιητής του ουρανού και της γης, Άχραντε, κατοίκησε στη μήτρα Σου και δίδαξε όλους να Σε προσφωνούν έτσι,

Χαίρε, η στήλη τής παρθενίας,
χαίρε, η πύλη τής σωτηρίας.
Χαίρε, αρχηγέ νοητής αναπλάσεως,
χαίρε, χορηγέ θεϊκής αγαθότητος.
Χαίρε, σύ γάρ ανεγέννησας τούς συλληφθέντας αισχρώς,
χαίρε, σύ γάρ ενουθέτησας τούς συληθέντας τόν νούν.
Χαίρε, η τόν φθορέα τών φρενών καταργούσα,
χαίρε, η τόν σπορέα τής αγνείας τεκούσα.
Χαίρε, παστάς ασπόρου νυμφεύσεως,
χαίρε, πιστούς Κυρίω αρμόζουσα.
Χαίρε, καλή κουροτρόφε παρθένων,
χαίρε, ψυχών νυμφοστόλε αγίων.

Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

Κάθε ύμνος νικιέται, όταν προσπαθεί να απλωθεί στο πλήθος των πολλών οικτιρμών Σου. Ακόμη κι αν Σου προσφέρουμε, Βασιλιά Άγιε, ωδές αναρίθμητες σαν την άμμο, πάλι τίποτα άξιο δεν επιτελούμε μπροστά σε όσα έχεις χαρίσει σε εμάς που Σου φωνάζουμε,

Αλληλούϊα.

Βλέπουμε την Αγία Παρθένο σαν φωτοδόχο λαμπάδα να φανερώνεται σε όσους βρίσκονται στο σκοτάδι. Γιατί, αγγίζοντας το άυλο Φως, οδηγεί όλους στη θεϊκή γνώση, φωτίζει τον νου σαν αυγή και τιμάται με αυτά τα λόγια,

Χαίρε, ακτίς νοητού Ηλίου,
χαίρε, βολίς τού αδύτου φέγγους.
Χαίρε, αστραπή τάς ψυχάς καταλάμπουσα,
χαίρε, ώς βροντή τούς εχθρούς καταπλήττουσα.
Χαίρε, ότι τόν πολύφωτον ανατέλλεις φωτισμόν,
χαίρε, ότι τόν πολύρρητον αναβλύζεις ποταμόν.
Χαίρε, τής κολυμβήθρας ζωγραφούσα τόν τύπον,
χαίρε, τής αμαρτίας αναιρούσα τόν ρύπον.
Χαίρε, λουτήρ εκπλύνων συνείδησιν,
χαίρε, κρατήρ κιρνών αγαλλίασιν.
Χαίρε, οσμή τής Χριστού ευωδίας,
χαίρε, ζωή μυστικής ευωχίας.

Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

Το τέλος της δέησης και η δοξολογία

Θέλοντας να χαρίσει τη χάρη και να σβήσει τα παλιά χρέη, ο λυτρωτής όλων των ανθρώπων ήρθε ο ίδιος προς όσους είχαν απομακρυνθεί από τη χάρη Του. Και σχίζοντας το χειρόγραφο των οφειλών, ακούει από όλους,

Αλληλούϊα.

Ψάλλοντας τον τόκο Σου, όλοι Σε ανυμνούμε ως έμψυχο ναό, Θεοτόκε. Γιατί μέσα στη δική Σου γαστέρα κατοίκησε ο Κύριος που κρατά τα πάντα στο χέρι Του, και αγίασε, δόξασε και δίδαξε όλους να Σου φωνάζουν,

Χαίρε, σκηνή τού Θεού καί Λόγου,
χαίρε, Αγία Αγίων μείζων.
Χαίρε, κιβωτέ χρυσωθείσα τώ Πνεύματι,
χαίρε, θησαυρέ τής ζωής αδαπάνητε.
Χαίρε, τίμιον διάδημα βασιλέων ευσεβών,
χαίρε, καύχημα σεβάσμιον Ιερέων ευλαβών.
Χαίρε τής Εκκλησίας ο ασάλευτος πύργος,
χαίρε, τής βασιλείας τό απόρθητον τείχος.
Χαίρε, δι’ ής εγείρονται τρόπαια,
χαίρε, δι’ ής εχθροί καταπίπτουσι.
Χαίρε, χρωτός τού εμού θεραπεία,
χαίρε, ψυχής τής εμής σωτηρία.

Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

Ω πανύμνητε Μητέρα, Εσύ που γέννησες τον αγιώτατο Λόγο ανάμεσα σε όλους τους Αγίους, δέξου τη σημερινή προσφορά και λύτρωσε όλους από κάθε συμφορά, αλλά και από τη μέλλουσα καταδίκη εκείνους που Σου φωνάζουν,

Αλληλούϊα.

Τή υπερμάχω στρατηγώ τά νικητήρια, ως λυτρωθείσα τών δεινών, ευχαριστήρια, αναγράφω σοι η Πόλις σου, Θεοτόκε, αλλ’ ώς έχουσα τό κράτος απροσμάχητον, εκ παντοίων με κινδύνων ελευθέρωσον ίνα κράζω σοι, Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε.

Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε.

Άξιον εστίν ως αληθώς μακαρίζειν Σε την Θεοτόκον, την αειμακάριστον και παναμώμητον και μητέρα του Θεού ημών. Την τιμιωτέραν των Χερουβίμ, και ενδοξοτέραν ασυγκρίτως των Σεραφίμ, την αδιαφθόρως, Θεόν Λόγον τεκούσα, την όντως Θεοτόκον, Σε μεγαλύνομεν.

Δείτε το βίντεο: