Η ξαφνική, επίμονη λαχτάρα για γλυκά, λιπαρά φαγητά ή υδατάνθρακες μπορεί να κρύβει κάτι περισσότερο από μια απλή αλλαγή στις διατροφικές προτιμήσεις. Όταν συνοδεύεται από μεταβολές στην προσωπικότητα και τη συμπεριφορά, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ενδέχεται να αποτελεί πρώιμη ένδειξη μετωποκροταφικής άνοιας (FTD).
Η συγκεκριμένη μορφή άνοιας επηρεάζει κυρίως τους μετωπιαίους και τους κροταφικούς λοβούς του εγκεφάλου. Μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στον λόγο, στην κρίση, στις κοινωνικές αντιδράσεις και στις καθημερινές συνήθειες, ενώ συχνά η διάγνωσή της καθυστερεί επειδή τα πρώτα συμπτώματα δεν θυμίζουν εκείνα της νόσου Αλτσχάιμερ.
Οι 3 κατηγορίες τροφίμων που μπορεί να αποτελούν προειδοποιητικό σημάδι
Η Alzheimer’s Society αναφέρει ότι η έντονη και ξαφνική επιθυμία για γλυκά, λιπαρά τρόφιμα ή υδατάνθρακες μπορεί να εμφανιστεί ως πρώιμο σύμπτωμα της μετωποκροταφικής άνοιας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε λιγούρα συνδέεται με άνοια. Ιδιαίτερη προσοχή, όμως, χρειάζεται όταν η αλλαγή είναι απότομη, επιμένει και συνοδεύεται από ασυνήθιστες συμπεριφορές ή αισθητή μεταβολή στην προσωπικότητα του ατόμου.
Σύμφωνα με τον οργανισμό, τα προειδοποιητικά σημάδια μπορεί αρχικά να είναι ήπια, όμως γίνονται εντονότερα όσο περνά ο χρόνος: «Τα συμπτώματα εξαρτώνται από το ποιες περιοχές του μετωπιαίου και του κροταφικού λοβού έχουν υποστεί βλάβη. Όπως συμβαίνει με τις περισσότερες μορφές άνοιας, η FTD είναι προοδευτική. Αυτό σημαίνει ότι τα συμπτώματά της μπορεί να είναι ήπια στην αρχή, αλλά θα επιδεινωθούν με τον καιρό.
Στο αρχικό στάδιο, η συμπεριφορική παραλλαγή της FTD προκαλεί κυρίως αλλαγές στην προσωπικότητα και τη συμπεριφορά του ατόμου. Μπορεί επίσης να επηρεάσει τη διάθεσή του και την ικανότητά του να σκέφτεται καθαρά και λογικά».
Οι αλλαγές που εμφανίζονται την ώρα του φαγητού
Η απώλεια αναστολών και η δυσκολία αναγνώρισης της κατάλληλης συμπεριφοράς κατά τη διάρκεια των γευμάτων θεωρούνται σημαντικές ενδείξεις της νόσου.
Η Alzheimer’s Society εξηγεί ότι τα άτομα με μετωποκροταφική άνοια μπορεί να:
- Παρουσιάζουν έντονη επιθυμία για γλυκά, λιπαρά φαγητά ή υδατάνθρακες.
- Ξεχνούν τους βασικούς τρόπους συμπεριφοράς στο τραπέζι.
- Μην αντιλαμβάνονται πότε πρέπει να σταματήσουν να τρώνε, να καταναλώνουν αλκοόλ ή να καπνίζουν, εμφανίζοντας ανεξέλεγκτη παρόρμηση για αυτές τις δραστηριότητες.
Οι μεταβολές αυτές μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά, ακόμη και σε ανθρώπους που μέχρι τότε ακολουθούσαν συγκεκριμένο πρόγραμμα διατροφής ή δεν είχαν ιδιαίτερη προτίμηση στα συγκεκριμένα τρόφιμα.
Πώς διαφέρει η μετωποκροταφική άνοια από τη νόσο Αλτσχάιμερ
Το ιατρικό κέντρο Mana Medical Associates εξηγεί σχετικά με την FTD: «Πρόκειται για μια ομάδα διαταραχών που επηρεάζουν κυρίως τον μετωπιαίο και τον κροταφικό λοβό του εγκεφάλου, οδηγώντας σε αλλαγές στην προσωπικότητα, τη συμπεριφορά και τον λόγο. Τείνει να εμφανίζεται σε νεότερη ηλικία σε σύγκριση με τη νόσο Αλτσχάιμερ».
Σε αντίθεση με τη νόσο Αλτσχάιμερ, όπου τα προβλήματα μνήμης βρίσκονται συχνά ανάμεσα στα πρώτα και πιο αναγνωρίσιμα συμπτώματα, στη μετωποκροταφική άνοια μπορεί να προηγηθούν οι αλλαγές στη συμπεριφορά, στις κοινωνικές αντιδράσεις και στις διατροφικές συνήθειες.
Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους η FTD μπορεί να παραμείνει για μεγάλο διάστημα χωρίς διάγνωση. Οι αλλαγές ενδέχεται αρχικά να αποδοθούν σε άγχος, κατάθλιψη, έλλειψη αυτοελέγχου ή σε μια δύσκολη περίοδο της ζωής του ατόμου.
Οι συγγενείς είναι συνήθως εκείνοι που παρατηρούν πρώτοι ότι ένας δικός τους άνθρωπος έχει αρχίσει να καταναλώνει ανεξέλεγκτα γλυκά ή να συμπεριφέρεται διαφορετικά στα γεύματα.
Ένα άτομο μπορεί να πιστεύει ότι χρειάζεται απλώς περισσότερη δύναμη θέλησης. Εάν, όμως, η συμπεριφορά είναι εντελώς καινούργια και συνοδεύεται από άλλες μεταβολές, είναι σημαντικό να συζητηθεί με τον οικογενειακό γιατρό.
Τα συμπτώματα της μετωποκροταφικής άνοιας
Ένα άτομο με τη συμπεριφορική παραλλαγή της μετωποκροταφικής άνοιας (bvFTD) μπορεί να εμφανίσει τα παρακάτω συμπτώματα:
- Δυσκολία στη συγκέντρωση: Δεν μπορεί να διατηρήσει εύκολα την προσοχή του και αποσπάται συχνά.
- Προβλήματα στην οργάνωση: Δυσκολεύεται να προγραμματίσει, να οργανώσει τις υποχρεώσεις του και να λάβει αποφάσεις. Οι πρώτες ενδείξεις μπορεί να φανούν στην εργασία ή στη διαχείριση των οικονομικών.
- Ακατάλληλη κοινωνική συμπεριφορά: Ενεργεί παρορμητικά, χωρίς να υπολογίζει τις συνέπειες. Μπορεί να κάνει αγενή σχόλια για την εμφάνιση άλλων, σεξουαλικές χειρονομίες σε δημόσιο χώρο ή να εκδηλώνει λεκτική και σωματική επιθετικότητα.
- Απώλεια ενσυναίσθησης: Δυσκολεύεται να αντιληφθεί τις σκέψεις και τα συναισθήματα των άλλων. Μπορεί να αδιαφορεί για τις ανάγκες τους, να απομακρύνεται από κοινωνικές δραστηριότητες και να γίνεται λιγότερο φιλικό.
- Έλλειψη κινήτρων: Χάνει το ενδιαφέρον και τη διάθεση να ασχοληθεί με δραστηριότητες που προηγουμένως απολάμβανε.
- Αλλαγές στην αίσθηση του χιούμορ: Ενδέχεται να μην αντιλαμβάνεται πλέον το χιούμορ ή να γελά με τα προβλήματα των άλλων. Μπορεί να δίνει την εντύπωση ενός ψυχρού ή εγωκεντρικού ανθρώπου, όμως η συμπεριφορά αυτή αποτελεί σύμπτωμα της νόσου.
- Επαναλαμβανόμενες ή ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές: Μπορεί να επαναλαμβάνει τις ίδιες λέξεις, φράσεις ή κινήσεις, να συλλέγει αντικείμενα με εμμονή ή να ασχολείται υπερβολικά με την τήρηση του χρόνου.
- Ξαφνική ενασχόληση με καινούργια ενδιαφέροντα: Μπορεί να στραφεί απότομα στη μουσική, την πνευματικότητα ή κάποια άλλη δραστηριότητα. Παρότι αυτό αρχικά φαίνεται θετικό, σε ορισμένες περιπτώσεις αποκτά ψυχαναγκαστικό χαρακτήρα.
Η μετωποκροταφική άνοια μπορεί επίσης να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο το άτομο αντιλαμβάνεται και αντιμετωπίζει σωματικά ή περιβαλλοντικά ερεθίσματα. Σε αυτά περιλαμβάνονται η θερμοκρασία, οι ήχοι, ακόμη και ο πόνος.
Γιατί η έγκαιρη διάγνωση είναι συχνά δύσκολη
Η Alzheimer’s Society προσθέτει: «Οι περισσότεροι άνθρωποι με τη συμπεριφορική παραλλαγή της FTD δεν έχουν πλήρη επίγνωση των συμπτωμάτων τους. Αντίθετα, αυτές οι αλλαγές γίνονται συνήθως αντιληπτές πρώτα από τα άτομα του στενού τους περιβάλλοντος.
Ως αποτέλεσμα, οι ασθενείς με αυτόν τον τύπο άνοιας σπάνια θεωρούν ότι πρέπει να ζητήσουν ιατρική βοήθεια για την κατάστασή τους, ενώ ενδέχεται να αρνηθούν να το πράξουν ακόμα κι αν τους το προτείνουν οι δικοί τους άνθρωποι. Αυτό συχνά προκαλεί μεγάλες καθυστερήσεις στην έγκαιρη διάγνωση της νόσου.
Το άτομο μπορεί επίσης να αντιμετωπίσει προβλήματα με τη λήψη της φαρμακευτικής του αγωγής ή την παρακολούθηση των θεραπειών, ακριβώς επειδή δεν συνειδητοποιεί την κατάστασή του. Παράλληλα, η οδήγηση μπορεί να εξελιχθεί σε ένα ιδιαίτερα περίπλοκο ζήτημα, εάν ο ασθενής δεν βλέπει τον λόγο για τον οποίο πρέπει να σταματήσει να οδηγεί».
Για τον λόγο αυτό, οι παρατηρήσεις της οικογένειας έχουν ιδιαίτερη σημασία. Μια ξαφνική αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες δεν αρκεί από μόνη της για να τεθεί διάγνωση άνοιας, όμως όταν συνδυάζεται με απώλεια αναστολών, παρορμητικότητα, μειωμένη ενσυναίσθηση ή άλλες έντονες μεταβολές στη συμπεριφορά, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.