Το φυτό που πολλοί αποκαλούν «φυτό της αιώνιας νεότητας» ξεχωρίζει για τις εντυπωσιακές ιδιότητές του. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, χρησιμοποιείται για την αναγέννηση των ιστών, τη βελτίωση της υγείας του δέρματος και την επιτάχυνση της επούλωσης, ενώ θεωρείται ιδιαίτερα πολύτιμο στη φυσική και παραδοσιακή ιατρική.
Το αποκαλούν φυτό της αιώνιας νεότητας χάρη στις ιδιότητές του.
Πολλοί υποστηρίζουν ότι συμβάλλει σημαντικά στην αναγέννηση των ιστών και βοηθά στη δημιουργία ουλώδους ιστού. Διαθέτει εξαιρετικές επουλωτικές ιδιότητες, βοηθά το δέρμα να επανέλθει σε πιο υγιή κατάσταση και φαίνεται να καθυστερεί τη διαδικασία της γήρανσης χάρη στην έντονη κυτταροαναπλαστική δράση του.
Ορισμένες ιστορικές αναφορές μάλιστα υποστηρίζουν ότι οι Αρχαίοι Έλληνες αποξήραιναν τα άνθη του ελίχρυσου και τα πρόσφεραν στους θεούς τους. Σήμερα, το φυτό εξακολουθεί να κατέχει σημαντική θέση στην παραδοσιακή ιατρική των μεσογειακών χωρών, ενώ η φήμη του εξαπλώνεται ολοένα και περισσότερο και σε άλλες περιοχές του κόσμου.
Το φυτό ελίχρυσος και τα βασικά χαρακτηριστικά του
Βοτανικό Όνομα – Helichrysum stoechas
Συνδυάζεται καλά με – Περγαμόντο, χαμομήλι, φασκόμηλο, λεβάντα, γεράνι, τριαντάφυλλο, σμύρνα, λιβάνι …Εξόρυξη Μέθοδος – απόσταξη ατμού των λουλουδιών
Το αιθέριο έλαιο του ελίχρυσου χαρακτηρίζεται από έντονο, φρουτώδες άρωμα με νότες μελιού και τσαγιού, κάτι που οφείλεται κυρίως στην υψηλή περιεκτικότητά του σε νερόλη. Το χρώμα του μπορεί να κυμαίνεται από ανοιχτό κίτρινο μέχρι και κοκκινωπό.
Το όνομα «ελίχρυσος» προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «ήλιος» και «χρυσός», αναφορά στο λαμπερό χρώμα των λουλουδιών του. Το γένος Helichrysum ανήκει στην οικογένεια Asteraceae και αποτελεί ένα ιδιαίτερα μεγάλο γένος με περισσότερα από 600 είδη σε όλο τον κόσμο.
Η βοτανική ταυτότητα του ελίχρυσου
Ο ελίχρυσος, γνωστός και ως Immortelle, είναι ανθοφόρο φυτό της οικογένειας των μαργαριτών (Asteraceae). Τα φύλλα του έχουν έντονο αρωματικό χαρακτήρα.
Πρόκειται για μικρό, θαμνώδες και πολυετές φυτό, με στενά φύλλα που καλύπτονται από ασημί τριχίδια και μικρά κίτρινα άνθη. Τα άνθη αποτελούνται από πολλά πέταλα, τα οποία δημιουργούν την εντύπωση ενός πυκνού λουλουδιού με μικρές σωληνοειδείς οπές.
Τα λουλούδια σχηματίζουν συμπλέγματα χρυσοκίτρινων σφαιρικών ανθών, ενώ τα φύλλα είναι λεπτά και επιμήκη. Όταν θρυμματιστούν, απελευθερώνουν ένα ιδιαίτερο και χαρακτηριστικό άρωμα.
Είναι ένα εξαιρετικά όμορφο φυτό για καλλιέργεια σε κήπους, τόσο για το άρωμά του που θυμίζει κάρυ όσο και για την απλότητα και την αισθητική του. Οι ονομασίες «immortelle» και «αιώνια» προέκυψαν επειδή τα άνθη του διατηρούν το έντονο κίτρινο χρώμα τους ακόμη και όταν αποξηρανθούν.
Χρήσεις του αιθέριου ελαίου από ελίχρυσο
1. Αντιβιοτική και αντιμυκητιακή χρήση για το δέρμα.
Έρευνα του Κέντρου Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Beira στην Πορτογαλία έδειξε ότι τα φλαβονοειδή και οι ενώσεις τερπενίων του ελίχρυσου μπορούν να περιορίσουν την ανάπτυξη βακτηρίων και μυκήτων που προκαλούν δερματικούς ερεθισμούς, εξανθήματα και λοιμώξεις.
Για χρήση στο δέρμα, το αιθέριο έλαιο ελίχρυσου μπορεί να αναμειχθεί με έλαιο βάσης – όπως λάδι καρύδας ή jojoba – και να εφαρμοστεί στο πρόσωπο για να βοηθήσει στη μείωση της ερυθρότητας, των κηλίδων και των ερεθισμών από το ξύρισμα. Σε περιπτώσεις αλλεργικών αντιδράσεων ή εξανθημάτων, μπορεί να συνδυαστεί με λάδι λεβάντας για πιο έντονη καταπραϋντική δράση.
2. Ανακούφιση από ηλιακά εγκαύματα και προστασία του δέρματος.
Ο ελίχρυσος βοηθά στην ενυδάτωση του καμένου δέρματος και στην ανακούφιση του πόνου που προκαλούν τα ηλιακά εγκαύματα. Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του δέρματος.
Ένας απλός τρόπος χρήσης είναι να αναμειχθεί μικρή ποσότητα αιθέριου ελαίου με λάδι καρύδας και να εφαρμοστεί απευθείας στο δέρμα για αναζωογόνηση.
3. Φυσική αντιμετώπιση της ακμής.
Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, το αιθέριο έλαιο ελίχρυσου διαθέτει ισχυρές αντιβιοτικές και αντιμικροβιακές ιδιότητες. Αυτό το καθιστά αποτελεσματική φυσική λύση για την ακμή, χωρίς να προκαλεί έντονη ξηρότητα ή ερεθισμό στο δέρμα.
4. Φυσική αντιμετώπιση του μύκητα Candida.
Ορισμένες ενώσεις που περιέχει – όπως οι ακετοφαινόνες, οι φλορογλουκινόλες και τα τερπενοειδή – εμφανίζουν αντιμυκητιακή δράση έναντι της Candida, όπως έδειξαν κλινικές μελέτες.
Παράλληλα, βοηθά στην καταπράυνση του πεπτικού συστήματος, μειώνει τη φλεγμονή στο έντερο, ενισχύει την ανοσολογική άμυνα και συμβάλλει στην αποκατάσταση του εντερικού σωλήνα.
5. Αντιφλεγμονώδες έλαιο που στηρίζει την καρδιά.
Μελέτη του 2008 από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Durban έδειξε ότι η υποτασική δράση του ελίχρυσου μπορεί να βελτιώσει την κατάσταση των αιμοφόρων αγγείων. Μειώνει τη φλεγμονή, ενισχύει τη λειτουργία των μυών και συμβάλλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης.
Οι καρδιαγγειακές του επιδράσεις αποτελούν έναν από τους λόγους που χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες στην ευρωπαϊκή λαϊκή ιατρική για την προστασία της καρδιάς.
6. Βοήθεια στην πέψη και φυσικό διουρητικό.
Ο ελίχρυσος ενισχύει την παραγωγή γαστρικών υγρών, βοηθώντας στη σωστή διάσπαση των τροφών και στην αποφυγή δυσπεψίας.
Στην τουρκική λαϊκή ιατρική χρησιμοποιείται εδώ και χιλιάδες χρόνια ως διουρητικό, συμβάλλοντας στη μείωση του πρηξίματος και στην απομάκρυνση της περίσσειας υγρών από το σώμα. Παράλληλα, τα άνθη του χρησιμοποιούνται ως ρόφημα για την αντιμετώπιση πεπτικών διαταραχών του στομάχου και των εντέρων.
7. Υποστήριξη της λειτουργίας του ήπατος και αποτοξίνωση.
Ο ελίχρυσος θεωρείται ισχυρό αντισπασμωδικό και παραδοσιακά χρησιμοποιείται για τον καθαρισμό του αίματος. Η αντιφλεγμονώδης δράση του τον καθιστά πολύτιμο για την τόνωση της λειτουργίας του ήπατος και την αποτοξίνωση του οργανισμού.
Στη λαϊκή ιατρική χρησιμοποιείται για τη θεραπεία παθήσεων του ήπατος και για την απομάκρυνση τοξινών, βαρέων μετάλλων και άλλων επιβλαβών ουσιών από τον οργανισμό.
8. Φυσική προστασία από τον καρκίνο.
Κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι ο ελίχρυσος περιέχει φλαβονοειδή αντιοξειδωτικά που μπορούν να περιορίσουν το οξειδωτικό στρες και την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων.
Έχει επίσης διαπιστωθεί ότι το εκχύλισμα του φυτού μπορεί να προστατεύσει το DNA από βλάβες και μεταλλάξεις, ενώ εμποδίζει τον σχηματισμό καρκινικών όγκων. Οι φωτοπροστατευτικές ιδιότητες των ενώσεων του έχουν επιβεβαιωθεί τόσο σε μελέτες σε ζώα όσο και σε ανθρώπους.
9. Αντιβιοτικό που ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα.
Ένα μεγάλο μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος βρίσκεται στο έντερο. Οι αντιφλεγμονώδεις και θεραπευτικές ιδιότητες του ελίχρυσου συμβάλλουν στη σωστή λειτουργία του, ενισχύοντας έτσι τη φυσική άμυνα του οργανισμού.
Σε κλινικές μελέτες, τα φλαβονοειδή και οι φλορογλουκινόλες του ελίχρυσου έδειξαν ότι μπορούν να αναστείλουν τη δράση επιβλαβών βακτηρίων, μυκήτων και ιών, μειώνοντας ακόμη και τον κίνδυνο προσβολής από τον ιό HIV.
10. Φυσική ανακούφιση για τις αιμορροΐδες.
Για να μειωθεί ο πόνος και το πρήξιμο από τις αιμορροΐδες, μπορούν να εφαρμοστούν 3-4 σταγόνες αιθέριου ελαίου με βαμβάκι στην πάσχουσα περιοχή. Η εφαρμογή μπορεί να επαναλαμβάνεται κάθε λίγες ώρες για ανακούφιση από πόνο και φλεγμονή.
11. Βοήθεια στην αντιμετώπιση των πετρών στα νεφρά.
Ο συνδυασμός ελαίων λεμονιού και ελίχρυσου φαίνεται ότι μειώνει τον κίνδυνο σχηματισμού λίθων στα νεφρά, υποστηρίζοντας τη λειτουργία αποτοξίνωσης του ήπατος και των νεφρών.
Μπορούν να προστεθούν δύο σταγόνες αιθέριου ελαίου εσπεριδοειδών – όπως λεμόνι, μοσχολέμονο, άγριο πορτοκάλι ή γκρέιπφρουτ – σε νερό δύο φορές την ημέρα, ενώ το έλαιο ελίχρυσου εφαρμόζεται τοπικά στην κάτω κοιλιακή χώρα.
12. Φυσική υποστήριξη σε περιπτώσεις σκλήρυνσης κατά πλάκας.
Τα αιθέρια έλαια τριαντάφυλλου και ελίχρυσου φαίνεται ότι βοηθούν το νευρικό σύστημα και συμβάλλουν στην ανακούφιση ορισμένων συμπτωμάτων της σκλήρυνσης κατά πλάκας.
Συνήθως εφαρμόζονται δύο σταγόνες από κάθε έλαιο (διαλυμένες πρώτα σε έλαιο βάσης) στο σώμα τρεις φορές την ημέρα για τρεις εβδομάδες, ακολουθούμενες από διάλειμμα μίας εβδομάδας πριν επαναληφθεί ο κύκλος.
13. Ανακούφιση από μυϊκούς πόνους.
Έρευνες δείχνουν ότι το αιθέριο έλαιο ελίχρυσου μπορεί να μειώσει τον μυϊκό πόνο, περιορίζοντας το πρήξιμο και τη φλεγμονή ενώ βελτιώνει την κυκλοφορία του αίματος.
Έτσι, μπορεί να βοηθήσει στην επούλωση νεύρων, αρθρώσεων και μυϊκών ιστών. Χρησιμοποιείται συχνά ως φυσική λύση για την ανακούφιση από αρθρίτιδα, ινομυαλγία και τραυματισμούς που σχετίζονται με την άσκηση, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με αιθέριο έλαιο λεβάντας.
Τα χημικά συστατικά και οι ιδιότητες του ελίχρυσου
Χημικά συστατικά
Το αιθέριο έλαιο ελίχρυσου περιέχει πολλές διαφορετικές χημικές ενώσεις, όπως μονοτερπένια (α-πινένιο, β-πινένιο, λιμονένιο, κουρκουμένιο), σεσκιτερπένια (β-καρυοφυλλένιο), αλκοόλες (λιναλόλη, γερανιόλη, φουρφουρόλη), εστέρες (οξικός νερυλεστέρας, γερανυλεστέρας), αλδεΰδες, κετόνες (italidone και άλλες δικετόνες) και φαινόλες όπως η ευγενόλη.
ιδιότητες και χρήσεις:
Ο ελίχρυσος παρουσιάζει ισχυρές ιδιότητες αναγέννησης ιστών και συμβάλλει στον σχηματισμό ουλώδους ιστού. Ευρωπαίοι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι το λάδι του μπορεί να μειώσει τον πόνο των ιστών, να βελτιώσει την κατάσταση του δέρματος και να ενισχύσει τη λειτουργία του κυκλοφορικού συστήματος.
Παράλληλα, φαίνεται να μειώνει τη χοληστερόλη, να συμβάλλει στην τόνωση των ηπατικών κυττάρων και να βοηθά στη μείωση των δυσχρωμιών και των ουλών του δέρματος.
Θεωρείται επίσης βλεννολυτικό, αντιμυκητιακό, αποχρεμπτικό, αντιπηκτικό και αντισπασμωδικό. Το αιθέριο έλαιο έχει χρησιμοποιηθεί σε ραγάδες, ουλές ακμής, χειρουργικές ουλές και πληγές με ιδιαίτερα καλά αποτελέσματα, ενώ είναι ιδανικό για μασάζ σε ευαίσθητο ή ερεθισμένο δέρμα και για την ανακούφιση από μυϊκούς πόνους.