Πέθανε απομονωμένος στο κτήμα του ο πασίγνωστος ηθοποιός του ελληνικού κινηματογράφου

Ένας άνθρωπος με σπουδαία πορεία στον ελληνικό κινηματογράφο και το θέατρο, που όμως έζησε μακριά από τα φώτα στο τέλος της ζωής του, αφήνοντας πίσω του ένα σημαντικό καλλιτεχνικό αποτύπωμα.

Μια σπουδαία αλλά ήσυχη διαδρομή

Υπάρχουν προσωπικότητες που περνούν αθόρυβα από τη ζωή και, παρότι έχουν αφήσει έντονο στίγμα στην τέχνη, με τα χρόνια ξεθωριάζουν από τη μνήμη του κοινού. Ο Νότης Περγιάλης, που γεννήθηκε στις 16 Αυγούστου 1920, ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Υπήρξε συγγραφέας, ηθοποιός, σεναριογράφος, στιχουργός και σκηνοθέτης – μια ευαίσθητη και ξεχωριστή μορφή, που ευτυχώς καταγράφηκε μέσα από σημαντικές στιγμές του ελληνικού κινηματογράφου.

Οι ρόλοι που άφησαν εποχή

Στην ταινία «Κόκκινα φανάρια» μπορεί να ξεχώριζε η Τζένη Καρέζη, όμως ο Νότης Περγιάλης, στον ρόλο του ηλικιωμένου άνδρα, κατάφερε να τραβήξει τα βλέμματα. Αν υπήρχε τότε βραβείο Β’ Ανδρικού Ρόλου, δύσκολα θα του ξέφευγε. Με τη χαρακτηριστική φωνή του, γεμάτη συναίσθημα, άφησε ανεξίτηλη τη φράση: “Όμορφη δεν είναι η ζωή Κατερίνα;”.

Το ίδιο έντονη ήταν η παρουσία του και στην «Ηλέκτρα» του Μιχάλη Κακογιάννη, αλλά και στην ταινία «Το αίμα βάφτηκε κόκκινο» του Βασίλη Γεωργιάδη, όπως και σε πολλές ακόμη παραγωγές, είτε εμπορικές είτε πιο καλλιτεχνικές.

Στίχοι που έγιναν διαχρονικά τραγούδια

Παρότι δεν αυτοπροσδιοριζόταν ως στιχουργός, έγραψε λόγια για ορισμένα από τα πιο γνωστά ελληνικά τραγούδια. Μεταξύ αυτών το «Πάμε μια βόλτα στο φεγγάρι» του Μάνου Χατζιδάκι, «Ο Λεβέντης» και «Τι να την κάνω τη χαρά» του Μίκη Θεοδωράκη, καθώς και το «Το κορίτσι με το κορδελάκι» και τα «Γκρεμισμένα σπίτια» του Γιάννη Μαρκόπουλου.

Ο ίδιος ο Μίκης Θεοδωράκης είχε πει για τη σχέση τους:
«Με τον Νότη μας ενώνει μια δυνατή φιλία. Ξεκινήσαμε από τις ίδιες λαϊκές ρίζες. Τα βιώματά μας είναι ίδια. Οι στόχοι μας οι ίδιοι. Πάντα πολεμήσαμε το ίδιο θεριό κι ονειρευόμαστε ένα λαό με γεμάτα μάτια κι όρθιο κεφάλι».

Η παρουσία του στο θέατρο και τη λογοτεχνία

Οι θεατρικοί ρόλοι μπορεί να είναι εφήμεροι, όμως όσοι τον παρακολούθησαν στον «Δον Καμίλο» δίπλα στον Μίμη Φωτόπουλο ή στο έργο «Μια ιστορία του Ιρκούτσκ» με τον Αλέκο Αλεξανδράκη, τον θυμούνταν για πολύ καιρό μετά.

Ο ίδιος θεωρούσε πρωτίστως τον εαυτό του συγγραφέα. Δημιούργησε πολλά θεατρικά έργα, όπως «Το κορίτσι με το κορδελάκι», «Μαγική πόλη» και «Η γειτονιά του Τσέχωφ», ενώ αρκετά μυθιστορήματά του μεταφράστηκαν σε γλώσσες όπως αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά και δανικά.

Η τηλεόραση και τα μεγάλα έργα

Έγραψε το σενάριο και συμμετείχε ως αφηγητής στη σειρά «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται», βασισμένη στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη, η οποία προβλήθηκε με μεγάλη επιτυχία το 1975.

Για τη δουλειά και τη στάση ζωής του, η Κυριαζίδου από το τμήμα πολιτισμού του ΚΚΕ είχε γράψει:
“Ο Νότης Περγιάλης μένει συνεπής και πιστός απέναντι στις αξίες και τα ιδανικά του μέχρι τέλους. Ακουμπώντας την ψυχή του λαϊκού, απλού κόσμου. Στο τραγούδι για το μπλόκο της Καισαριανής, που μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης, τραγουδά τον ηρωισμό αλλά και το θρήνο του λαού «Λευτέρη, με τα γαλανά τα μάτια και την ομορφιά, τους τοίχους που μπογιάτιζες πες μου την ύστερη στιγμή τι βρήκες και ζωγράφισες, και το κοιτάν στη γειτονιά και κλαίνε στο Παγκράτι;».”

Στα «Γκρεμισμένα σπίτια», που μελοποίησε ο Γιάννης Μαρκόπουλος, αναδεικνύει τη ζωή και τα όνειρα των απλών ανθρώπων. Στο «Λεβέντης εροβόλαγε», με μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, υμνεί την αξιοπρέπεια και τη δύναμη της ψυχής ακόμη και μπροστά στον θάνατο.

Τα λόγια που έμειναν

Όπως είχε πει και ο ίδιος, υπερασπιζόμενος τα ιδανικά που υπηρέτησε σε όλη του τη ζωή:

«Τα μονοπάτια στα βουνά υπάρχουν ακόμα… Εμείς, σα λαός, δε σκύψαμε το κεφάλι και ούτε πρόκειται να το σκύψουμε. Είμαστε λαός που θυμώνει και δεν ξεχνάει. Είναι ακατανόητο τι κατεργάζονται για τους λαούς. Καινούρια αίματα; Καινούριες περιπέτειες και διώξεις; Δε θα περάσουν αυτά. Υπάρχει τεράστια πείρα στους λαούς. Οι λαοί ξέρουν να αμυνθούν. Υπάρχει ο λόγος που δε σβήστηκε ακόμα ούτε από τα δέντρα, ούτε από τις πολιτείες, ούτε από τα χωριά. Αν έρθει άλλος ένας τρόπος για να καταπιέσουν τους λαούς, δε θα περάσει. Γιατί οι λαοί ξέρουν…».

Το τέλος μιας διακριτικής ζωής

Ο Νότης Περγιάλης έφυγε από τη ζωή στις 10 Νοεμβρίου 2009, σε ηλικία 89 ετών. Επέλεξε να ζήσει μακριά από τη δημοσιότητα, ακολουθώντας έναν δύσκολο αλλά αυθεντικό δρόμο, υπηρετώντας μέχρι το τέλος τις αξίες και την τέχνη του.

Δείτε το βίντεο-αφιέρωμα: