Ο καρκίνος και η διατροφή συνδέονται στενά, όμως μια νέα μελέτη δείχνει ότι ακόμα και μια «ωφέλιμη» βιταμίνη μπορεί να γίνει πρόβλημα όταν ξεφεύγουμε από το μέτρο.
Περισσότερη βιταμίνη δεν σημαίνει πάντα καλύτερη υγεία
Πιστεύετε ότι όσο περισσότερες βιταμίνες λαμβάνετε, τόσο το καλύτερο; Μια πρόσφατη επιστημονική έρευνα έρχεται να ανατρέψει αυτή τη λογική. Τα δεδομένα δείχνουν πως τόσο η υπερβολική όσο και η ανεπαρκής πρόσληψη μιας συγκεκριμένης βιταμίνης ενδέχεται να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι απλό: ποιο είναι το σωστό μέτρο;
Η βιταμίνη Α στο μικροσκόπιο των ερευνητών
Η βιταμίνη Α είναι ευρέως γνωστή για τη συμβολή της στην καλή όραση, την ενίσχυση του ανοσοποιητικού και τη διατήρηση υγιούς επιδερμίδας. Παράλληλα, δρα ως αντιοξειδωτικό, συμβάλλοντας στη μείωση του οξειδωτικού στρες και της φλεγμονής στον οργανισμό.
Υπάρχουν, επίσης, στοιχεία που τη συνδέουν με πιθανή αντικαρκινική δράση. Ωστόσο, πόση ποσότητα είναι επαρκής και από ποιο σημείο και μετά γίνεται επικίνδυνη;
Για να δώσουν απαντήσεις, επιστήμονες πραγματοποίησαν μελέτη τύπου περιπτώσεων-ελέγχου σε νοσοκομεία του Βιετνάμ. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients.
Πώς οργανώθηκε η έρευνα
Η ερευνητική ομάδα συγκέντρωσε συμμετέχοντες από τέσσερα μεγάλα πανεπιστημιακά νοσοκομεία στο Βιετνάμ. Συνολικά δημιουργήθηκαν δύο ομάδες.
Η πρώτη περιλάμβανε περισσότερους από 3.700 ασθενείς που είχαν διαγνωστεί με καρκίνο. Η δεύτερη, περίπου 3.000 άτομα, αποτελούσε την ομάδα ελέγχου: ασθενείς που νοσηλεύονταν για άλλους λόγους και δεν είχαν καρκίνο.
Στην ομάδα των ασθενών περιλαμβάνονταν περιπτώσεις καρκίνου του οισοφάγου, του στομάχου, του παχέος εντέρου, του ορθού, του πνεύμονα, του μαστού και άλλων μορφών της νόσου.
Οι ερευνητές συνέλεξαν δημογραφικά δεδομένα και λεπτομερείς πληροφορίες για τις διατροφικές συνήθειες μέσω ερωτηματολογίου συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων. Με βάση αυτά τα στοιχεία υπολόγισαν την ημερήσια πρόσληψη βιταμίνης Α για κάθε συμμετέχοντα.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Μετά από στατιστικές αναλύσεις, στις οποίες λήφθηκαν υπόψη παράγοντες όπως το φύλο, η ηλικία και ο Δείκτης Μάζας Σώματος, οι επιστήμονες εντόπισαν μια σχέση σχήματος U ανάμεσα στη βιταμίνη Α και τον καρκίνο. Με απλά λόγια, τόσο τα πολύ χαμηλά όσο και τα πολύ υψηλά επίπεδα πρόσληψης συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.
Η τιμή αναφοράς για τη βιταμίνη Α κυμάνθηκε στα 85,3–104 μικρογραμμάρια την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχούσε στη μέση πρόσληψη της ομάδας ελέγχου, δηλαδή όσων δεν είχαν καρκίνο.
Οι μορφές καρκίνου που εμφάνισαν ισχυρότερη συσχέτιση με τη βιταμίνη Α ήταν του οισοφάγου, του μαστού, του ορθού και του στομάχου. Δεν παρατηρήθηκε αντίστοιχη σύνδεση με τον καρκίνο του παχέος εντέρου.
Ποια είναι η σωστή ποσότητα βιταμίνης Α
Όπως συμβαίνει με πολλά πράγματα στη ζωή, η υπερβολή δεν ωφελεί. Η αυξημένη κατανάλωση βιταμίνης Α δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερη υγεία. Από την άλλη πλευρά, η έλλειψη μπορεί επίσης να δημιουργήσει προβλήματα.
Σύμφωνα με τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ, οι ημερήσιες ανάγκες διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία και το φύλο. Οι συστάσεις δίνονται σε ισοδύναμα δραστικότητας ρετινόλης (RAE), καθώς η βιταμίνη Α προέρχεται από διαφορετικές μορφές όπως η ρετινόλη και η βήτα καροτίνη.
Για τους ενήλικες ισχύουν τα εξής:
- Άνδρες: 900 μικρογραμμάρια RAE
- Γυναίκες: 700 μικρογραμμάρια RAE
- Εγκυμοσύνη: 770 μικρογραμμάρια RAE
- Θηλασμός: 1.300 μικρογραμμάρια RAE
Ποιες τροφές περιέχουν βιταμίνη Α
Η βιταμίνη Α βρίσκεται σε πολλές καθημερινές τροφές. Ενδεικτικά:
- Καρότα
- Κολοκύθες
- Γλυκοπατάτες
- Σπανάκι
- Τόνος
- Συκώτι βοδινού
Δεν είναι μόνο η βιταμίνη Α που μετράει
Φυσικά, η πρόληψη του καρκίνου δεν εξαρτάται αποκλειστικά από μία βιταμίνη. Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία τονίζει ότι βασικοί παράγοντες που μπορούμε να ελέγξουμε είναι η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ.
Ένα αντιφλεγμονώδες διατροφικό μοντέλο, πλούσιο σε φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς, σπόρους, δημητριακά ολικής άλεσης και υγιή λιπαρά, φαίνεται να συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου. Παράλληλα, η τακτική άσκηση ενισχύει τη συνολική υγεία και μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά.
Η συγκεκριμένη μελέτη δείχνει ξεκάθαρα ότι η ισορροπία είναι το κλειδί. Ούτε η υπερβολή ούτε η έλλειψη βιταμίνης Α είναι αθώες. Αν έχετε αμφιβολίες για το αν λαμβάνετε τη σωστή ποσότητα, είναι καλό να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας και να προσαρμόσετε ανάλογα τη διατροφή σας.