Εφιάλτης για τις συντάξεις: Αλλάζουν όλα, σενάριο για νέο «όριο» στα 70 έτη

Αλλάζουν όλα, σενάριο για νέο “όριο” στα 70 έτη» – Ανησυχίες γύρω από το μέλλον του ασφαλιστικού, μέσα σε μια Ευρώπη που γερνάει και έναν πληθυσμό που μειώνεται. Τα δεδομένα και τα σενάρια για την Ελλάδα και την Ευρώπη.

Όλο και λιγότεροι εργαζόμενοι θα στηρίζουν το σύστημα

Η εικόνα του πληθυσμού της Ελλάδας τις επόμενες δεκαετίες αναδεικνύει μια πραγματικότητα που δεν μπορεί πια να αγνοηθεί. Το ασφαλιστικό σύστημα θα στηρίζεται σε έναν όλο και μικρότερο αριθμό εργαζομένων, ενώ οι συνταξιούχοι θα αποτελούν μια από τις πολυπληθέστερες ομάδες στη χώρα.

Σύμφωνα με νέες εκτιμήσεις από την Eurostat, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον ΟΟΣΑ, η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα έντονο δημογραφικό πρόβλημα. Σήμερα, αντιστοιχούν περίπου 39 άτομα άνω των 65 ετών σε κάθε 100 πολίτες παραγωγικής ηλικίας. Μέχρι το 2040, ο αριθμός αυτός προβλέπεται να φτάσει τους 60 και έως το 2050 τους 75. Ο ΟΟΣΑ στην ετήσια έκθεση «Pensions at a Glance 2025» τονίζει ότι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι ήδη 33 άτομα άνω των 65 ανά 100 εργαζόμενους.

Αυτή η εικόνα δεν αποτυπώνεται μόνο στους δημογραφικούς πίνακες. Η αναλογία ασφαλισμένων προς συνταξιούχους στην Ελλάδα μειώνεται σταθερά: από 1 προς 1,66 σήμερα, αναμένεται να πέσει στο 1 προς 1,46 το 2030 και στο 1 προς 1,23 το 2050. Αυτό σημαίνει πως λιγότεροι εργαζόμενοι θα σηκώνουν μεγαλύτερο βάρος, ενώ οι ανάγκες του συστήματος θα αυξάνονται.

Ραγδαία μείωση του πληθυσμού έως το 2050

Σύμφωνα με τις προβλέψεις των Ηνωμένων Εθνών, μέχρι το 2050 ο πληθυσμός της Ελλάδας θα έχει περιοριστεί σε περίπου 8 εκατομμύρια. Το 35% των κατοίκων θα είναι άνω των 65 ετών, γεγονός που κατατάσσει τη χώρα στις πιο γηρασμένες κοινωνίες της Ευρώπης.

Αν και το δημογραφικό δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό πρόβλημα, η πίεση που ασκείται στα συνταξιοδοτικά συστήματα των ευρωπαϊκών χωρών συνεχώς μεγαλώνει. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι ανεξάρτητα από το είδος του ασφαλιστικού μοντέλου, οι μελλοντικές συντάξεις θα αντιστοιχούν σε μικρότερο ποσοστό του μισθού, αν οι πολίτες δεν επιλέξουν να εργάζονται περισσότερα χρόνια ή δεν ενισχύσουν την ιδιωτική τους αποταμίευση.

Σήμερα στην Ευρώπη, η μέση αναλογία σύνταξης προς μισθό είναι στο 61%. Ωστόσο, οι διαφορές μεταξύ των χωρών είναι μεγάλες: στην Εσθονία, τη Λιθουανία και την Ιρλανδία το ποσοστό πέφτει κάτω από 40%, ενώ στην Ολλανδία, την Πορτογαλία και την Τουρκία ξεπερνά το 90%. Η Ελλάδα βρίσκεται στο 88,5%, λόγω της δομής του ασφαλιστικού συστήματος και των μεταρρυθμίσεων που έχουν εφαρμοστεί τα προηγούμενα χρόνια.

Η γήρανση απειλεί όλη την Ευρώπη

Το πρόβλημα της υπογεννητικότητας και της μείωσης του εργατικού δυναμικού δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπει ότι ο συνολικός της πληθυσμός θα μειωθεί από 451 εκατομμύρια σήμερα σε 432 εκατομμύρια το 2070. Σε αρκετές χώρες της ΕΕ, ήδη το 25% των κατοίκων είναι ηλικίας άνω των 65 ετών, ενώ ο αριθμός των εργαζομένων που στηρίζουν τα συνταξιοδοτικά συστήματα μειώνεται.

Για να καλύψουν τις συνταξιοδοτικές ανάγκες, τα κράτη στρέφονται ολοένα και περισσότερο στον κρατικό προϋπολογισμό. Η Γερμανία φέτος διέθεσε πάνω από 100 δισεκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη του συνταξιοδοτικού της συστήματος, με το ποσό να αναμένεται να φτάσει τα 150 δισεκατομμύρια μέχρι το 2040. Η Ιταλία ήδη ξοδεύει το 16% του ΑΕΠ της για συντάξεις, η Ελλάδα το 14,5% (ποσοστό που αναμένεται να μειωθεί στο 13,7% έως το 2040), ενώ η Γερμανία διατηρεί τη σχετική δαπάνη γύρω στο 10%.

Έρχεται αύξηση στα όρια ηλικίας;

Μπροστά σε αυτές τις πιέσεις, ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί ότι αρκετές χώρες ενδέχεται να αυξήσουν τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης – ακόμη και να τα φτάσουν ή να τα ξεπεράσουν τα 70 έτη. Στην Ελλάδα, όπου τα ηλικιακά όρια είναι συνδεδεμένα με το προσδόκιμο ζωής και αναπροσαρμόζονται ανά τριετία, η επόμενη αναθεώρηση θα εξεταστεί το 2030. Για το 2027 έχει αποφασιστεί να παραμείνουν ως έχουν.

Το δημογραφικό πρόβλημα επηρεάζει σοβαρά την αγορά εργασίας, τη βιωσιμότητα των συντάξεων και συνολικά την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες καλούνται να διαχειριστούν ένα από τα πιο σοβαρά δομικά ζητήματα των επόμενων δεκαετιών – μια πρόκληση που δεν επηρεάζει μόνο το ασφαλιστικό, αλλά και ολόκληρο το κοινωνικό και οικονομικό τους μοντέλο.

Πηγή: flash