Μετά από 80 ολόκληρα χρόνια, το νέο κληρονομικό δίκαιο πέρασε από τη Βουλή, φέρνοντας μεγάλες αλλαγές σε διαθήκες, κληρονομιές και δικαιώματα συζύγων και συντρόφων. Την ίδια στιγμή όμως, έντονες αντιδράσεις προκάλεσε η τροπολογία για τα πολιτικά πρόσωπα, ανοίγοντας νέο κύκλο αντιπαράθεσης με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Το νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης για την αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου υπερψηφίστηκε αργά το βράδυ της Τρίτης, με την κυβέρνηση να κάνει λόγο για ένα νέο πλαίσιο που προσαρμόζεται στις σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες.
Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης και ο υφυπουργός Γιάννης Μπούγας υποστήριξαν πως οι νέες ρυθμίσεις ενισχύουν την ασφάλεια, τη συμπερίληψη και την κοινωνική ισορροπία, ενώ στόχος είναι να αντιμετωπιστούν χρόνιες παθογένειες που υπήρχαν εδώ και δεκαετίες.
Το νέο πλαίσιο θα τεθεί σε εφαρμογή από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, με την έναρξη του νέου δικαστικού έτους.
Οι μεγάλες αλλαγές στις διαθήκες
Από τις σημαντικότερες αλλαγές που προβλέπει ο νέος νόμος είναι η απλοποίηση της διαδικασίας σύνταξης δημόσιας διαθήκης και η δυνατότητα σύνταξης μυστικής διαθήκης με λιγότερους μάρτυρες.
Παράλληλα προβλέπεται ειδική διαδικασία για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου, αλλά και ενιαίος τύπος διαθήκης για έκτακτες περιπτώσεις.
Οι ιδιόγραφες διαθήκες παραμένουν, αλλά πλέον μπαίνουν αυστηρότερες δικλείδες ασφαλείας. Θα έχουν ισχύ ενός έτους από τη σύνταξή τους, ενώ σε περιπτώσεις μεγαλύτερης χρονικής απόστασης θα εξετάζονται από συμβολαιογράφο και μάρτυρες.
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή είναι ότι διαθήκη θα μπορεί να συντάσσει πλέον πρόσωπο που έχει συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας του.
Παράλληλα απαγορεύεται η σύνταξη διαθήκης από άτομα που νοσηλεύονται σε νοσοκομεία, οίκους ευγηρίας ή άλλες δομές περίθαλψης προς πρόσωπα που εργάζονται ή διοικούν τις συγκεκριμένες δομές.
Τι αλλάζει στις κληρονομιές για συζύγους και συντρόφους
Αλλαγές έρχονται και στην εξ αδιαθέτου διαδοχή.
Μεγαλώνει η κληρονομική μερίδα του χήρου ή της χήρας στο 1/3 όταν υπάρχει ένα παιδί στην οικογένεια, ενώ παραμένει στο 1/4 όταν υπάρχουν περισσότερα παιδιά.
Σε περιπτώσεις που δεν υπάρχουν παιδιά, ο σύζυγος κληρονομεί πλέον πρώτος ολόκληρη την περιουσία, πριν από γονείς ή άλλους συγγενείς.
Αντίστοιχα δικαιώματα προβλέπονται και για τα σύμφωνα συμβίωσης.
Επιπλέον, πλήρες κληρονομικό δικαίωμα αποκτούν πλέον και σύντροφοι εκτός γάμου, εφόσον η σχέση διαρκεί πάνω από τρία χρόνια και δεν υπάρχουν στενότεροι συγγενείς.
Ο σύντροφος θα πρέπει να υποβάλει αίτηση μέσα σε τέσσερις μήνες από τον θάνατο, διαφορετικά η περιουσία περνά στο Δημόσιο.
Οι νέες κληρονομικές συμβάσεις
Ο νέος νόμος καθιερώνει και τον θεσμό της κληρονομικής σύμβασης αιτία θανάτου.
Η σύμβαση θα καταρτίζεται ενώπιον συμβολαιογράφου, με αυτοπρόσωπη παρουσία των συμβαλλομένων.
Παράλληλα, δίνεται πλέον η δυνατότητα σε κληρονόμο να παραιτηθεί ρητά από μελλοντικά δικαιώματα στην κληρονομιά.
Τι αλλάζει στη νόμιμη μοίρα
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στη λεγόμενη «νόμιμη μοίρα».
Οι κληρονόμοι, όπως ο σύζυγος ή τα παιδιά, δεν αποκτούν πλέον εξ αδιαιρέτου συγκυριότητα στα ακίνητα που κληρονομούν.
Αντί αυτού, θα μπορούν να λαμβάνουν το μερίδιό τους σε χρήμα, στο ήμισυ της αξίας της κληρονομιάς.
Παράλληλα, ο κληρονόμος δεν θα βαρύνεται με προσωπικά χρέη της κληρονομιάς, εκτός εάν δηλώσει ότι αναλαμβάνει ελεύθερα τη διαχείρισή της ή συντρέχουν ειδικές περιπτώσεις.
Ποιοι θα είναι οι εκκαθαριστές κληρονομιάς
Αλλαγές υπάρχουν και στον τρόπο διορισμού εκκαθαριστών κληρονομιάς.
Πλέον, εκκαθαριστής θα διορίζεται δικηγόρος από ειδικό κατάλογο που θα τηρείται στο δικαστήριο της κληρονομίας.
Ο κληρονόμος ή πρόσωπα που αναφέρονται στη διαθήκη δεν θα μπορούν να αναλαμβάνουν αυτόν τον ρόλο.
Η τροπολογία για τα πολιτικά πρόσωπα που προκάλεσε ένταση
Πέρα από το νέο κληρονομικό δίκαιο, έντονες αντιδράσεις προκάλεσε και η τροπολογία του υπουργείου Δικαιοσύνης για την επίσπευση εκδίκασης υποθέσεων που αφορούν πολιτικά πρόσωπα.
Η διάταξη προβλέπει πως για εν ενεργεία βουλευτές που κατηγορούνται για πλημμελήματα, οι υποθέσεις θα οδηγούνται άμεσα σε δίκη και θα προσδιορίζονται μέσα σε τρεις μήνες.
Για κακουργήματα, η ανάκριση θα διεξάγεται από εφέτη ανακριτή και θα πρέπει να ολοκληρώνεται μέσα σε τέσσερις μήνες.
Η παρέμβαση της Λάουρα Κοβέσι
Η συγκεκριμένη τροπολογία προκάλεσε αντιδράσεις και από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Σύμφωνα με πληροφορίες από το Στρασβούργο, η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας Λάουρα Κοβέσι απέστειλε επιστολή στον Γιώργο Φλωρίδη, εκφράζοντας έντονη δυσαρέσκεια.
Η ευρωπαϊκή πλευρά θεωρεί ότι η διάταξη μπορεί να αποκλείσει τους εντεταλμένους Ευρωπαίους εισαγγελείς από έρευνες που αφορούν πολιτικά πρόσωπα.
Πηγές της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας υποστηρίζουν ότι η ρύθμιση είναι ασυμβίβαστη τόσο με τον κανονισμό λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας όσο και με την ελληνική νομοθεσία.
Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Γιάννης Μπούγας απάντησε από το βήμα της Βουλής ότι η νομοτεχνική βελτίωση «δεν επηρεάζει σε καμία περίπτωση την αρμοδιότητα του ανακριτή για τις ανακριτικές πράξεις που προβλέπει ο κανονισμός της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας».