Η επίσημη απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού φυσικού αερίου από την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλάζει ριζικά το ενεργειακό τοπίο στην περιοχή μας, με την Ελλάδα και τον Κάθετο Διάδρομο να αποκτούν αναβαθμισμένο ρόλο στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης.
Η απόφαση της ΕΕ και οι νέες υποχρεώσεις για τα κράτη μέλη
Η Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ δημοσίευσε τον νέο κανονισμό, ο οποίος απαγορεύει την εισαγωγή ρωσικού φυσικού αερίου σε όλα τα κράτη μέλη από το φθινόπωρο του 2027.
Σύμφωνα με τη νομοθεσία, κάθε χώρα της ΕΕ οφείλει να σχεδιάσει και να υποβάλει έως την 1η Μαρτίου 2026 ένα εθνικό σχέδιο διαφοροποίησης του ενεργειακού της εφοδιασμού. Η μετάβαση θα πρέπει να γίνει συντονισμένα, ώστε να διασφαλιστεί η ενεργειακή ασφάλεια και να αποφευχθούν απότομες διακυμάνσεις στις τιμές.
Τι σημαίνει η εξέλιξη για την Ελλάδα και τον Κάθετο Διάδρομο
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, σχολίασε στην ΕΡΤ πως «η απόφαση της Ευρώπης να αποδεσμευτεί από το ρωσικό φυσικό αέριο αλλάζει τις ισορροπίες στην περιοχή μας, επιτρέποντας στην Ελλάδα και στον Κάθετο Διάδρομο να αναδειχθούν σε βασικούς εναλλακτικούς ενεργειακούς κόμβους για την Ευρώπη». Όπως τόνισε, αυτό περιορίζει παράλληλα τον ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή.
Επιπλέον, χαρακτήρισε πολύ σημαντική τη συμφωνία για τη μεταφορά αμερικανικού LNG στην Ουκρανία, η οποία υπεγράφη πρόσφατα.
Ξεκινά η λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου
Από τον Μάρτιο του 2026 ξεκινά η ενεργή λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου, με την άφιξη του πρώτου φορτίου αμερικανικού LNG στη Ρεβυθούσα. Από εκεί, θα διοχετευθεί προς την Ουκρανία μέσω του διαδρόμου Route 1, που διασχίζει Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία και Μολδαβία, αξιοποιώντας τις υπάρχουσες διασυνδεδεμένες υποδομές.
Η μεταφορική ικανότητα της διαδρομής αυτής μπορεί να φτάσει μέχρι και το 1 εκατομμύριο MWh (ή 1 TWh), ανάλογα με τη διαθεσιμότητα των διαχειριστών των δικτύων φυσικού αερίου των εμπλεκόμενων χωρών.
Η πρώτη συμφωνία για LNG προς Ουκρανία
Η πρώτη φορτωτική συμφωνία υπογράφηκε στις 30 Ιανουαρίου 2026, με την εταιρεία ATLANTIC SEE LNG TRADE να αναλαμβάνει την πώληση αμερικανικού LNG στην Ουκρανία. Η εταιρεία αυτή αποτελεί κοινοπραξία του Ομίλου AKTOR (60%) και της ΔΕΠΑ Εμπορίας (40%). Το LNG προέρχεται από την BP και παραλήπτης είναι η ουκρανική Naftogaz.
Πρόκειται για την πρώτη μεγάλης κλίμακας εμπορική πράξη της ATLANTIC SEE LNG TRADE, η οποία συστάθηκε τον Νοέμβριο του προηγούμενου έτους και πλέον δραστηριοποιείται επίσημα στην ευρύτερη αγορά φυσικού αερίου.
Η σημασία της συμφωνίας για την Ελλάδα και την Ευρώπη
Ο διευθύνων σύμβουλος της ATLANTIC SEE LNG TRADE Α.Ε. και πρόεδρος του Ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, δήλωσε:
«Με τη συμφωνία αυτή, ο κάθετος διάδρομος καθίσταται πραγματικότητα και ανοίγει έναν δρόμο που θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και θα προσφέρει σημαντικά οφέλη στην ελληνική οικονομία. Είναι υποχρέωση της Ε.Ε. να υποστηρίξει σε όλα τα επίπεδα τον κάθετο ενεργειακό διάδρομο, εάν θέλει να στείλει ένα ουσιαστικό μήνυμα συνέπειας μεταξύ λόγων και πράξεων για την απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, τόσο άμεσα όσο και έμμεσα μέσω υποδομών τρίτων χωρών, όπως προβλέπεται ξεκάθαρα και από τον πρόσφατο ευρωπαϊκό κανονισμό. Η ενέργεια αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και την ευημερία των πολιτών και η χρήση του κάθετου διαδρόμου μπορεί να κάνει τη διαφορά σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων».