Λίγοι το γνωρίζουν για τη Μαρία Φωκά: Όταν η αγαπημένη «γιαγιά» της τηλεόρασης καταδικάστηκε σε ισόβια για κατασκοπεία
Από τη δίκη του Νίκου Μπελογιάννη μέχρι την καταδίκη της σε ισόβια, η ζωή της Μαρίας Φωκά κρύβει μια συγκλονιστική ιστορία που ελάχιστοι γνωρίζουν.
Η Μαρία Φωκά υπήρξε μία από τις πιο ξεχωριστές και πολυδιάστατες προσωπικότητες του ελληνικού θεάτρου και της τηλεόρασης. Πίσω από τους αγαπημένους ρόλους της, όμως, υπήρχε μια γυναίκα με έντονη πολιτική δράση, η οποία πλήρωσε βαρύ τίμημα για τις πεποιθήσεις της.
Γεννήθηκε στο Αργοστόλι της Κεφαλονιάς και ήταν κόρη του πλοιάρχου Νικολάου Θ. Φωκά και της Καικιλίας Κουντούρη. Η ζωή της δεν περιορίστηκε ποτέ αποκλειστικά στην υποκριτική, καθώς από πολύ νωρίς επέλεξε να συμμετέχει ενεργά στους πολιτικούς και κοινωνικούς αγώνες της εποχής της.
Διέθετε δυναμικό χαρακτήρα και ξεχώριζε για την ικανότητά της να ερμηνεύει επιβλητικές και σύνθετες ηρωίδες. Την ίδια στιγμή, δεν δίστασε να έρθει αντιμέτωπη με το κατεστημένο, υπερασπιζόμενη με θάρρος τις ιδέες και τις αρχές της.
Η άγνωστη ιστορία της Μαρίας Φωκά
Στα χρόνια της γερμανικής κατοχής, η Μαρία Φωκά επέδειξε αξιοσημείωτο θάρρος και πήρε ενεργό μέρος στην Εθνική Αντίσταση. Εντάχθηκε στις γραμμές του ΚΚΕ και συμμετείχε στους αγώνες του κινήματος, παραμένοντας πιστή στις πολιτικές της θέσεις ακόμη και στις πιο δύσκολες συνθήκες.
Η μεταπολεμική Ελλάδα και το ιδιαίτερα φορτισμένο ψυχροπολεμικό κλίμα έφεραν την ηθοποιό αντιμέτωπη με έναν σκληρό κρατικό μηχανισμό καταστολής. Οι κομμουνιστές βρίσκονταν συστηματικά στο στόχαστρο και συχνά αντιμετωπίζονταν ως πράκτορες της Σοβιετικής Ένωσης.
Η Μαρία Φωκά κατηγορήθηκε ότι συμμετείχε σε υπόθεση μεταφοράς χρημάτων από το Παρίσι, τα οποία προορίζονταν για την οικονομική ενίσχυση του παράνομου τότε ΚΚΕ. Η σύλληψή της ήρθε έπειτα από αστυνομική έφοδο σε αρτοποιείο, όπου επρόκειτο να παραδοθούν τα χρήματα.
Κατά την έρευνα εντοπίστηκε ένα σημείωμά της, το οποίο χρησιμοποιήθηκε ως βασικό «αποδεικτικό» στοιχείο για την εμπλοκή και την ενοχοποίησή της.
Η δίκη δίπλα στον Νίκο Μπελογιάννη
Το 1952, η Μαρία Φωκά βρέθηκε στο επίκεντρο μιας από τις πλέον πολυσυζητημένες πολιτικές δίκες της εποχής. Κάθισε στο εδώλιο μαζί με τον Νίκο Μπελογιάννη, την Έλλη Παππά-Ιωαννίδου και άλλα πρόσωπα, εμφανιζόμενη με το επώνυμο του συζύγου της, του σημαντικού ηθοποιού Λυκούργου Καλλέργη.
Τα πρακτικά του Διαρκούς Στρατοδικείου Αθηνών αποτυπώνουν το δραματικό κλίμα της διαδικασίας. Ο μάρτυρας κατηγορίας Κωνσταντίνος Παπαθανασίου υποστήριξε στην κατάθεσή του ότι η ηθοποιός είχε λειτουργήσει ως διαμεσολαβήτρια για τη χρηματοδότηση παράνομων δικτύων κατασκοπείας.
Παρά την υπερασπιστική της προσπάθεια, το δικαστήριο την έκρινε ένοχη με οριακή πλειοψηφία 3-2 και της επέβαλε αρχικά την ποινή της ισόβιας κάθειρξης. Αργότερα, η ποινή της μετατράπηκε σε δέκα χρόνια φυλάκισης, ενώ της επιβλήθηκε και δεκαετής στέρηση των πολιτικών της δικαιωμάτων.
Η επιστροφή στο θέατρο και οι ρόλοι που αγαπήθηκαν
Η καταδίκη της την κράτησε μακριά από το θέατρο για περίπου οκτώ χρόνια, διακόπτοντας απότομα μια καλλιτεχνική πορεία με ιδιαίτερες προοπτικές. Η αποχή της, ωστόσο, δεν στάθηκε αρκετή για να σβήσει το πάθος της για την υποκριτική.
Τη θεατρική σεζόν 1958-1959 επέστρεψε στη σκηνή, συμμετέχοντας σε περιοδεία με τον Λάμπρο Κωνσταντάρα. Η επιστροφή αυτή απέδειξε την αντοχή και την αποφασιστικότητά της να ξαναχτίσει τη ζωή και την καριέρα της έπειτα από όσα είχε περάσει.
Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, η Μαρία Φωκά έγινε ιδιαίτερα αγαπητή στο ευρύ κοινό μέσα από την τηλεόραση. Καθιερώθηκε ως μία από τις πιο χαρακτηριστικές «γιαγιάδες» της μικρής οθόνης, χάρη σε αξέχαστες ερμηνείες σε σειρές όπως το «Ντόλτσε Βίτα» και το «Εκμέκ παγωτό».
Η προσφορά της στον καλλιτεχνικό χώρο δεν περιορίστηκε στους ρόλους της. Το 1977 ανέλαβε την προεδρία του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή παρουσία και την ενεργή συμμετοχή της στα ζητήματα του κλάδου.
Το τέλος μιας ζωής γεμάτης αγώνες
Η Μαρία Φωκά έφυγε από τη ζωή στις 15 Ιουνίου 2001 στο Λονδίνο, όπου διέμενε μαζί με την κόρη της, Ισμήνη. Ο θάνατός της ήρθε μετά από εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς.
Ο τάφος της βρίσκεται στο Πόρτσμουθ της Νότιας Αγγλίας, μακριά από την Ελλάδα όπου έζησε τις μεγαλύτερες καλλιτεχνικές επιτυχίες, αλλά και τις πιο σκληρές δοκιμασίες της.
Η παρακαταθήκη της παραμένει ζωντανή μέσα από τις αξέχαστες τηλεοπτικές και θεατρικές ερμηνείες της. Παράλληλα, η ιστορία της θυμίζει μια γυναίκα που δεν εγκατέλειψε ποτέ τις αρχές της, ακόμη και όταν χρειάστηκε να πληρώσει βαρύ προσωπικό και επαγγελματικό τίμημα.
Πηγή: athensmagazine.gr