Σήμερα, 18 Ιανουαρίου, η εκκλησία τιμά δύο κορυφαίους πατέρες της Ορθοδοξίας, τον Μέγα Αθανάσιο και τον Άγιο Κύριλλο, καθώς και την Αγία Θεοδούλη. Η ημέρα αποτελεί ξεχωριστή αφορμή για πνευματική περισυλλογή και απόδοση τιμής σε σπουδαίους υπερασπιστές της πίστης.
Ποια ονόματα γιορτάζουν σήμερα
Σύμφωνα με το εορτολόγιο, σήμερα γιορτάζουν τα εξής ονόματα:
- Αθανάσιος, Θανάσης, Νάσος, Σάκης, Θάνος, Θανάσος, Σούλης, Αθανασία, Νάσια, Νάνσυ, Θανασούλα, Σούλα, Νάσα, Σούλη
- Κύριλλος, Κυριλλία, Κυρίλλα, Κυρίλλη
- Θεοδουλία, Θεοδούλα, Θεόδουλη, Θεοδούλη, Θεώνη, Θεόδουλος, Θεοδούλιος, Θεοδούλης
Η προσωπικότητα του Μεγάλου Αθανασίου
Ο Άγιος Αθανάσιος τιμάται με το προσωνύμιο «Μέγας» για την εξαιρετική αρετή και προσφορά του στην Εκκλησία. Υπήρξε μία από τις πιο φωτεινές μορφές της παγκόσμιας εκκλησιαστικής ιστορίας, καθώς αγωνίστηκε με πάθος για την προάσπιση της Ορθοδοξίας απέναντι στην αίρεση του Αρείου.
Η εποχή στην οποία έζησε, σημαδεύτηκε από τη σταδιακή πτώση της αρχαίας θρησκείας και την εδραίωση του χριστιανισμού ως επίσημης θρησκείας του κράτους. Μέσα σε αυτές τις κρίσιμες ιστορικές συγκυρίες, ο Αθανάσιος ανέδειξε το μεγαλείο της πίστης με λόγο και πράξη.
Η παιδική ηλικία και η μόρφωσή του
Ο Αθανάσιος γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 295 μ.Χ., από Έλληνες χριστιανούς γονείς. Από μικρή ηλικία ξεχώρισε για την εξυπνάδα και τη βαθιά του αγάπη προς την Εκκλησία. Σπούδασε θεολογία και φιλοσοφία στις γνωστές σχολές της Αλεξάνδρειας και μελέτησε τόσο την Αγία Γραφή όσο και τα έργα των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, όπως ο Όμηρος, ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης.
Η μελέτη αυτή τον κατέστησε άριστο γνώστη τόσο της χριστιανικής όσο και της ελληνικής γραμματείας, στοιχείο που συνέβαλε στην ιδιαίτερα πλούσια θεολογική και πνευματική του συγκρότηση.
Ο βίος και η αγωνιστικότητά του
Ο βίος του Αθανασίου χαρακτηριζόταν από αυταπάρνηση, αγάπη για την Εκκλησία και σταθερότητα στην πίστη. Υπέστη διώξεις, εξορίες και κατατρεγμούς για την προσήλωσή του στην Ορθοδοξία. Παρ’ όλα αυτά, δεν υποχώρησε ποτέ.
Ένας χαρακτηριστικός θρύλος αναφέρεται στα παιδικά του χρόνια: παίζοντας κοντά στη θάλασσα, βάπτισε παιδιά ειδωλολατρών, ακολουθώντας σωστά την τελετουργία. Ο Πατριάρχης Αλέξανδρος Α’ αναγνώρισε την εγκυρότητα των βαπτίσεων αυτών και ανέλαβε την πνευματική του καθοδήγηση.
Ο χαρακτήρας του και η παρακαταθήκη του
Δεν είναι μόνο τα συγγράμματά του που τον κατέστησαν μεγάλο, αλλά κυρίως ο ακέραιος χαρακτήρας και η προσήλωσή του στο έργο της Εκκλησίας. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός τον περιγράφει με τα λόγια: «Ο βίος του ήταν οδηγός της διδασκαλίας του και η διδασκαλία του σφραγίδα του βίου του».
Το όνομα του Αθανασίου έγινε ταυτόσημο με την αρετή, καθώς –όπως σημειώνει ο ίδιος Πατέρας της Εκκλησίας– «Αν επαινέσεις τον Αθανάσιο, επαινείς την ίδια την αρετή».
Για όλους τους παραπάνω λόγους, η Εκκλησία τον κατέταξε μεταξύ των αποστόλων και των μαρτύρων και τον τιμά με μεγάλη ευλάβεια.
Ο Άγιος Κύριλλος και η μάχη κατά του Νεστοριανισμού
Ο Άγιος Κύριλλος γεννήθηκε επίσης στην Αλεξάνδρεια, το 370 μ.Χ., από ευκατάστατους Έλληνες γονείς. Ήταν ανιψιός του Πατριάρχη Θεοφίλου και έλαβε σπουδαία θεολογική παιδεία, γεγονός που τον ανέδειξε ως διάδοχο του θείου του στον αρχιεπισκοπικό θρόνο της πόλης.
Η συμβολή του στην Οικουμενική Σύνοδο της Εφέσου
Ο Κύριλλος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην Γ’ Οικουμενική Σύνοδο, η οποία πραγματοποιήθηκε το 431 μ.Χ. στην Έφεσο. Ως πρόεδρός της, συνέβαλε καθοριστικά στην απόρριψη των κακοδοξιών του Νεστορίου, ειδικά ως προς το πρόσωπο της Παναγίας, υπερασπιζόμενος τη θεομητρότητα της Θεοτόκου.
Η εκκλησιαστική του πορεία και η υστεροφημία του
Με πλούσιο πνευματικό έργο και καθοριστική θεολογική συμβολή, ο Άγιος Κύριλλος εκοιμήθη ειρηνικά στις 27 Ιουνίου 444 μ.Χ., μετά από περίπου 32 χρόνια ποιμαντορίας. Ο Άγιος Αναστάσιος ο Σιναΐτης τον χαρακτήρισε εύστοχα «σφραγίδα των Πατέρων».
Η κοινή τιμή των δύο Πατέρων
Η Εκκλησία θέλησε να ενώσει τη μνήμη των δύο κορυφαίων Πατέρων και αρχιεπισκόπων της Αλεξάνδρειας, καθιερώνοντας κοινή εορτή στις 18 Ιανουαρίου. Ο Μέγας Αθανάσιος, υπερασπιστής της πίστης ενάντια στον Αρειανισμό, και ο Άγιος Κύριλλος, που αντιμετώπισε τον Νεστοριανισμό, αποτελούν δύο από τα πιο λαμπρά πρότυπα Ορθόδοξης θεολογικής συνέπειας και πνευματικής ανδρείας.