Σήμερα τιμάται η μνήμη του Αγίου που αφιέρωσε τη ζωή του σε προσευχή και άσκηση, ζώντας απομονωμένος στην έρημο. Παράλληλα, εορτάζουν δύο ακόμη σημαντικές μορφές της Ορθοδοξίας.
Τα ονόματα που γιορτάζουν σήμερα είναι:
- Μακάριος, Μακάρης, Μακαράς, Μακαρία, Μακάρω, Μακαρίτσα, Μακαρούλα*
- Ευφρασία, Ευφρασίτσα
*Ορισμένα από αυτά τα ονόματα τιμώνται και σε άλλες ημερομηνίες.
Ο όσιος Μακάριος ο Αιγύπτιος
Ο Άγιος Μακάριος έζησε σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του σε απομόνωση, μέσα σε ένα κελί στην έρημο. Εκεί αφιερώθηκε στην πνευματική άσκηση με απαράμιλλη υπομονή και αυταπάρνηση. Οι αρετές του και η πνευματική του ακτινοβολία προσέλκυαν πλήθος ανθρώπων που επιθυμούσαν να τον ακούσουν και να συμβουλευτούν τον λόγο του. Ο ίδιος, ωστόσο, προτιμούσε την απομόνωση και κατέφευγε σε μια σπηλιά στην οποία είχε ανοίξει μυστική δίοδο μόνος του.
Η αφοσίωση του στην άσκηση και η αγιότητά του οδήγησαν σε πνευματικά θαύματα, ακόμη και σε αναστάσεις νεκρών, σύμφωνα με την αφήγηση του Παλλάδιου. Ο όσιος Μακάριος εκοιμήθη σε προχωρημένη ηλικία, κατά την περίοδο του Μεγάλου Θεοδοσίου (347-395 μ.Χ.).
Απολυτίκιο
Της ερήμου πολίτης και εν σώματι άγγελος, και θαυματουργός ανεδείχθης, θεοφόρε Πατήρ ημών Μακάριε· νηστεία αγρυπνία προσευχή, ουράνια χαρίσματα λαβών, θεραπεύεις τους νοσούντας, και τας ψυχάς των πίστει προστρεχόντων σοι. Δόξα τω δεδωκότι σοι ισχύν, δόξα τω σε στεφανώσαντι, δόξα τω ενεργούντι δια σου πάσιν ιάματα.
Η Αγία Ευφρασία και το μαρτύριό της
Η Αγία Ευφρασία καταγόταν από τη Νικομήδεια της Μικράς Ασίας και έζησε την εποχή του αυτοκράτορα Μαξιμιανού (285-305 μ.Χ.). Προερχόταν από σπουδαία οικογένεια και ξεχώριζε για την ηθική της ακεραιότητα και τη σεμνότητά της.
Κατηγορήθηκε για την πίστη της στον Χριστό και κλήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα. Παρέμεινε όμως αμετακίνητη. Οι ειδωλολάτρες, για να την ταπεινώσουν, την παρέδωσαν σε έναν βάρβαρο άντρα με σκοπό να την ατιμάσει. Η Αγία κατάφερε να γλιτώσει την ατίμωση με έξυπνο και ηρωικό τρόπο:
«Υποσχέθηκε στον άντρα ότι θα του έδινε ένα μαγικό φάρμακο που τον καθιστούσε άτρωτο σε μάχες. Για να του αποδείξει ότι λέει την αλήθεια, του ζήτησε να τη χτυπήσει με το ξίφος στον αυχένα. Εκείνος, πιστεύοντας στα λόγια της, τη χτύπησε με δύναμη σκοτώνοντάς την. Έτσι η Αγία διατήρησε την αγνότητά της και έλαβε το στεφάνι του μαρτυρίου».
Ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός
Ο Άγιος Μάρκος γεννήθηκε το 1392 μ.Χ. από ευσεβείς γονείς, τον Γεώργιο και τη Μαρία, και είχε έναν μικρότερο αδελφό, τον Ιωάννη. Ξεχώρισε από νωρίς για την ευφυΐα του και σπούδασε κοντά σε επιφανείς δασκάλους όπως ο Ιωάννης Χορτασμένος και ο Γεώργιος Πλήθων. Ανάμεσα στους συμμαθητές του ήταν και ο μετέπειτα αντίπαλός του, καρδινάλιος Βησσαρίων.
Δίδαξε ρητορική και μετά τον θάνατο του πατέρα του ανέλαβε τη διδασκαλία στο φροντιστήριο της οικογένειας. Μαθητές του ήταν προσωπικότητες όπως ο Γεννάδιος Σχολάριος και ο Θεόδωρος Αγαλλιανός.
Η μοναχική του πορεία και η αποστολή στη Φεράρα
Σε ηλικία 25 ετών έγινε μοναχός στη μονή των Πριγκηπονήσων και μετονομάστηκε από Εμμανουήλ σε Μάρκος. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στη μονή των Μαγγάνων, όπου και χειροτονήθηκε ιερέας. Το 1436 μ.Χ. εκλέχθηκε Αρχιεπίσκοπος Εφέσου και συνόδευσε τον αυτοκράτορα Ιωάννη Παλαιολόγο στη Φεράρα και τη Φλωρεντία για τη Σύνοδο Ένωσης των Εκκλησιών.
Εκεί, ο Άγιος Μάρκος υπερασπίστηκε με σθένος την Ορθοδοξία, αρνούμενος να υπογράψει τη συμφωνία ένωσης. Όταν ο πάπας Ευγένιος Δ’ έμαθε τη στάση του είπε: «Ο Μάρκος δεν υπέγραψε, άρα δεν καταφέραμε τίποτα».
Η επιστροφή, η εξορία και οι διωγμοί
Μετά την επιστροφή στην Κωνσταντινούπολη, ο Άγιος τιμήθηκε από τον λαό, ενώ όσοι υπέγραψαν τη συμφωνία αποδοκιμάστηκαν. Λίγο αργότερα αναγκάστηκε να φύγει στην Έφεσο, αλλά και πάλι διώχθηκε από τους Τούρκους και τους ενωτικούς. Κατά την προσπάθεια του να πάει στο Άγιο Όρος, συνελήφθη στη Λήμνο και φυλακίστηκε για δύο χρόνια.
Από εκεί έστειλε εγκύκλιο επιστολή προς όλους τους Ορθοδόξους, στην οποία καταδίκασε τους ενωτικούς και χαρακτήρισε τους Λατίνους αιρετικούς: «Ως αιρετικούς αυτούς απεστράφημεν, και δια τούτο αυτών εχωρίσθημεν».
Η τελευταία περίοδος της ζωής του
Μετά την αποφυλάκισή του, ο Άγιος επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη και από το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου των Μαγγάνων συνέχισε τον αγώνα κατά της ένωσης. Παρά τα προβλήματα υγείας του, δεν σταμάτησε να διδάσκει και να ενθαρρύνει τους πιστούς.
Στις 23 Ιουνίου 1444 μ.Χ., σε ηλικία 52 ετών, εκοιμήθη, έχοντας αναθέσει την ηγεσία του αγώνα στον Γεννάδιο Σχολάριο. Ο τελευταίος, στον επικήδειο λόγο του, τον χαρακτήρισε: «στερεότερο και από διαμάντι στην υπεράσπιση της Εκκλησίας».
Η αγιοκατάταξη του έγινε αμέσως μετά τον θάνατό του και η μνήμη του καθιερώθηκε να τιμάται στις 19 Ιανουαρίου, ημέρα κατά την οποία έγινε η ανακομιδή των λειψάνων του στη μονή του Λαζάρου στον Γαλατά.
Η αναγνώριση των αγώνων του
Η Εκκλησία αναγνώρισε επίσημα τον αγώνα του Αγίου Μάρκου και του Γενναδίου Σχολάριου στη μεγάλη Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης το 1484. Τα ονόματά τους καταγράφηκαν στο Συνοδικό της Ορθοδοξίας ως Πατέρες της Εκκλησίας. Παρότι πολεμήθηκε σφοδρά, ακόμα και από τον αντίπαλό του Ιωσήφ, ουνίτη επίσκοπο Μεθώνης, η τιμή και η αγιότητα του Αγίου Μάρκου επιβεβαιώθηκαν από τον λαό και την Εκκλησία.